46e Jaargang No. 14100 Verschijnt dagelijks, behalve op Zon- en Feestdagen Woensdag 12 Juni 1929 HAARLEM S DAGBLAD DIRECTEUREN: J. C. PEEREBOOM EN P. W. PEEREBOOM. UITGAVE DER N.V. LOURENS COSTER HOOFDREDACTEUR: ROBERT PEEREBOOM ABONNEMENTEN per week 0.27J5, met Geïllustreerd Zondagsblad ƒ0.52 Per 3 maandenHaarlem en plaatsen waar een agent gevestigd is (kom der gemeente) 3.57J4. Franco per post door Nederland 3.87Losse nummers 0.06. Gcïll. Zondagsblad per 3 maanden fO-57%, franco per post. Bureaus: Groote Houtstraat 93 Drukkerij: Zuider Buitenspaarne 12 Telefoon Nos.: Directie 13082 Hoofdredactie 15054 Redactie 10600 Administratie 10724, 14825 Drukkerij 10122, 12713 Postgiro No. 38810 ADVERTENTIEN: 1-5 regels 1.75, elke regel meer /CL35. Reclame. ƒ0.60 per regeL Reductie bij abonnement. Vraag en Aanbel 11 regels 0.60, elk? regel meer ƒ0.15. buiten Arrond. dubbele prijs. Onze Groentjes (Dinsdag, Donderdag en Zaterdag) 14 reg. 025. elke regel meer ƒ0.10. uitsl. a contant. Gratis Ongevallenverzekering voor Weekabonnés. Uitkeeringen: Levenslange ongeschiktheid en Overlijden f 600.-, Verlies van Hand, Voet of Oog f 400.-, Duim f 250.-, Wijsvinger f 150.-, Elke andere vinger f 50.-, Arm- of Beenbreuk f 100. DIT NUMMER BESTAAT UIT TWAALF BLADZIJDEN. EERSTE BLAD AGENDA WOENSDAG 12 JUNI Schouwburg Jansweg: Ensemble Jacq. Sluy- ters. „Majoor Wonderolie". Verkiezing van Miss Haarlem. 8.15 uur. Concert van Haarl. Tramfanfaré, Voor helmplein, 8 uur. Gebouw Protestantenbond. Vergadering Vrijz. Dem. Bond. Spreker Mr. H. P. Mar- chant, 8 uur. Cinema Palace: „Odette (Mijn leven voor het jouwe)" en „Twee Helden". 2.30 en 8 uur. Luxor Theater: „De Stem van het Hart (De Laatste Nachten van Mrs. Orchard)" en „Haar Held" 2.30 en 8 uur. Rembrandt Theater: „Vogelvrij (Freiwild)" Op het tooneel: The Borchorats. 7 en 915 u. Matin ée 2.30 uur. Standaard Theater: „Kermisklanten". 2.30 en 8.15 uur. DONDERDAG 13 JUNI Den Hout: Concert H. O. V. 8 uur. Groote of St. Bavokerk: Orgelbespeling 3—4 uur. Schouwburg Jansweg: Ensemble Jacq. Sluy- ters. „Majoor Wonderolie". Verkiezing van Miss Haarlem. 8.15 uur. Bioscoopvoorstellingen. 11e VERANTWOORDING AUTOTOCHT VOOR BEJAARDEN. Jan R. d. R. A. B. Vorige verantwoording Totaal 2.50 10.— 12.50 353.50 366.- DZ AUTOTOCHT VOOR BEJAARDEN. Morgen 13 Juni zal de autotocht voor be jaarden plaats hebben, waarover wij reeds vroeger mededeèlingen gaven. Tusschen één en twee uur verzamelen zich de auto's op den Schotersingel en te twee uur vertrekt de stoet van 58 wagens van het Stads Armen- en Ziekenhuis. De weg, dien de stoet volgt, is: Kennemerplein, Kruisweg, Kruisstraat, Barteljorisstraat, Koningstraat, Gierstraat, Groote Houtstraat, Dreef, naar Groenendaal, Groenendaal door, Heerenweg, Bennebroek, Hillegom, Lisse, bij de kerk rechtsaf in de richting Noordwijk, dan door Aerdenhout naar Zandvoort, waar in het Groote Badhuis wordt gepauzeerd. Daar worden aan de be jaarden versnaperingen aangeboden, bo vendien ontvangen de vrouwen een doos bonbons van de firma Droste en de mannen een doosje sigaren; aan de thuisgebleven mannen zullen eveneens sigaren worden uit gereikt, terwijl de thuis gebleven vrouwen zullen worden onthaald op taart. Na deze pauze wordt de tocht voortgezet door Zand voort, over den Zeeweg en Bloemendaal te rug naar de inrichtingen, waar de bejaar den wonen. Door de vereeniging Eerste Hulp bij On gelukken en Snelverband is hulp toegezegd, die den tocht meemaakt, dames en heeren. Bovendien zal verplegend personeel, padvin ders en 2 motorwielrijders den stoet vergezel len. De Haarlemsche