'M Algemeen Nieuws- en Advertentieblad voor Bloemendaal, Overveen, Aerdenhout, Vogelenzang, Jan Gijzenvaart en Santpoort HAARLEMSCHE BANKVEREENIGING De Neutraliteit van ons Blad. De Socialistische Partijen CINEMA PALACE De Wraak van den Duiker Gruwelijke Nachten Bebé op reis 16e Jaargang. ZATERDAG 28 |ANUARI 1922 BLOEHENDAALSCH WEEKBLAD Uitgave van de Vereenigde Drukkerijen, Bloemondaal. Kantoor voor Redactie en Administratie: De Genestetweg 23. Tel. 22003- Abonnement: Voor een half jaar 1.75 LOSSE NUMMERS 5 CENT. Advertentiën: 15 cent per regel, bij afname van 500 regels of meer korting. Vraag en aanbod, huur en verhuur, koop en verkoop, van 1 tot 10 regels 1.elke regel meer 10 cent. Tusschen den tekst of op een bepaalde plaats speciaal tarief. BLOEMENDAAL. n©30.teA7-orgoeciizig-. DEPOSITO dagelijks opeischbaar 2 voor een maand vast ben. Prolongatiekoers. voor drie maanden vast 4 voor een jaar vast 4'/2 met een jaar opzegging 5 SPAARDEPOS1TO (Spaarbankboekjes tot maximum f 2500.—) 4 Dit Nummer bestaat uit Twee Bladen waarbij een Kindercourant. Dat uw woord niet van uw daad verscblUe. Daar wij aller belangen moeten dienen, de Pers immers is niet anders dan een orgaan tot uiting van alles wat in de maatschappij om uiting vraagt, wordt van onze kolommen ge bruik gemaakt door hem of haar die daarin het ijverigste is, en zelf zorgen wij zooveel mogelijk voor afwisseling. Ons blad heeft dus geen bepaalde richting; wij ook niet, wij zijn niet blauw, niet groen, niet rood, niet zwart, onze ware kleur zou zijn wit, omdat het alle andere kleuren Inhoudt, en omdat de zwarte inkt, dien wij bij onzen arbeid gebruiken, daarop het beste uitkomt. Wij ach ten het gewenscht dit eens in gemoede te zeggen, omdat wij den indruk hebben, dat men ons zoo nu en dan wei eens voor een bepaald karretje zou willen spannen. Vooral tegen den tijd van algemeene verkiezingen moeten wij- dit beleefd doch beslist afwijzen. Laat men overigens, als men een bepaalde richting wil propageeren, van ons als pers orgaan gebruik maken zooveel als onze neu traliteit toelaat. Misschien wil men daarbij van ons den raad ter harte nemen, niet al te ijverig te zijn in het oprichten van nieuwe bladen. Wij weten bij ondervinding welk een ontzag lijke hoeveelheid arbeidskracht, materiaal en geld verslonden wordt alvorens ook van be trekkelijk kleine -bladen gezegd kan worden dat zij hun bestaansrecht hebben bewezen. Men zou met eerbied opzien naar de stichters van bestaande bladen ais men hun geschiede nis der eerste 10 of 20 jaren kon lezen. Voor ons blad geldt in eenige mate hetzelfde. Onze uitgave is niet anders dan eenc strikt neutrale voortzetting van wat mr. Tideman ook strikt neutraal begonnen is, later in zijn persoonlijk liberale trant heeft nagestreefd. Vraagt men ons: maar zilt gij dan niets, zijt gij beginselloos werktuig voor publiciteit, dan is ons antwoord het volgende: Wij mensohen zouden zonder wederkeerige hulp onvermijde lijk een ellendig en van alle beschaving ver stoken leven leiden. Willen wij dus veilig en zoo goed mogelijk leven, dan hebben wij ons noodzakelijk onderling te verstaan, om te ge raken tot een georganiseerde macht en een re delijk samenstemmende wil van allen te zamen. Wat iedere afzonderlijke groep daarbij voor eigenaardigheden wil uitvoeren is ieders eigen zaak, maar allen richten zich daarbij naar de rede zonder welke maatschappij en mensch krankzinnig zouden heeten daarbij heeft elk onzer zijne lusten te bedwingen voor zoover die ons willen