daals Openluchttheater
feestelijk spel geopend
mEt enke woor"
de aUinteSSenS Yan
Kort
en
Bondig
Merkwaardig rechtsgeding in Deli
Berlijn bereidt zich voor
op een winter van kou en gebrek
sss*
Haringtrawl verdringt het drijfnet
^SEPTCMBERW*
IJMUIDER COURANT
Wethouder A. van Geluk geridderd
den Tex, burgemeester
zLm gisteravond in
ter opening van het
openluchttheater aan
tSudS
Je'initiatiefnemer
si* doortastendheid en in
t"®1Jirikaans tempo hebt u
arbeid en de in-
,vo0rhetg •- maar dit alles
- T3n, "i.6dtt magnifieke resultaat
°'?'te de voorbeeldige
8 OW scheppende geest
l"1®11L de burgemeester onder
de aanwezigen het
Zr van 20 Juli 1948
lighter van dit culturele erf
ridder in de Orde van
I*"' en nodigde hij mevrouw
l<#f?taar echtgenoot het bijbe-
l n od de borst te spelden.
"r FahrénfortMeuffels bood
'^r'-h7o«ici£ngedeelte
Softer
de ""men Toch zoveel drukte
ïZéèrgatïn d® Srond waar
SSeöi staan. En de bur-
fin antwoord daarop als zijn
- te hennen, dat dit g-<- -
jlfSii
*fSm zou hhjken tei zijn en
^«.vreugde, schoonheid en be-
®s.,liite programma bestond uit
5 a§ icm rip aan 't beroemde epos
fi&ï ontleende klucht Don
- rmeendijk, welke schrijver
i ini.lair gebleven eersteling
"'S toma's deden voortdurend
l*f„ Cu malse vloeiendheid,
l :f «fc een tijdgenoot - nu twee
c M§iw geleden op zestienjarige
^voltooide.
Jeugdwerk van Langendijk
J werkte in de op de gouden
periode van verval onzer
U„ ra men kan deze boertige come-
f ,k geraszins een meesterwerk
Hij miste daartoe de brede zwier
'bruisende realisme van een Hooft
„redero. Hij was een navolger in
■J*&t van de grote Molière,
J ïatmrebij die uitstekende door-
'T, mensheid ten achter door zijn
4>.«openbaring en ontwikke-
énkarakters. Desniettemin bevat ook
- el gespeelde jeugdwerk voldoende
l{Li»m en zotte taferelen om naar
S ik gebleken is, ook de hedendaagse
tim: van ganser harte ouderwets
.ellachen te maken.
s Tinvekte bij voorbeeld het leutige
a -ijjr van Dick Vreeswijk als de mis-
"--om Kamacho menig-
Deze acteur verdient
ISnnigebewondering voor de
manier, waarop hij van alle ge
heim deze dankbare rol met zijn
Mn en zijn forse stem gebruik
laakt. Een dergelijk compliment
Loek van den Broek toe, die de
pruldichter van precies
onzinnige laken een pak gaf.
droeg tot vervolmaking
-1 hef schouwspel haar opvallende
®bij.
bier waardering heb ik voor Mr. H. F.
«ffisink, die de minnaar Bazilius
«n schooljongen met onvolwassen
ractiton degradeerde. Dan gaf de
je Eddy B llmann in zijn onderge-
b positie een heel wat manlijker ge-
Zondert men de pastoor uit,
nag gezegd worden dat de overige bij-
fe naar behoren bezet waren,
brem Langendijk de befaamde edel-
„cie zich inbeeldt een dolend ridder
m\f (en tonele laat verschijnen,
i: geen moment duidelijk, omdat hij
«handeling part noch deel neemt,
b in tegenstelling tot het gebeurde in
de roman, waarop het stuk
ft. Maar wie Mr. M. C. Wijt
ise bij al zijn onnozelheid toch onaan-
van waarheid en recht
tsgasten, die hij kwaad-
ïk tovenaars waant, ziet rondgaan
sjja door pertinente overeenkomst met
a jiwone voorstelling zo fascinerende
iféen zijn belachelijke wapenrusting,
dch om het antwoord op deze vraag
lang bekommeren. Uit zijn ogen en
mond spreekt de bijna goddelijke
"-M van edel en zelfverloochenend
ïffle, dat niet op Langendijk maar op
48 terug gaat. Deze creatie' van de
k van de droevige figuur is verre uit-
psd boven de begrenzingen van het
door goede voornemens bezielde
zoals die door jhr.
