OM ONS HEEN
HOLLANDIA SPECERIJEN
HAARLEM'S DAGBLAD DINSDAG 10 DECEMBER 1929
TWEEDE BLAD
No. 3827
AMERIKA EN DE AMERIKANEN.
Wij in Europa begrijpen Amerika en de
Amerikanen niet goed- Wij zien daar een
jagen naar geld, dat onzen eigen gouddorst
nog overtreft, een beoordeeling van men-
schen naar hun financieel succes in de we
reld, nog verder gaand dan in het oude
Europa; naast dit verschijnsel van cynisme
een neiging tot sentimentaliteit, zich uitend
bijvoorbeeld in een vereering van de vrouw
op een manier, zooals zij bij ons niet. geëerd
zou willen worden. Wij zien een bijna vol
slagen gebrek aan eigen Amerikaansche
kunst, litteraire kunst, beeldhouwkunst,'muzi
kale en bouwkunst naast groote belangstel
ling voor kunst in het algemeen, die blijkt uit
de enorme sommen die de Amerikanen voor
goede kunst over hebben. Mengelberg's jaar
lij ke triomftocht over den haringvijver en de
kapitalen, die Amerika overheeft voor Euro-
peesche kunst, een beetje lukraak besteed,
zijn daarvan het beste bewijs. Wat het land
zelf niet oplevert wordt geïmporteerd.
Waar komen al die tegenstrijdigheden
vandaan en hoe zijn ze te verklaren?
Men heeft getracht dat te doen door te
zeggen, dat er eigenlijk van een Ameri-
kaansch volk niet kan worden gesproken en
het is waar, dat de oorspronkelijke bewo
ners, de Roodhuiden, tot een klein hoopje
zijn weggesmolten, terwijl de tegenwoordige
Amerikanen bestaan uit veel Engelschen,
veel Duitschers en Italianen, vrijwat Neder
landers en verder een bonte menigte samen-
gegaard uit al de volkeren van den aard
bodem. Hoe kan uit zoo'n mengelmoes, heb
ben wij gevraagd, een geheel ontstaan, ter
wijl wij in onze onmiddellijke nabijheid zien
hoe moeilijk het al is twee stroomingen in
eenzelfde bedding te leiden! Maar dat argu
ment schijnt sterker dan het inderdaad is.
Want terwijl in België het verschil in taal
de twee partijen gescheiden houdt, nam ieder
landverhuizer in Amerika het Angelsaksisch
als het voertuig van zijn gedachten aan en
daarbij heeft de vermenging van al deze
rassen nu al lang genoeg geduurd, om daar
uit een eigen karakter, een eigen kunst te
mogen verwachten.
Zoo komen wij er dus niet. Toch ligt waar
schijnlijk de grond ooi-zaak juist in de immi
gratie. De honderdduizenden vreemdelingen
die er in vroeger jaren binnenstroomden, be
schouwden Amerika als een reddingsplank
van de armoede in het eigen land of als een
springplank naar meer succes, dan zij in pa-
tria durfden verwachten. Stoffelijke voor
spoed was dus in de eerste plaats wat zij
zochten. De maag is nu eenmaal een sterke
roepstem. Was eenmaal een zekere welvaart
bereikt, dan stak de grootere rijkdom van
vrienden en kennissen en prikkelde tot nog
grooter inspanning. Wij in Europa kennen dit
verschijnsel evengoed, maar het wordt in
onze oudere samenleving door wat meer
philosophie getemperd. In Amerika is het
nog te kort geleden, dat er in den letterlijken
zin van het woord naar goud wordt gezocht;
die geest is gebleven en daarmee de onvol
daanheid met het luttele stofgoud, dat men
waschte uit het- water van rivieren en kreken.
Om de „nugget" was het te doen, de goud
klomp, die gelukkige delvers ontdekten in het
door hen in bezit genomen terrein, de claim.
Ten slotte is het toch menschelijk en verge
felijk, dat wie eenmaal ook na de periode
van de goudkoorts in Calïfomië, in Sacra
mento, een trap der welvaart bereikt had,
verlangend uitkeek naar de volgende trede.
Deze ladder heeft geen beperkt aantal spor
ten, zijn top verliest zich in de wolken van
de fantasie.