verleiden een ander kwaad te doen. Niemand hebben wij te behandelen zooals wij zelf niet behandeld wenschen te worden, en eindelijk hebben wij het recht van een ander als dat van ons zelf te verdedigen. Dad zijn onze beginselen en die noemen wij neutraal. En aan de hand daarvan wer kende, zijn wij de hulpvaardige dienaars van allen, die aan goede doeleihden medewerken en daarftn: van het door ons in stand gehou den en gedreven voertuig willen gebruik maken. DE UITGEVERS. (Vervolg) Het Socialisme heeit zich in ons land in zéér nauwen samenhang met het Duitsche ontwik keld. Economisch heeft Nederland zich eenige tien tallen van jaren later ontplooid; dit is ook het geval met 't Socialisme. - In ons land had zich, reeds vóór dat het Duitsche socialisme zijn invloed deed gelden, een begin eener arbeidersbeweging ontwik keld. Het zijn de typografen geweest, die in 1843 een ziekte- en werkeioosheidskas en in 1866 den Alg. Ned. Typografenbond opricht ten. in 1871 wordt het Alg. Ned. Werkliedenver bond opgericht, dat aygemcen kiesrecht, koste loos onderwijs, leerplicht en afschaffing van plaatsvervanging eischt Het erkent het bijzon der eigendom, mits ontsproten uit plichtmati- gen en rechtvaardigen arbeid. Weer 5 jaren later wordt in de statuten nog opgenomen de eisch van afschaffing der militie, herziening van het belastingstelsel, arbeids- en veiligheids wetten, kamers van arbeid en levensmiddelen- keuring. Ook was Multatuli met kiem opgekomen voor een menschwaardiger arbeidersbestaan: het werk van den gematigd katholieken Le Play was hem aanleiding om den meer dan el- lendigen toestand van den Hollandschen arbei der bloot te leggen. (Idee 451 en Vorsten school). De novellenschrijver Crcmer teekende de schrille ellende der fabriekskinderen. Niet alleen de neutrale arbeiders, ook de Chris telijke gaan zich organiseeren. In 1887 wordt Patrimonium gesticht, dat op anti-rev. grond slag staat, zonder in die partij op te gaan. Ze elschen een reeks democratische hervor mingen, die in 1891, als Kuyper een sociaal con gres bijeen roept, worden uitgebreid, nadat het eerste christelijke ministerie-Mackay zich aan die eischen niets gelegen had laten liggen. Deze zijn o.a.: 't recht van werkstaking, mits niet als politiek instrument; wering van lote rijen; onderzoek naar het vaderschap, regeling van geneeskundige behandeling van arbeiders, regeling van arbeiderspensioen bij verminking, ouderdom en ziekte, van arbeiderscontract: indeeling van Gemengde Kamers van Arbeid; een goed leerlingstelsel en ambachtsonderwijs; onbewoonbaarverklaring van niet met eere voor een menscb bewoonbare huizen; beper king van het erfrecht; regeling van pachtcon- tract en erfpacht van landbouwers. Een tien tal jaren na de stichting van Patrimonium komt de Roomsoh Katholieke Volksbond met soortgelijke eischen, en eveneens met het doel te ageeren „tegen de sociale dwalingen van onzen tijd," en de verbroedering der standen te bevorderen. De Roomsch Katholieke sociale actie krijgt een groote steun door de Pause lijke Encycliek De rerum uovarum (1891) die arbeiders wil beschermen, daar ze in opzich- zelf staande en onbeschermd ten buit viqlen aan de gevoelloosheid der bezitters en aan de teugeilooze hebzucht der concurrentie. De arbeidersenquête van 1890-1894 inge steld na de wet van 1889 tegen overmatigen arbeid van kinderen en vrouwen heeft ont stellende misstanden op sociaal gebied aan het licht gebracht: het is het ministerie Roëll ge weest, dat toen een reeks sociale