politie brengt den stoet tot de grens en geeft dien dan over aan de politie van de naburige gemeente en zoo vervolgens, zoodat ook van deze zijde alle medewerking wordt ondervonden. De tram directie heeft beloofd om wanneer de stoet op het Stationsplein komt, daarmede reke ning te houden bij de regeling van den tramdienst. Het aantal verpleegden, dat den tocht meemaakt, zal 158 bedragen, afkomstig uit het Stads Armen- en Ziekenhuis, het ge sticht van St. Johs. de Deo, het St. Jacobs Godshuis en de Nederduitsch Hervormde Diaconie. Alle auto's zijn welwillend ter be schikking' gesteld van het comité. De wagens worden alle versierd met een rood, wit en blauw en oranje vlaggetje. NOODLOTTIG ONGEVAL TE BEVERWIJK. KIND VAN DRIE JAAR VERBRAND. Dinsdagmiddag had het driejarig doch tertje van den heer Van der P., wonende aan de Drieluststraat te Beverwijk, in een on bewaakt oogenblik een doosje lucifers weten te bemachtigen, waarmee zij voor de deur van de ouderlijke woning ging spelen. Op een gegeven oogenblik schrikte het kind van een hond. juist toen het een brandende lu cifer in de hand had. Het haar geraakte in brand en spoedig vatten ook haar kleertjes vlam. Doordat de vlammen door den sterken wind werden aangewakkerd, was het lichaampje van de arme kleine in een oogen blik geheel in vlammen gehuld. Op het angstgeschreeuw van het kind snelde de he vig ontstelde moeder toe, die haar kind de brandende kleertjes van het lijf rukte, waarbij zij zelf ernstige brandwonden aan de handen kreeg. Het geheele lichaam van het meisje bleek met vreeselijke brandwonden overdekt te zijn. Het werd onmiddellijk per auto naar het Roode Kruis-Ziekenhuis vervoerd. Hier mocht hulp helaas niet meer baten. Het kind overleed spoedig aan de gevolgen, HAARLEM, 12 Juni De Groote Gedachte. Op allerlei manleren, in allerlei toonaar den wordt het gebrek aan belangstelling voor de komende Kamerverkiezingen ge constateerd. In de dagbladen, in tijdschrift artikelen, in brochures wordt erop gewezen. Velen maken er zich gemakkelijk af, met wat spot en wat sceptische opmerkingen. Ande ren begeven zich in diepgaande beschouwin gen. Tot hen behoort Ir. A. Plate, in twee merkwaardige artikelen in De Gids. Ir. Plate weigert de veronderstelling te aanvaarden, dat de schuld alleen aan de fouten van het Evenredige Vertegenwoordigings-stelsel zou moeten worden geweten. Hij zegt hetzelfde dat in deze artikelen meermalen betoogd is, in min of meer gelijke bewoordingen: „Ons volk kent geen staatkundig ideaal meer; het heeft er geen belangstelling meei voor. Het heet, dat door het algemeen even redig kiesrecht de volkswil zich tot het uiterste door kan voeren, maar niemand gevoelt of kent m werkelijkheid dien wil. Er wordt een politiek gevoerd die uitsluitend op partijtegenstellingen gericht is, en eiken werkelijken volkswil, gesteld hij deed zich voor, onmiddellijk zou trachten te neutrali seeren. In de Kamer wordt sedert jaren over partij combinaties gemarchandeerd. Of de combinatie zus of zoo is, doet er weinig toe". De schrijver ontwikkelt deze gedachten verder. Het fascisme geeft Ir. Plate in Nederland geen schijn van kans, het bolsjewisme staat ver van ons af. Het eerste is opgebouwd in een land waar slapheid en corruptie alge meen waren, en tusschen Russische toestan den en de onze ligt een hemelsbreed verschil. Wel acht de schrijver de kans op een oligar chie niet geheel uitgesloten, maar het zou een andere dan die van het regentendom van de zeventiende en achttiende eeuw moeten zijn. Voor deftigheid wordt niets meer ge voeld, en over de families die