Het past ons Europeanen, die grootendeels
in een zuiver plutocratische (geldjagende)
maatschappij leven, allerminst om den Fari
zeeër uit te hangen tegenover de Amerika
nen; wij zijn toch niet beter dan zij, maar
hebben onzen gouddorst minder goed geor
ganiseerd. Hier ligt waarschijnlijk de tweede
helft van de oplossing van het Amerikaan-
sohe raadsel. Zoo lang Amerika, dunbevolkt,
menschen noodig had om het land te bewer
ken en de steden op te bouwen en in gang te
brengen, heerschte er groote gastvrijheid.
Toen evenwel de beste plaatsen ingenomen
waren, door vertegenwoordigers van land- en
tuinbouw en door lieden die alle vakken
kenden, vond men het beter, de deur voor
die groote stroomen van nieuwe liefhebbers
te sluiten, zooals men bij ons in Europa ont
stemd opkijkt naar een nieuwen mederei
ziger in de autobus (ook wanneer er nog wel
plaats is) om zelf ruimer te kunnen zitten. De
immigratie werd beperkt. Nog op dit oogen-
i blik is het moeilijk in Amerika door te drin
gen. Wie er binnenkomt over de grens van
het gastvrije Canada, stelt zich bloot aan de
kans, dat- hem op het onverwachtst, naar
zijn legitimatie wordt gevraagd en hij, daar
hij die niet toonen kan, weer fluks over de
grenzen wordt gebracht.
Toen de import van menschen was ge
stremd, kwam men in Amerika tot het be
letten van den invoer van goederen. De Ame
rikanen hadden ontdekt, dat hun industrie
als het er op aankwam, het buitenland kon
missen en tot bloei kon komen door de bin-
nenlandsche markt alleen. Zoo durfden zij
hooge rechten stellen op buitenlandsche
waar, zonder zich al te zeer te bekommeren,
over vergeldingsmaatregelen. Wat zij wèl
noodig hadden was natuurlijk een bloeiende
binnenlandsche markt, een groot aantal
welvarende klanten. Om die te krijgen en
Ongetwijfeld een voortreffelijke maatregel
Maar om daartoe te komen, moest een
andere maatregel worden toegepast, ver
grooting van het nuttig effect van den ar
beid tot het hoogste punt. Zoo ontstond het
Taylorstelsel. waarbij ieder wordt gebruikt
voor wat hij het beste kan, de verdeelin:
van den arbeid tot in het bijna absurde
wordt doorgezet, om ten slotte te komen tot
het einddoel; de massa-productie naar stan-
daardmaten, dus in serie. De naam van Ford
is voldoende om te verklaren wat bedoeld
wordt.
Die standaardiseering maakte het mogelijk,
een groote massa producten te leveren tot
den laagst mogelijken prijs. Daardoor kwa
men zij onder het bereik van een groot aantal
menschen, die ze anders nooit hadden kunnen
betalen, een enorm voordeel, dat bijna niet
kan worden overschat. Wat met deze serie-
fabricage, deze massa-vervaardiging bespaard
kan worden is zóó belangrijk, dat Amerikaan
sche artikelen (want het is de auto niet al
leen) den strijd ook durft, aanbinden
met het buitenlandsch artikel op zijn eigen
terrein, zooals wij kunnen opmerken in de
Duitsche automobiel-industrie.
Het systeem is ongetwijfeld vernuftig ge
vonden, maar het heeft de werkloosheid niet
buiten de grenzen van den Amerikaanschen
Staat- kunnen houden en evenmin den v„.koop
op afbetaling, die juist daar ontstaan is en
sinds dien den Oceaan overstak, waar hij zijn
bedenkelijken invloed al geducht doet gevoe
len. Misschien is er nog een ander gevolg aan
te wijzen van het serie-systeem, namelijk
dit, dat de Amerikaan op den duur zelf ge
standaardiseerd wordt, zooals Etiënne Fornol
opmerkt in een .artikel, waarvan in de Weten
schappelijke Bladen van December een ver
taling voorkomt„specialiseering van^de
arbeiders, die altijd hetzelfde werk met de
zelfde handgrepen herhalen en nivelleerin;
(gelijkmaking) van de verbruikers, die altijd
dezelfde waren koopen. Dus één soort smaak
van het publiekEen ontzaglijke bevolking,
waarvan ieder individu zich maar weinig van
de menigte, weinig van zijn buurman onder-
scheidt".