H van den Berg werd voorgesteld,
schrander, sappig van de tong-
f®eden, maar geen echt kind van
j!'k moeilijk geloof hechten.
aalborn heeft de regie gevoerd met
^oog voor de mogelijkheden van
Beverwijk
;a,nen van het Doopsqezind
zangkoor
herfst weer gaat komen en de
•raiijingen weer actief worden, kon-
worwijkse Doopsgezind zang-
:;»Wv Jaar onder hiding staat
-«r van Dijk, haar winterplannen
L.-; "P dinsdag 2 November met
van de bekende hoboïst
een sopraan-soliste en het
ol i enkoor een concert plaats
.,ee" concert worden gege-
hdilie 5 Hervormde Kerk en
werkt men ook dit
«ermede aan de „Mattheüs Pas-
Ï1STEL VAN
SCHOOLGEBOUWEN
Ian Beverwijk stellen de ge-
°V.envbedrag van f 28.000
stei vin a genodigd is voor het
^Üocncnw <ï,Wee schoolgebouwen
Hit bedrag zou dan als
■tï-ooi Êebouwen verdeeld worden
feci voorV!'g' lo:sch°o1 f 9.800; Em-
^°orh1" f 4.000; Huishoud-
flVoTif >°0; Nijverheids-
k 0'auu en Gymnastieklokaal
deze aan de stoutste verlangens voldoende
speelplaats.
Deze feestelijke voorstelling werd naar
de eisen van de tekst besloten met een
kleurige reeks balletten, ingestudeerd door
de choreografe Maud Kool, op muziek van
Julius Röntgen, uitgevoerd onder leiding
van Piet Halsema. De voornaamste motie
ven van het stuk waren daarin verwerkt
met een pikante mengeling van schilder
achtige eenvoud en symboliek. De danseres
zelve bracht met een bolero van Mos-
lcowski nog even in herinnering, dat deze
bruiloft verondersteld werd in La Mancha
plaats te vinden.
DAVID KONING
Met de eerste opvoering van Don Quichotte"
is gisteren het Bloemendaalse openluchttheater
officieel geopend. Een scène van Don Quichotte
en Kamacho met in het midden Sancho Panza.
BINNENLAND
Dinsdagmorgen om elf uur is op de
spoorbaan DelftSchiedam ter hoogte van
Kethel door arbeiders van de dienst van weg
en werken het stoffelijk overschot van een
ongeveer 45-jarige man gevonden. Hij was
gekleed in een bruin pak en moet door de
trein zijn overreden. Er werden geen papie
ren op hem gevonden.
Op een feestmaal ter ere van het bestuur
van de vereniging NederlandUSSR heeft
de heer J. Hoogcarspel verklaard dat waar
kort na de oorlog grote groepen van het
Nederlandse volk de Sovjet-Unie vriend
schappelijk gezind waren, thans onder invloed
van de „imperialistische hetze-politiek van
Amerika" deze sympathie aanmerkelijk is
geluwd.
HAARLEM EN OMGEVING
Ds. D. Broer, legerpredikant te Haarlem
ontving beroepen van de Geref. kerken van
Haulerwijk (Fr.) en van Heerlen.
Ten behoeve van de Sanatoria „Sonne-
vanck" en „Zonnegloren" zal Zaterdag 4
September te Bennebroek een bloempjesdag
worden gehouden.
Westerse begrippen komen bedrogen uit
bij het adatrecht
(Van onze correspondent te Batavia).
Dezer dagen stond er een onopvallend
berichtje in de Indische bladen. Het
meldde, dat te Djokja de republikeinse ad
viesraad bijeen was gekomen ter bespre
king van een aantal' onderwerpen, waar
onder het adatrecht. Een van de program
mapunten van de republiek is namelijk de
unificatie van het adatrecht.