in den tegen- woordigen tijd voor een aristocratie zouden moeten worden aangezien, zou men het nooit eens worden. Men denkt en voelt niet meer in familieverband. De oplossing,zegt de schrijver, moet van de democratie zelf komen. Blijft deze luste loos, dan sluipen ongemerkt gevaren binnen, die ernstige gevolgen kunnen hebben. Indien bijtijds de oogen niet opengaan en de wijde kloof 'tusschen ons volk en zijn bestuur niet overbrugd, wordt, v»ordt de staatkunde bij ons 'n dood ding. -Wij worden dan een volk zonder staat. Hierin ligt een groot gevaar. De staat moet het volksleven omvatten en richten. Een volk zonder staat is een gezin zonder hoofd. Onze cultuur komt uiet tot haar recht, omdat de onderdeelen ervan het frame mis sen, dat ze te zamen houdt. Ir. Plate is een scherpziend man, en ieder die over deze dingen heeft nagedacht zal ae waarheid voelen van zijn term: ,,de wijde kloof tusschen ons volk en zijn bestuur", waarmee hij natuurlijk niet in het bijzonder de huidige regeering bedoelt, maar het be stuur in het algemeen. Hij constateert dat het in de dagen van Thorbecke, van Groen van Prinsterer, van Troelstra's opko.-.rt, om groote denkbeelden ging, die in de burgerij van die dagen weerklank vonden. En hij vraagt: „Waar zijn die groote denkbeelden thans? Pas op dat uw democratie niet ver loopt!" Dat de toestand zoo is, dat algemeen ge voeld wordt, dat de politiek verlaagd is tot partij-tegenstellingen zonder eenige groote stuwende gedachte, dat het dit gebrek is, dat in de kern der zaak de algemeene lauwheid ten opzichte van de verkiezingen verklaart, heeft schrijver dezes in de laatste maanden heel duidelijk waargenomen. Vooral door mijn vele anti-oorlogsartikelen, en den weerklank dien zij vonden bij menschen van ver uit- eenloopende maatschappelijke standing en ontwikkeling. Men noemt de dagbladen de organen der publieke opinie. Een eigenaardige term, die niet al te duidelijk is. In de practijk betee- kent zij geenszins, dat wij „naar net publiek toe schrijven". Maar er bestaat een wissel werking in gedachten en gevoelens tusschen den journalist en het publiekeen moei lijk nader te definieeren begrip. Bij den dag bladschrijver is het een zaak van Intuïtie. Hij staat midden in zijn tijd, leeft erin mee van dag tot dag en tracht vooruit te zien waar hij kan, tracht*te ontdekken in welke richting hij moet streven om hot nieuwe, dat komen gaat, op zijn grooter of kleiner terrein te helpen leiden en op bouwen. Dit is misschien op zichzelf geen „vak"het is zeker een roeping. En wij zouden haar verloochenen, dom en kortzich tig handelen, als wij de onverschilligheid voor het staatsbelang, die bij deze verkie zingen zoo duidelijk blijkt, niet scherp ken merkten als een betreurenswaardig feit en als een gevaar. De massa snakt naar stuwende kracht in de landspolitiek, naar de Groote Gedachte. Zij wordt steeds afkeeriger van klein politiek gedoe, van baanijesjagerij en favoritisme, van materieele belangetjes hier en mate- rieele belangetjes daar en van het soort schampere scepticisme dat zegt: „nou ja, je ziet toch wel wat die kerel bereiken wil? hij wal ait-en-dat worden, hij moet een lintje hebben, hij ziet kans om daar-en- daar een slaatje uit te slaan De anti-oorlogsgedachte is groot, is in dezen tijd misschien de grootste van alle. omdat zij beoogt een strijd te voeren tegen de ergste wanbegrippen die in de mensch- heid heerschen, omdat zij belangeloosheid en in vele gevallen zelfopoffering vraagt, omdat zij ver boven het plan van de platte, materieele alledaagschheid verheven is. Ons land zou in dezen