Als dit werkelijk zoo is, dan is hiermee het
ontbreken van een eigen Amerikaansche kunst
verklaard. Dan is ook duidelijk, waarom wij
zoo vaak bij het ontmoeten van een Ameri
kaan den eigenaardigen indruk krijgen; „ik
heb hem vroeger al eens ontmoet". Dat komt
door de gelijkvormigheid, waartoe de serie
industrie de menschen brengt. In ons land
zien wij de eerste verschijnselen van de
Amerikaniseering der productie, nog niet van
die der menschen, omdat Nederland, aan alle
zijden open voor buitenlandsche mededinging,
natuurlijk bovendien nooit zulk een groote
binnenlandsche markt als Amerika heeft, be
zitten kan.
Het kinderlijke, bijna primitieve, dat wr
in vele'Amerikanen opmerken, is, zóó bekeken
tegenover hun uitgeslapenheid nauwe
lijks een raadsel meer. Hun bereidwilligheid
om groote sommen te schenken aan eigen, zelfs
aan buitenlandsche instellingen van algemeen
nut, wordt begrijpelijk. Hierdoor, dat zij zulke
groote kapitalen bezitten en misschien ook
hierom, dat practische uitvindingen en on'
dekkingen altijd moeten steunen op vooraf
uitgewerkte theorieën. Voor het behoud van
hun eigen ten top gevoerde industrie heb
ben zij dus groote offers aan universiteiten,
laboratoria, opleidings-instituten van allerlei
aard, deze voorkamers der industrie, gaarne
over.
J. C. P.
KAMER VAN KOOPHANDEL EN
FABRIEKEN.
Het werktijdenbesluit.
In de Dinsdagavond te houden vergadering
der Kamer van Koophandel en Fabrieken voor
Haarlem en Omstreken zullen o.a. twee brie
ven behandeld worden van de Kamer aan de
gemeenteraden van Haarlem en Velsen, in
zake het werktijdenbesluit.
De Kamer van Koophandel spreekt daarin
als haar meening uit, dat de werkgever niet
van overheidswege nog eéns gebonden behoort
te worden, doch dat hij zelfstandig te beslis
sen moet hebben over den vrijen ochtend of
middag voor zijn personeel in overeenstem
ming met de vakbelangen.
Kleinbedrijf.
Er is een voorstel van de afdeeling Klein
bedrijf tot het instellen van een onderzoek
naar het incasseeren van kleine vorderingen.
Tevens stelt de afdeeling voor den minister
dringend te verzoeken, bijzondere voorzie
ningen te treffen, daar het verkrijgen van
snel en goedkoop recht voor handelsman en
industrieel van overwegend belang is.
Tot leider van den cursus Handel en Recht
wera voorgespeld te benoemen mr. F. J. Ger
ritsen te Haarlem.
„NIEUW LEVEN
De vertolker van een hoofdrol in „De
Kribbebijter" moest plotseling naar het
buitenland, daardoor was de geheelonthou-
dcrs-tooneelvereeniging „Nieuw Leven" ge
noodzaakt de voorstellingen van 11 en 12
December uit te stellen.
EEN NEDERLANDER IN BERLIJN
BESTOLEN.
VOOR 110.000 M. AAN BRILJANTEN.
Wolff meldt uit Berlijn, dat Zaterdag
avond een Nederlandsche handelaar voor
110.000 Mark aan briljanten bestolen is. De
handelaar, die de kostbare steenen in een
portefeuille in zijn binnenzak droeg, had
dien avond verschillende gelegenheden be
zocht en ook van den Untergrund gebruik
gemaakt, waar hij meermalen in het ge
drang gestaan heeft.
WATERONTTREKKING AAN DE
DUINEN.
Verschenen is de Memorie van Antwoord
op het Voorloopig Verslag over het zesde
hoofdstuk (Onderwijs, Kunsten en Weten
schappen) der Rijksbegrooting 1930.
Hierin lezen wij o.a. dat de minister de ge
varen beseft die gelegen zijn in het onttrek
ken van water aan duinterreinen. De verar
ming van het duinlandschap, het verdwij
nen of althans sterk verminderen van de
oorspronkelijke duinflora en -fauna, die op
vele plaatsen in het Nederlandsch duingebied
kunnen worden geconstateerd, manen tot
bedachtzaamheid.