De rechtspraak neemt in Indië èen ge
heel aparte plaats in, en daar de rechtsbe
grippen veranderen met de streek, staken
wij ons licht eens op bij mr. Dzoelkarnain,
secretaris van Staat voor Justitie. Wij
vroegen hem zijn mening over het republi
keinse streven naar unificatie. Mr. Dzoel
karnain glimlachte fijntjes en begon met
professor van Vollenhoven te citeren: „Wie
denkt dat hij alles van het recht afweet en
dan naar Indië komt, staat plotseling voor
geheel nieuwe critex-ia in de rechtsbegrip
pen en kan weer opnieuw beginnen".
Adatrecht is gewoonterecht. Het is het
ongeschreven wetboek van iedere afzon
derlijke streek in deze Archipel van dui
zend eilanden. Wil men alle verschillende
rechtsopvattingen in dit land te boek stel
len, dan zou meh met een volledige biblio
theek nog. te kort schieten. Niemand kan dit
binnen een mensenleven doen en niemand
heeft het ooit geprobeerd.
Mr. Dzoelkarnain acht het echter niet
uitgesloten, dat men op de lange duur tot
een zekei-e mate van unificatie zal komen.
Het is een van de grote verdiensten van
Vollenhoven, dat hij een algemene grond
slag heeft ontdekt voor het adatrecht. Vol
lenhoven heeft aangetoond, dat er wel de
gelijk over de gehele Archipel één alge
mene basis bestaat van rechtsbewustzijn,
waarop met onderling grotere of kleinere
graduele verschillen de diverse adats zijn
gegroeid. Er behoort echter een genie als
professor Vollenhoven toe om hierin zijn
weg te kunnen vinden.
Mr. Dzoelkarnain gaf ons enkele voor
beelden om te illustreren, hoezeer het adat
recht in bepaalde streken van onze Wester
se begrippen afwijkt. Volgens het Westerse
recht is iemand meerderjarig, zodra hij
zijn 21ste levensjaar heeft voltooid. In
Indië gaat men van een geheel ander be
grip uit. De maatstaf is hier niet de leef
tijd van de meeste mensen kan men
niet eens een leeftijd vaststellen maar
de capaciteiten om voor zichzelf te zorgen.
Iemand is „Koeat" zodra hij in zijn eigen
onderhoud voorziet, ook al is het een kind
van, tien jaar. Ook de sexe speelt hierin
geen enkele rol. Zeer sterk ziet men dit op
Madoera, waar de vrouw een geheel zelf
standige rechtspositie heeft.
Een typisch voorbeeld van een totaal
van het Westen afwijkende rechtsopvatting
vindt men ook in de Minangkabau (West-
Sumatra). Volgens Minangkabaus recht is
ieder, die uit de Minangkabau afkomstig
is onderworpen aan de Minangkabause
rechtspraak, waar hij zich ook moge bevin
den. Zo is het gebeurd, dat een Minang-
kabauer, die sedert jaar en dag als employé
van de B.P.M. in Deli woonde en daar ge
huwd was, kwam te overlijden. Zijn wedu
we heeft recht op pensioen, waarvoor' hij
jarenlang zijn bijdrage gestort had in het
pensioenfonds van de B.P.M. Nu komen
echter enkele neven van hem die in de
Minangkabau wonen en reclameren het
pensioen, dat volgens Minangkabaus recht
niet aan de weduwe toevalt, maar aan de
zuster van de overledene, en daar deze ook
niet meer in leven was, aan haar kinderen.
In de Minangkabau geldt namelijk het
matriai-chale recht. Dit betekent, dat kin
deren alleen van de moeder kunnen erven,
niet van de vader. Het erfdeel van de man
gaat naar zijn naaste bloedverwanten. Zo
is de vrouw daar dus geen erfgename van
haar man, maar van haar broer, en na
bause rechtspraak, niet onder de Deliaan-
se, ook al leefde hij in Medan. Volgens het
Deliaanse recht valt hij daarentegen onder
de rechtspraak van het land van zijn in
woning. Dit is een merkwaardig voorbeeld,
hoe de verschillende adatrechten van ver
schillende landstreken tegen elkander
kunnen indruisen.