strijd een leidende, be zielende taakkunnen vervullen. Al is het klein. Het vervult die taak thans niet. Het praat over zijn eigen vredelievendheid bij velen alleen gebaseerd op dc overweging, dat wij als klein lancl in een oorlog alleen maar ver liezen zouden alsof het de groote landen anders zou vergaan! en het doet niets. Enkele politieke groepen ageeren tegen het militarisme; het geheel als zoodanig is inert. Wij zijn in Genèvc niet alleen een klein, maar ook een zwijgend land. Maar de groote gedachten in de wereld, de groote stroomingen, zijn nooit in hun her komst bepaald door de afmetingen, het zielental en het kapitaal van de landen die ze voortbrachten. De groote gedachten zijn vaak uit stille, kleine, vergeten oorden tot de Menschheid gekomen. Waarom loopt Nederland alleen maar mee in het gareel van den Volkenbond, waarom gaat er geen krachtig initiatief van ons uit? Die vraag is wel van pas aan den voor avond van deze verkiezingen, in een sfeer van ongekende lauwheid en onverschilligheid R. P. TREINONGELUK BIJ MADRID. 2 DOODEN. MADRID, 11 Juni, (Vh.) Bij het bin nenrijden in het Noorderstation te Madrid zijn van een personentrein de locomotief en twee wagons ontspoord. Twee personen zijn hierbij om het leven gekomen en verschei dene anderen zijn zwaar gewond. De op dezen trein volgende expres kon nog op het laatste moment tot staan gebracht worden. DE GROOTE HOUTSTRAAT- VEREENIGING. DE VIERING VAN HET 20-JARIG BESTAAN. In dc Dinsdagavond, onder leiding van den heer A. van We e r d e n gehóuden vergadering van de Groote-Houtstraat-Ver- eeniging, is besproken, hoe het 20-jarig be staan der vereeniging op 25- Juni herdacht moest worden. Een aantal leden kwam met plannen, die breedvoerig besproken werden. Tenslotte werd het volgende programma vastgesteld: Van Zaterdag 22 Juni tot en met Dinsdag 25 Juni etalageversiering. Dinsdag 25 Juni: feestavond. Aan de leden zal verzocht worden van 22 25 Juni de etalages bijzonder te versieren en de vlag uit te steken. Om de leden daar toe aan te sporen werd een commissie van zes leden benoemd, die de plannen zal uit werken. Verwacht wordt, dat allen zullen medewerken tot het slagen van het feest. De feestavond zal in Café „Central", aan de Groote Houtstraat, worden gehouden. Om half negen komen de leden bijeen. Voor dezen avond zullen vermoedelijke medewerken Lou Bandy, Stella Fontaine en een jazz band. Na afloop zal men zich aan een souper vereeni gen. De avond zal onder leiding staan van den heer Jac. Kolderie, lid der vereeniging. De nieuwe Groote Houtbrug. In de vergadering deelde de voorzitter o.m. mede, dat zich sinds 1 Januari 22 nieuwe leden hebben aangemeld. Verder, naar aan leiding van een in de vorige vergadering ge stelde vraag, dat de Groote Houtbrug bij de verbouwing voor het verkeer niet afgesloten zal worden. Door een der leden werd in de rondvraag besproken het parkeeren van auto's in de Groote Houtstraat. Het bestuur zal deze aan gelegenheid met de desbetreffende autori teiten bespreken. Het woord is aan Otto Weiss: Er zijn menschen, die in hun jeugd bui tengemeen verstandig waren, zóo verstandig, dat zij er nu berouw van hébben dat zij toen zoo onverstandig zijn geweest. AETHERPOLITIEK. (Van 12 Juni tot 12 Juli heeft de Minister van Waterstaat po litieke radiospeeches op gezette tijden toegestaan). Luistervinken beider kunne, Heden is de groote dag, Van 't begin van den drieweekschen, Radio verkiezingsslag; Op den schoonen dag van heden, Zweeft voor 't eerst de politiek. Officieel en onbelemmerd, Door de lucht naa~ het publiek; Ieder die den