PROF. DR. G. J. HEERING.
Aan prof. dr. G. J. Hcering, hoogleeraar
aan het Remonstrantsche Seminarium te
Leiden, die thans in Amerika colleges geeft
en lezingen houdt, is het eeredoctoraat van
de Universiteit van Chicago, de Meadville-
school, waaraan hij ook colleges gaf, aange
boden, meldt de NJt.CU
DE BRAND IN MIDDELBURG.
EEN MILLIOEN GULDEN SCHADE.
Wij lezen nog in het Hbld.:
Zondagochtend hebben wij de ruïnes van
den brand bezichtigd. Nu het daglicht he
mogelijk maakte om een duidelijk beeld te
krijgen welke schade deze prachtige panden
hebben geleden, is het eerst mogelijk om zich
een beeld te vormen welk bedrag de schade
kan beloopen.
Bij een onderhoud dat wij met een des
kundige hadden, vernamen wij, dat men dit
veilig kan schatten op een millioen gulden.
Een onderhoud met
commissaris Brom
De commissaris van politie Brom, verklaar
de ons, dat om half vijf door inspecteur
Avink, die surveilleerde in de Lange Delft, een
brandlucht werd geconstateerd. Hij stelde een
onderzoek in en spoedig bleek dat het brandde
in de Grand Bazar Francais. Hij telefoneerde
onmiddellijk naar het politiebureau en alar
meerde de brandweer.
Was de brandweer van Middelburg spoe
dig ter plaatse, vroegen wij.
Och, als het brandt en men wacht op de
brandweer dan duurt dat steeds lang!
Welke brandweer was het eerste te Mid
delburg?
Die van Vlissingen, Deze was door mij ter
assistentie opgeroepen na overleg met- den
burgemeester.
Werd er laat om hulp gevraagd aan
Rotterdam? Zoo ja, waarom?
Neen, om ongeveer half zeven, aldus de
commissaris, kreeg ik voor het eerst Rotter
dam aan de telefoon. Daar werden eerst, be
zwaren gemaakt tegen het verleenen van as
sistentie omdat hiermede vijf tot zes uren
gemoeid waren. Na overleg met ^en burge
meester werd daarop aan Breda om hulp g-'
vraagd. Ook daar merkte men op dat het
lang zou duren alvorens hulp kon worden
verleend. Doch, Bergen-op-Zoom bezit een
goede brandspuit, die toen te hulp werd ge
roepen. Het was echter toen al acht uur
geworden. Vele brandspuiten uit de omgevin;
kwamen ook te hulp.
Inmiddels had Rotterdam gevraagd of nog
assistentie kon worden verleend, waarop de
commissaris er op aandrong van Rotterdam
te vertrekken. Want het zag er zoo ernstis
uit, dat het op een gegeven oogenblik leek
of heel midden Middelburg in brand zou ge
raken.
DE PHILIPS-LICENTIES.
HET COMITé VEROORDEELD.
De vice-president van de Haagsche recht
bank, mr. Beynen, heeft Maandag, naar het
Hbld- meldt, uitspreek gedaan inzake het
kort geding betreffende de Philips-licent-ies.
Mr. Beynen overwoog in zijn vonnis, dat
het comité erkend heeft, dat proclamaties
zijn verspreid en in eenige plaatsen zijn
aangeplakt en aan winkeliers zijn toegezon
den. De voorstelling van het comité als zou
de proclamatie geen concurrentie beteeke-
nen, kon mr. Beynen niet als geheel juist
aanvaarden, aangezien naar zijn meening de
ondergrond van den strijd niet anders dan
als concurrentie kan worden aangemerkt.
Verder kan het beroep van het comité, dat
het optreden van Philips niet anders is dan
een streven naar een monopolie, niet als een
juist verweer worden aanvaard, aangezien
uit de octrooiwet zelve een monopolie voort
vloeit, dat door de wet wordt beschermd.