Unificatie van de adatrechtspraak trach
ten we reeds vele jaren te verwezenlijken,
door inschakeling van de Desarechtspraak,
die men het beste kan ver-gelijken met de
Westerse juryrechtspraak. Als' overkap
ping dient het Nedei'lands-Indische recht,
doch de landrechter houdt in iedere streek
zo veel mogelijk rekening met de uitspraak
van het desagerecht, en tracht aan de hand
van deze uitspraak een zo groot mogelijke
overeenstemming te bereiken tussen het
geschreven recht en het adatrecht, dat het
rechtsgevoel van het volle weei-geeft. Het
streven van de republiek naar unificatie is
dus niets nieuws en in zekere zin is het
probleem allang opgelost, zij het ook on
volmaakt. Als de politiek zich niet met
deze zaak had bemoeid zouden we het als
juristen met onze republikeinse collega's
gauw genoeg eens worden over deze
kwestie, aangezien we allemaal dezelfde
Westerse scholing hebben en dezelfde
rechtsbegrippen.
Albert Sandler overleden. Albert Sand
ler, de bekende Engelse violist, is op 42-jarige
leeftijd te Londen Overleden. Sandler is
vooral bekend geworden door zijn optreden
voor radio en gramofoon. Met zijn vertolking
van populaire selecties schiep hij een apax-te
stijl, de „Parn Court" stijl. Tot kox-t voor1 zijn
dood trad hij geregeld op voor de BBC.
De correspondent van het ANP meldt
telefonisch uit Berlijn:
In de vergadex-ing van de Berlijnse magi
straat zijn besluiten genomen voor een
reeks maatregelen, die nodig zouden kun
nen zijn om Berlijn door de winter heen
te helpen. Als probleem nummer één stond
de gelöschaarste op de agenda. De blok
kering van Oostgeldrekeningen alsmede de
beperkte circulatie van West-geld hebben
ertoe, geleid, dat de gemeentebedrijven en
tal van particuliere firma's niet in staat
zijn aan hun financiële verplichtingen te
voldoen en de lonen van hun personeel uit
te betalen. Indien niet op het laatste ogen
blik nog door de bezettingsautoriteiten een
uitweg' uit deze impasse wox-dt gevonden
zou de magistraat ertoe overgaan noodgeld
uit te geven. Burgemeester dr. Friedexxs-
burg en de wetthouder van financiën, dr.
Haas, beiden leden van de christelijk demo
cratische unie, hebben een noodgeldplan
uitgewerkt, hetwelk de uitgifte van 350
millioen marken aan ovex-bruggingsgeld
omvat. Dit surrogaatgeld zal onmiddellijk
weer moeten worden ingetrokken, zodra
voldoende normaal geld ter beschikking
staat. De Oostgeldbedragen, die bij de ban
ken in de Oostelijke sector zijn geblok
keerd, zouden als dekking voor,dit nood
geld dienen.
Harde winter
Men bereidt zich er op voor, dat ondanks
alle bemoeiingen der Westelijke geallieer
den om Berlijn via de luchtbrug van
levensmiddelen en brandstoffen te voor
zien, de millioenenbevolking der stad een
harde winter tegemoet gaat. Gedurende de
laatste tien dagen zijn door vliegtuigen ge
middeld ongeveer 2.000 ton kolen per dag
naar Berlijn gebracht. Dat is 450 ton meer
dan op het ogenblik, dank zij een sterke
VISSEN MET EEN AMPHIBIE
In Engeland gaat het
met succes
Engeland heeft al meexmalen gepro
beerd de in de oorlog opgedane ex-va-
ring ook ten behoeve van zijn vissexdj
uit te buiten. Het laatste woord in deze
drang naar vernieuwing is nog niet
gesproken, maar voor dit moment is
het vissen mét behulp van amphibie-
voertuigen (of vaar-tuigen?door de
„Fishery-officer" van het Lancashire-
district onder de aandacht gebracht.