wijdschen titel Draagt van Kamercandidaat, Mag nu met zijn schoone leuzen. Voor het. uitzendapparaat; Afgezanten van partijtjes, Waarvan nooit nog was gehoord, Krijgen ieder e^n kwartiertje. Voor de n.icrofoon het woord; Laat dit schoon genot niet glippen. Nu begint de gulden tijd, Van tot nog toe ongekende Radio-welsprekendheid Als u straks, als u gaat kiezen. Denkt wat elk u heeft beloofd, Grijpt u bij uw stembepaling. Radeloos naar uw kiezershoofd; Allen zijn het brave menschen. Allen me enen het zoo goed, Allen spraken van uw welzijn, Met zoo'n liefde en zoo'n gloed; Ik voor mij, ik luister liever, Niet naar aetherpolitiek. Liever wacht ik dat kwartiertje, Strakjes komt er weer muziek. En per slot komt die toch beter. Over door de microfoon, Die is reeds.gestemd tenminste En harmonischer van toon; Zwemmend in dc aethergolven, Draai ik maar een knopje om, En ik Luctor et Emergo, Of ik worstel en ontkom. P. GASUS. MEENINGSVERSCHIL OVER EEN VERKEERSWEG BIJ DE MUNTERSLAAN. Indertijd hebben wij medegedeeld, dat er onderhandelingen gevoerd werden tusschen de directie der Ned. Spoorwegen en de ge meentebesturen van Haarlem, Heemstede en Bloemendaal over de verdere verhooging van de spoorbaan HaarlemRotterdam. Nu is die verhoogd tot voorbij de Brouwersvaart, maar in de toekomst zal de verhooging worden doorgetrokken tot voorbij de Zandvoortache laan. Het viaduct bij de Brouwersvaart wordt dan verbreed, verder zullen er nieuwe viaduc ten komen bij de Westergracht, bij de Pijls laan bij de Zandvoortschelaan en nog op een plaats tusschen de Pijlslaan en de Zand- voortsche laan in. Eerst was het de bedoeling om dit viaduct te maken nabij de Munterslaan. Dit zou dan een verkeersweg worden voor snelverkeer, dus een weg van veel beteekenis. Wij vernemen evenwel, dat er door het gemeentebestuur van Bloemendaal pogingen zijn aangewend, om dien weg en dus ook het viaduct wat zuidelijker geprojecteerd te krijgen, opdat die weg dan niet over Haar lem maar over Bloemendaal zou loopen. Het gemeentebestuur van Haarlem heeft evenwel tegen die verandering geprotesteerd. Een beslissing is evenwel nog niet gevallen. Kapitein Ahrenberg met zijn reisgenooten voor hun machine. Zooals thans bekend is. hebben de Zweedsche vliegers hun reis van IJsland af vooregezet. In Reykjavik vond dc start te 4.10 in den a.fgeloopen nacht plaats. Een later telegram uit Reykjavik meldt echter: Het OceaanvUegluig ,,Sverigé' dat gisterenavond nogmaals was opgestegen voor de vlucht naar Groenland is, daar dc koeler van den. motor lek geworden was, teruggekeerd. DE MOORD OP DEN HEER LANS. DE VOORTZETTING DER VERHOOREN Begonnen werd met de vermogensdelicten. Verdachte erkende verduistering te heb ben gepleegd, die in een jaar of drie tegen twaalfduizend gulden beliepen. Hij is daar mede begonnen in 1925. Hij geeft overigens alle feiten toe. Vervolgens komt de moord in behandeling en al spoedig worden er cenige nieuwe ele menten genoemd, waarvan tot dusver nog niets naar buiten was gebleken. Dr. E. C. van Rijssel. prosector-bacterioloog te Rotterdam verklaarde dat het slachtoffer overleden is tengevolge van een groot aan tal slagen aan den rechterkant van den schedel en steekwonden in den hals. Pres.: „Heeft hij zich na dc eerste slagen niet meer kunnen verweren?" Getuige acht dit zeer wol mogelijk. De sla gen waren ieder op zichzelf niet doodelijk, doch te zamen wel. Bovendien is hem den hals afgesneden terwijl getuige bloed gevon den heeft in de maag. hetgeen er op wijzen kan. dat het slachtoffer nog geleefd heeft op het oogenblik. dat hem den hals