Mr. Beynen ging daarna na, of de in het
oog loopende proclamatie met het Nederland
sche wapen erboven, in strijd geacht moet
worden met de zorgvuldigheid, weike men in
het maatschappelijk verkeer heeft in acht te
nemen. Bij de beoordeeling van deze vraag
is de president uitgegaan van de gedachte,
dat Philips recht heeft op handhaving van
zijn octrooien. De mededeelingen in de pro
clamatie hebben blijkbaar de strekking om
bij het publiek den indruk te wekken, dat
Philips een ongeoorloofd en ongerechtvaar
digd gebruik maakt van haar rechten- Daar
door wordt een blaam geworpen op Philips,
welke deze in de achting van het publiek
doet dalen. Daar voort-s de proclamatie een
beleedigend karakter heeft, wilde het mr.
Beynen voorshands voorkomen, dat de pro
clamatie onrechtmatig is. Daarom beval de
president, dat het comité van actie haar han
delingen moet staken, de reeds opgehangen
proclamaties moet afscheuren of onleesbaar
maken, terwijl het voor eiken dag, dat een
proclamatie nog blijft aangeplakt na dit
vonnis, per proclamatie een bedrag van 25
als schadevergoeding aan Philips zal moeten
betalen. Dit vonnis werd uitvoerbaar ver
klaard bij voorraad.
GEVONDEN VOORWERPEN EN DIEREN.
Terug te bekomen bij:
Slingerland, Korte Ananstraat 4, abonne
ment, Bur. van Politie, Smedestraat, auto
slinger, Brugwachter, Langebrug, autoband
houder; Voordendag, Voorhelmstraat 38,
armband; Staats, Jan Steenstraat 63, arm
bandje; Mollema, Potgieterstraat 2, boek;
Josseling de Jong, Kleine Houtweg 101,
beursje met inhoud; Verstraete, Olycanstraat
27, kinderbeursje; Kennel Haerlem, zwart
bruine hond en wit hondje; Bur. van politie,
Smedestraat, handschoen; Vermeer, le Voor
uitgangstraat 119, regenjas, Kennel Fauna,
grijs-witte kat, grijze kat, bonte kat. muis-
kleurige kat; Klomp, Plataanstraat 49, lorg
net, Mooy, Dr. Leijdstraat 26. muntgaspen-
ningen; Bur. van politie, Smedestraat, num
merplaat; Goyaerts, le Zuid Polderstraat 22,
portefeuille met inh,, v. d. Hars, Gaelstraat
51, potlood; Morsels, Harmenjansweg 61,
tompouce, Twuijver. v. Oosten de Bruijnstr.
197, portemonnaie met inhoud; v. Zijp, Hof v.
Egmond 15, rijwielnaaf; Bur. van Politie,
Smedestraat, rijwielbelastingmerk; Boerssee,
Obistraat 25. rozenkrans; Houtgraaf, v. Keu
lenstraat 1, rijwielbelastingmerk: Bur. van
Politie, Smedestraat, sleutel v. melkbus; Her
tog, Vijfhuizenstraat 11, kinderschoentje: v.
Heerde, Besoekist-raat 32, schoen; Goodijk,
Teding v. Berkhoutstraat 52, taschje; van
Stuijvenberg, Paus Leostraat 31, werkjas;
Houtman, Prinsessekade 53 zakdoek.
Terug te bekomen bij: Prinsen, Spoorweg-
straa 18. beenkappen; Boere, v. Marumstraat
49, byouteriedoosje; Sanders, Javastraat 23
schoolétui; Schoen, Gen. Bothastraat 93
glassnijder; v, d. Klugt, Oostvest 48, hand
schoenen; Roemhorst, Jelgersmasraat 7
zakkam; Kennel Fauna, witte kat; Rozen
krans, Pijlslaan 99, muts; v. d. Hoek, Zuider-
Buitenspaarne 25, mat; Pennarts, v. Keulen
straat 16, pantoffel; Lohman, Anthoniestr.
59, pakje: Bureau van politie, Smedestraat
portefeuille; Boekhoven, Spaarnwouderstr.
pet; de Nijs. Voortingstraat 41, porte
monnaie met inhoud; Peek. Kenaustraat 8g,
rijwielbelastingmerk: v. Bemmel, Gen. Bo
thastraat 112, sleutels; Root, Zonnesteeg G
rood, tasch met inhoud: Kluft. Rustenbur
gerlaan 3, tasch met inhoud; Westbroek.
Pladellastraat 14, tasch.