wetten heeft tot stand gebracht; kamers van arbeid, toezicht Op de op- en inrichting van fabrieken, werden Ingesteld; de veiligheids- en de hinderwet kwamen tot stand; onder het ministerie de Meester werd de wet op het arbeidscontract gemaakt, en 't ministerie Goeman Borgesius geeft de wet op persoonlijke dienstplicht, leer plicht, ongevallenverzekering en woningwet. Het sociale geweten was ontwaakt in ver schillende partijen: het was gewekt door de naakte feiten der enquête's, zoowel als door de actie van den Soc. Dem. Bond. Deze actie was begonnen als actie voor alg. kiesrecht, als steunbeweging bij werk loosheid (o.a. in Twente, in Amsterdam 1886-1887). Domela Nieuwenhuis gaf uit zijn blaadje Recht voor Alten en werd in 1887 geko- zenn in Schoterland met behulp van radicale elementen. In die jaren hadden anarchisten, socialisten, radicalen (later Vrijz. democraten) zich nog niet afzonderlijk georganiseerd. In 1889 begon nen de radicalen zich af te scheiden van de socialisten, in 1895 is met de oprichting van de Söclaal-Dem. Arbeiders-Partij de schei ding tusschen socialisten en anarchisten vol trokken. De eersten willen den klassenstrijd óók in het parlement voeren, om door sociale verbeteringen de arbeiders sterker te maken in den strijd. Al vroeger bad de vakorganisa tie zich van de partij afgescheiden en zich lan delijk in het nationaal arbeiders-secretariaat georganiseerd. De partijleiders Troelstra in de eerste plaats werken aan de organisatie der partij, de redactie der partijpers, de propa ganda bij de verkiezingen; zij helpen menige staking met succes voeren en menig conflict oplossen. Na de kieswet-Van Houten hebben ze staag gewerkt om het aantal vertegenwoor digers in stad en land op te voeren. In den aanvang viel bij de vertegenwoordiging in de kamer het accent op de propaganda. Met het toenemen van het aantal S. D. A. P.-ers nam ook toe de practisclie invloed op de werk zaamheden van de volksvertegenwoordiging. Het programma van de S. D. A. P. behoudt zijn pricipieel karakter: maar een programma van actie voor gemeentelijke en landelijke vertegenwoordigende lichamen wordt steeds nauwkeuriger uitgewerkt. In het gemeente- progTam komen bereikbare hervormingen voor in de eerste plaats: de zuiver socialistische be ginselen zijn in het beginsel-program neerge legd. Zooals iedere partij, die zijn beginsel zal gaan verwerkelijken, heeft ook de S. D. A. P., niet aan het compromis kunnen ontkomen. Alleen wie zich tot de theorie bepaald, kan zich voor de smetten van het compromis hoe den, kan transigeeren met het ideaal vermij den. En nu is vooral op politiek terrein het gevaar zéér groot, dat de groep, die de begin selen in de praktijk van het staatkundig leven gaat doorvoeren, op de eischen der praktijk in de eerste plaats acht slaat, en de zuiverheid van het beginsel vollediger prijs geeft, dan noodig of wenschelijk is. De scheidslijn tus schen eerlijk verwerkelijken en knoeierig tran sigeeren is uiterst moeilijk te trekken; het hangt tenslotte ten nauwste samen met de louterheid van karakter der politieke personen. Dit verschijnsel doet zich bij verschillende par tijen voor: als de anti-revolutlonnairen suc- cespolitiek gaan drijven komen de stichters van den Christelijk-Hlstorischen Bond op om de zuiverheid van het beginsel, evenals later Staalman met de Christelijk-democratische par tij en de Christelijk-socialistische partij van Mr. van de Laer. De Christelijk Geref.