werd af gesneden. Dc wonden aan het hoofd zijn met een zwaar voorwerp toegebracht, doch ver moedelijk niet met een hamer of een beitcL De s'eekwondcn aan den hals zijn met een mes toegebracht. Verdachte verklaart onschuldig te zijn en er in 'net geheel niet bij betrokken te zijn. Hij geeft toe, dat er redenen voor verdenking zijn. Als mevrouw Lans binnenkomt, wendt ver dachte het hoofd af. Zij verklaart enkele da gen na den moord van O. te hebben ge sproken. Zij had toen betreurd dat hij niet langer op kantoor was gebleven. Van O. heeft toen geantwoord dat de heer Lans hem gezegd had, dat hij kon gaan. Verdachte ontkent dit. Mevrouw Lans houdt haar be weren vol en valt dan ineens uit in de rich ting van Van O. met de woorden: „IIoc heb jc het kunnen doen. Mijn man heeft je immers vaak uit medelijden gehol pen". Zij herinnert er aan dat Van O. eens tegen haar gezegd heeft, dat hij den moord zoo afschuwelijk vond, dat hij don dader ook den hals zou kunnen 3fsnijdcn. Na de pauze wordt allereerst gehoord de Inspecteur van politic, Hermans. Deze doet een omstandig verhaal van het eersto onder zoek, dat hij heeft ingesteld. Hij wijst cr daarbij op, dat de brandkast open was ge vonden met de sleutels cr op. Deze sleutels waren nat. Er zat zelfs versche roest op. Een wapen werd niet gevonden. Het O. M. wees er op, dat het tweede ge deelte van de brandkast niet geopend was. Een vreemde inbreker, die niet wist dat daar boeken in stonden, zou allicht ge poogd hebben ook deze afdeeling te openen. De president wees van O. er op, dat er na de eerste arrestatie geen reden was den sleu tel van het achterhek verborgen te houden. Tegen zijn schoonzuster zeide hij dat hij den sleutel niet wilde hebben, aan de politie zeide hij den sleutel niet te kennen.Bovendien wist zijn vrouw er meer van, daar deze den sleutel in den Haag in het water wierp. Mevr. Van O. maakte gebruik van haar recht om geen getuigenverklaring af te leg gen. De viool-leerarcs van Van O. mevrouw Logger—Delfgauw, zeide. dat de lessen bij Van O. thuis plaats vonden. Dien avond was zij er om half negen. Van O. was er toen ook al. Het was aan mevrouw Logger opgevallen, dat Van O. op den avond van den moord buitengewoon zenuwachtig was. Een andere belangrijke verklaring van deze getuige Is, dat mevrouw Van O. haar verteld heeft, dat haar man haar zeer op het hart gedrukt had, goed den tijd van zijn thuiskomst te onthouden. Het pak van verdachte was ge scheurd. Nog den volgenden morgen vroeg heeft mevrouw van O. het gerepareerd. DE MOORD TE GIESSEN— NIEUWKERK. TEUNISSEN EN KLUNDER NAAR AMSTERDAM. De beide veroordeelden in de moordzaak Gicssen-Nicuwkcrk zijn gisteren uit de straf gevangenis te Leeuwarden overgebracht naar het Huis van Bewaring te Amsterdam. Ten nissen en Klunder vertrokken afzonderlijk, de een per trein van 13,00 over Zwolle, dé ander per trein van 13,30 uur via Stavoren en over zee. Deze overbrenging geschiedde in verband met de spoed-behandeling voor het Gerechtshof te Amsterdam. BRAND IN EEN CELLULOID- FABRIEK. EEN DOODE ELF GEWONDEN. MILAAN, 11 Juni (N. T. A.) In een cel- luloidfabriek ontstond heden, waarschijnlijk door zelfontbranding, brand, die snel om zich heen greep. Onder de vele in de magazijnen werkende arbeidsters en kinderen brak een paniek uit. Negen arbeidsters werden zwaar gewond, terwijl twee leden van den genees kundigen dienst bü hun reddingspogingen ernstige brandwonden opliepen. Een kind wordt vermist en men vreest dat het in de vlammen is omgekomen.

Krantenviewer Noord-Hollands Archief

Haarlem's Dagblad | 1929 | | pagina 1