DE HEER E. W VENEMA OVER ZIJN STUDIE
REIS DOOR INDIë.
Er is nog plaats voor flinke, Hollandsche jongens.
HET NUT VOOR HET ONDERWIJS.
De heer E. w. Venema, leeraar in de aard
rijkskunde aan het Gemeentelijk Lyceum, is
dezer dagen van een studiereis door Java er.
Sumatra in 't kille Holland teruggekeerd. De
natte, vroeg-wintersche kou had nog geen
kans gehad scnoone herinneringen aan de
heerlijke tropische landen te vervagen en te-
vervlakken, en toen wij den leeraar opzochten
in zijn gezellige woning aan de Kleverlaan
om een praatje te maken over zijn belevenis
sen in Indië, bleken die herinneringen dan
ook nog zoo vele te zijn, dat een beknopt
overzicht van de reis nog niet gegeven kon
worden en beperking der vragen geboden was.
De heer Venema heeft de reis gemaakt on
der auspiciën en op kosten van de vereeniging
,.Jan Pzn. Coen", tot welker oprichting Sir
Henry Deterding eenige jaren geleden dén
stoot gaf door een flink bedrag beschikbaar
te stellen, dat met giften van handels- en
cultuurondernemingen die nauw bij Indië b
trokken zijn, aangevuld, het fonds vormt
waaruit de reizen die groepen van zes a zeven
leeraren of jongelui telkenjare naar Tropisch
Nederland maken, betaald worden. Zoo'n reis
die grondig voorbereid is, duurt ongeveer een
half jaar uit en thuis. Een betrekkelijk korte
tijd is dus beschikbaar om eenige deelen van
Oost-Indië te bezoeken, men krijgt een massa
indrukken, een inzicht in toestanden en vraag
stukken, ziet door de schitterende organisatie
in dien korten tijd zeer veel en komt daar,
waar een toerist nooit zou komen, trekt per
auto, trein en boot- weken lang voort, logeert
aan den rand van het oerwoud op de onder
nemingen, maakt tochten door bergen en
bosschen.
Dat dit voor een leeraar in de aardrijks
kunde het vak waardoor de leerling het
meest met Indië te maken krijgt van
root belang is zal een ieder inzien. Maal
laten wij den heer Venema zelve het woord
geven.
De wijze waarop je over een land onder
wijs kunt geven aldus de heer Venema
hangt veel af van het feit of je dat land
zelf bezocht, of dat je je wijsheid erover uit
boeken hebt geput. Je geeft met veel meer
élan en veel gemakkelijker les, het lieeft meer
diepte, je vertelt beter, je bent beter door
drongen in de stof, wanneer je het land zelve
gezien hebt.. Een leeraar mag geen gramo-
foon zijn. zijn persoonlijke kennis van zaken
moet wel leiden tot levendigheid in het on
derwijs.
Als je een land leert kennen wordt je
belangstelling opgewekt voor de problemen
op velerlei gebied in dat land. En wat Indië
speciaal betreft heb ik natuurlijk ook de
mogelijkheden die daar bestaan leerén ken
nen.
Zoo is er in de eerste plaats de vraag
naar Hollandsche jongens. Telkens en tel
kens weer werd er op aangedrongen: „Stuurt
u ons veel jongelui, jonge kerels die van aan
pakken weten en die flink zijn!" Hoeveel
jonge intellectueelen, die hier geen plaats
kunnen vinden, zouden in Indië geen goed
bestaan kunnen vinden, een bestaan, dat
grooter bevrediging kan schenken dan een
veelal ondergeschikte positie hier te lande?
Ze denken vaak in enkele jaren binnen te
zijn, ze stellen hun eischen in het begin te
hoog. Dat hebben ze totaal mis! Zoo goed
als een jongen van de ambachtschool daarna
pas zijn leerjaren krijgt vóór hij een goed
vakman genoemd kan worden, zoo moeten de
jongelui die naar Indië gaan, al hebben zc ook
een diploma in den zak, óók eerst hun leer
tijd doormaken. Als ze willen klimmen ze
dan spoedig op, krijgen ze, vrij jong nog al,
een heele verantwoordelijkheid, die zijn lasten
oplegt, maar die ook meer bevrediging geeft.