-partij daar entegen is uiterst conservatief. In nog sterker mate zien we dit bij de uiterst linker groepen: en dit hangt samen met het principieëel verschil tusschen rechts en links: rechts heeft een beginsel in vaste traditie gegrond, links een beginsel, dat van nature revolutionnair, vooruitstrevend is. Ie- OROOTE HOUTSTRAAT 11i-tt3 HAARLEM TELEFOON «71 Van Vrijdag 27 t/m Maandag 30 Januari Eerste opvoering in Nederland van het buitengewoon filmwerk: Buitengewoon actueele dramatische schets uit het zeemansleven in7acten. Schitterend geslaagde onderzee-opnamen. Buitengewoon actueele inhoud. Verder ons bekende interessante bii- programma. Van Dinsdag 31 Januari t/m Donderdag 2 Februari Een levenstragedie in 5 acten, EDITH POSEA en ALFRED ABEL. Een komische geschiedenis in 2 acten. dere keer, dat de praktijk des levens tot con solidatie voert, staat een groep idealisten ge reed met den eisch het beginsel in zun zuiver heid hoog te houden: geene verwerkelijking dan de volkomene, de absolute. En zoo ko men ze ertoe de waarachtige samenleving der toekomst op de volslagen vernietiging der oude te willen gronden. Zoo scheidden de anarctdsten zich af van de socialisten, de S. D. P. (later de Communistische partij) van de S. D. A. P., en zoo komt er nu verwijde ring tusschen de theoretische communisten als Pannekoek en Gorter ter eefle en Henriette Roland Holst, die het opneemt voor Lenin, die met alle moeilijkheden van den opbouw heeft te kampen en niet ontkomen kan aan de eischen van een compromis. Het is de tragiek van den ideaiist, die bewust het ideaal dient, door het schijnbaar ontrouw te worden. Om tot de programma's terug te keeren: ook déér spiegelt zich dit proces af. Het programma van de S. D. A. P. staat dan ook verder af van dat van het Commu nistisch manifest, dan de programma's der Socialistische Partij, en der Communistische Partij. C. P. en S. P. willen afschaffing van koning schap, geheime diplomatie, militairisme, (wel volkswapening tegen 't imperialisme), staatST erfrecht. De C. P. bovendien nationalisatie van den bodem (gelijk het Communistisch Manifest de onteigening van grondeigendommen), inbeslag neming van overtollige woningruimte en een verzekering van een gelijke minimum uitkee- ring aan alle arbeiders, ook aan werkloozen, zieken, vrouwen, ouden van dagen en jeugdige arbeiders. Dat de S. D. A. P. tegenover deze uiterst linker partijen er op uit is zich aan de praktijk aan te passen, blijkt uit de volgende bepalingen: bij successiebelasting klinnere ver mogens vrij te stellen; om kosteloos M. O. en H. O. met zoo noodig vrijstelling van looa- derving enz. alleen bij voldoende gebleken geschiktheid; het militairisme worde niet uit gebreid. Het programma, ook dat van gemeente politiek is zéér uitgebreid, het bevat tal van eischen op hygiënisch- en onderwijsgebied, eischen, die op het sociale programma der Roomsch Katholieken eveneens voorkomen, maar dan doorgaans met de beperking „voor zoover het particulier initiatief bier niet in voorziet." De afschaffing van de indirecte belastingen eischt de S. P.; de R. Kath. eischen geleide lijke afschaffing op eerste levensbehoeften evenals de S. D. A. P. die op noodzakelijke levensbehoeften. Evenals de Roomsch Katholieken en de Christelijk Historischen eischt de S. D. A. P. de uitvoering (met enkele wijeigingen en uit breiding) van de wetten-Talma; hn allerlei quaesties eischen zij voorts medezcggingschap van werknemers of hun vakvereenigingen.

Krantenviewer Noord-Hollands Archief

Het Bloemendaalsch Weekblad | 1922 | | pagina 1