Ik heb daar jongelui van om en bij de dertig
posten zien bekieeden, waarop een verantwoor
delijkheid rustte, zooals hier mannen van
50 jaar hebben. Ze leeren gemakkelijker tegen
de moeilijkheden op te kunnen, ze houden hun
frissche energie, ze hebben groote voldoening
wanneer ze iets presteeren.
In Soerabaja geviel het, dat plotseling vier
oud-leerlingen van me, mij op kwamen zoeken.
Je hoeft hier niet- zoo lang op een goéde
betrekking te wachten, je schiet vlugger op,
je bent vrijer, het leven is prettiger, zeiden
ze.
Vaak heb Ik er verbaasd over gestaan,
hoeveel vreemdelingen in Nederlandsch-Indië
een bestaan hebben gevonden. Vele Duitsche
chemici, Engelsche assistenten, Deensche en
Duitsche artsen ontmoette ik er.
En bij mijn lessen, zoo er tusschen door,
kan ik aldus de heer Venema telkens
weer wijzen op de mogelijkheden in dat land
waar geweldig gewerkt wordt-, waar ze de
resultaten van hun arbeid zien, waar ze de
fut blijken te hebben om tusschen de laatste
resten van het- oerwoud plantages aan te
leggen en fabrieken te bouwen. Ook voor
directeuren van instellingen voor Middelbaar
onderwijs acht ik een reis als deze van groot
belang, daar toch ouders veelal bij hen komen
om te praten over het beroep dat hun kin
deren willen kiezen.
Over de indrukken van Indië
Ja, er was ontzettend veel stof te ver
werken, er waren zulke prachtige bewijzen
van wat Westersch vernuft, en Westersche
volharding daar tot stand hebben gebracht,
lk ben in verrukking over het landschap, over
de stille ochtenden, over de nachten wanneer
het nooit stil is.
Daar was de hoogvlakte van Bandoeng met
zijn kraterwal rondom, waarover ik 's morgens
eens gevlogen heb toen de teere tinten op
gloeiden, het land meer relief kreeg, de
sawahs er gespreid lagen en hier en daar
tusschen die prachtige klappers een huisje of
een kampong lag.
Daar was de Boroboedoer, die ik gezien heb
bij felle zon, bij avondschemering, 's nach:s
toen de maan oprees achter den kegel van
de Merapi, zie dan geniet je buitengewoon.
Daar was de Tenger met de Bromo en de
ruischende tjemarabosschen tegen de hellin
gen, met de rozen en de laaghangende wolken.
Daar was Deli, de Lampongs, Palembang,
Atjeh, het Toba-meer, Sabang.
En de heer Venema vertelde door over dat
schitterende land aan den evenaar, dat
glorieert met zijn blauwe cn groene berg
reuzen,. dat geweldig is in de mystieke pracht
zijner oerwouden, dat een toonbeeld is van
wat de Europeanen in de tropen kunnen tot
stand brengen op velerlei gebied.
En zeker is het, dat de jongen die dezer
dagen zijn vinger opstak en vroeg „Mijnheer,
vertelt u nu eens over Indië", cn die ten
antwoord kreeg, dat er veel te veel over te
vertellen viel, dan dat de leeraar het zoo
maar even kon doen, zeker is het dat die
jongen en zijn klasgenooten en de anderen
die na hem bij den heer Venema Indië krij
gen, veel interessants nog zullen hooren ov?r
Tropisch Nederland, nu de leeraar door eigen
aanschouwing het Indische leven in zijn veel
voudige vertakkingen heeft leeren kennen,
beter de toestanden, verhoudingen en vraag
stukken zal kunnen bcoordcelen, dieper tot
den kern der dingen zal kunnen doordrin
gen.
INGEZONDEN MEDEDEELINGEN 60 Cta p-r regel.
Goed- •zuinig -goedkoop
OVERAL VERKRIJGBAAR IN H ALF-ONS BUSJES EN
IN GOEDGEVULDE 10 CTS. WITTE STROOIBUSJES
HUIS VOOR OUDERS
OPVOEDERS.
EN
AGENDA.
KERSTTENTOONSTELLING.
Onlangs schreven wij over de St. Nikolaas-
tentoonstelling in het Huis voor Ouders en
Opvoeders; thans wordt, daar een Kerst-ten-
toonstelling gehouden, die evenzeer van veel
waarde is voor hen die gaarne hun gezin in
de komende weken en feestdagen willen doen
genieten van gezellige huiselijkheid.
In de benedenzaal zien wij hoe met een
voudige en bij wijze van spreken niets kos
tende middelen een aardige Kersttafelversie
ring kan worden aangebracht, met gebruik
making van dingen, die dikwijls als geheel
waardeloos worden beschouwd: denappels,
gordijntrekkers, garenklossen enz.
Op Woensdag 11 en Woensdag 18 December
geeft de directrice van het Huis voor Ouders
en Opvoeders, mevrouw Brandon—Grondel,
demonstraties in het maken van feest- en
Kerstversieringen, waardoor menigeen heel
wat op dit gebied zal kunnen leeren om het
daarna in eigen omgeving dadelijk toe te
passen.
In deze benedenzaal zien we, hoe er voor
kinderen, door kinderen en met kinderen
wordt gewerkt.
Leidsters van het jeugdwerk van „K. en O."
stellen mooie door haar vervaardigde mo
dellen van kindertehuizen enz. ten toon; op
een andere tafel ligt een ruime keuze van
allerlei eigengemaakte gezelschapsspelen voor
kinderen. Buitengewoon aardig is ook de
groote collectie „winkels" sommige voor
zien van geestige opschriften vervaardigd
door jeugdige lezeressen en lezers van „De
Zonzij
Op de bovenzaal is nog een enorme collec
tie zelfgemaakt speelgoed te bewonderen.
Het is verwonderlijk wat hier te zien is en
hoe van lucifersdoosjes, sigarenkistjes en
allerlei „afval", als lapjes, stukjes behang
selpapier, stukjes leer enz. de aardigste en
smaakvolste dingen kunnen worden gemaakt.
Wij wekken gaarne op tot een druk bezoek
aan deze tentoonstelling. Waarschijnlijk is
deze opwekking overbodig want liet- „Huls
■oor Ouders" en het nuttige werk der ver-
eeeniging „K. en O." worden in onze stad in
steeds breeder kring gewaardeerd.
DINSDAG 10 DECEMBER
Stadsschouwburg. Het Schouwtooneel. Adr.
v. d. Horst en J. Musch „Op Hoop van Ze
gen". 8 uur.
Gem. Concertzaal. Gemeentelijk Orgelcon
cert George Robert, Jo Vincent, zang, 8 uur.
Westerkapel, Leldschestraat 20, Bijbelle
zing ds. Poot. 8.15 uur.
Palace Cinema en Variété. ..Broadway
Melody". Tooneel: Palo en Onya. 8-15 uur.
Luxor Theater. „Othello". 8.15 uur.
Rembrandt Theater. „De Patriot". Too
neel: Rewers en Tasya. 7 en 9.15 uur.
Kamer van Koophandel, Nassauplein,
72ste vergadering. 7.30 uur.
WOENSDAG 11 DECEMBER
Stadsschouwburg. Stappers' Revue „Lach
en Vergeet". 8 uur.
Gem. Concertzaal. Ledenconcert H. O. V,
o. 1. v. Ed. van Beinum. 8.15 uur.
De m onstr a n tenh u isAn th r oposophisch e
Vereeniging. J. S. Galjart: „De grondslagen
eener nieuwe geneeskunde." 8.15 nur.
Hotel Den Hout, Haarlemsche Kunst
kring. Sonatenavond Douwe Draaisma, viool,
Gerard Hengeveld, plano. 8 uur.
Bioscoopvoorstellingen 's middags en
's avond#.
N.V. Lourens Coster, Groote Houtstraat 93,
Vergadering van aandeelhouders. 3-30 uur.
Statenzaal, Prinsenhof. Gemeenteraad. 1.30
en zoo noodig 8 uur.
Tot 19 December wordt in het Kennemer
Lyceum een tentoonstelling van reisschetsen
van Herman Heuff gehouden. Geopend op
werkdagen van 35 's middags en 8—10 uur
's avonds. Zondags 10—12, 3—5 en 8—10 uur.
Teyler's Museum, Spaarne 16. Geopend op
werkdagen van 11—3 uur, behalve 's Maan
dags. Toegang vrij.
OM2E GROEMTUE.5
DlN5DAG=j
DONDERDAG
zaterdag=1