Een vooruitstrevend visserman, ergens
in het Noorden van dit district heeft on
langs twee amphibie-voertuigen bemachtigd
met het doel ze te gebruiken als paarden
krachtsurrogaat bij het schelpenvissen en
de visserij' in de ondiepe kustwatei-en. De
eerste experimenten schijnen tot tevreden
heid van de nieuwe eigenaar te zijn ver
lopen: de snelheid op het land bedx-aagt
bijna 50 kilometer per uur en de trekkracht
op het water is groot genoeg, om een x-i-
viennonding met een normaal trawl-net te
„bewerken". Bovendien kan er een vracht
van ongeveer een halve ton meegenomen
worden, zodat de vissers uit de omgeving
van de amphibie-eigenaar al verscheidene
keren in geval van ziekte vlug van hun
schip aan de wal hebben kunnen komen.
Het enige nadeel, dat de voertuigen be
zitten ligt in de hoge belasting, die de
fiscus er voor vraagt (zo'n 250 per jaar)
'en de kwetsbaarheid 'van de enige motor,
waarvoor geen onderdelen beschikbaar
zijn.
bepex-king van 't stroom- en gasverbruik,
voor de dringendste behoeften der Weste
lijke sectoren nodig js. Van één October af
zal de behoefte evenwel stijgen en zou
dagelijks ongeveer 12001300 ton kolen
meer moeten worden aangevoerd. Behalve
met de mogelijkheid van perioden van
slecht weer, gedurende welke stagnaties in
het luchtvervoer zouden kunnen optreden,
moet de magistraat ook rekening houden
met moeilijkheden op het gebied der voed
selvoorziening. Als voorzorg heeft het ge
meentebestuur daarom enige maatregelen
overwogen, die in geval van nood zullen
worden toegepast. Daartoe behoort de in
richting van gebouwen, waar de bevolking
zich in de koude wintermaanden kan war
men, de oi-ganisex-ing van volksgaarkeu
kens, de sluiting van scholen en de eva
cuatie van kinderen en ouden van dagen.
Snelvriezen van vis
In de laatste tijd worden proeven geno
men met het snelvriezen van visserijpro
ducten. Door snelvriezen van vis wordt
geregelde voorziening met vis van de be
volking mogelijk gemaakt, zo deelt, het
ministerie van Landbouw, Visserij
Voedselvoorziening mee.
In tijden van overvloedige aanvoeren
kan een gedeelte van de vis uit de markt
worden genomen en ingevroren om
tijden van geringe aanvoer te worden afge
zet. Bovendien biedt bevroren vis het voor-,
deel, dat zij verkocht wordt zonder graten
en vellen. De verkoop van bevroren vis kan
daardoor belangrijk bijdragen tot verho
ging van het visverbruik, want de huis
vrouw kan hot „pan-klai'e" product zonder
veel moeite bereiden.
De proeven, die worden genomen door
het Centraal Instituut voor Voedings
onderzoek verkeien nog in een beginsta
dium. Met de middelen, welke dit instituut
thans ten dienste staan en door de wijze;
waarop het is gehuisvest, is het evenwel
niet mogelijk om op kox-te termijn behoor
lijk x-esultaat te bereiken. Het bedrijfschap
voor Visserijproducten heeft thans
f 75.000 uitgetrokken voor de financiering
van de proeven van dit instituut. Onlangs
is hiervoor de goedkeuring van de minis
ter van Landbouw, Visserij en Voedsel
voorziening verkregen. Teneinde invloed
te kunnen oefenen op de besteding van dit
bedrag exx andere gelden, welke worden
toegekend voor het nemen van de proeven
op het gebied van het snelvriezen van vis
is in het leven geroepen de Stichting tot
bevordering van proefnemingen op het ge
bied van snelvriezen van visserijproducten.
Deze stichting is onlangs door de voorzit
ter van het Bedrijfschap voor visserijpro
ducten, drs. D. J. van Dijk, daartoe ge
machtigd door het bestuur, opgericht. In
het bestuur van de stichting zijn het be
drijfschap, de directie der visserijen van
het ministerie van Landbouw, Visserij en
Voedselvoorziening, het CIVO en zoveel
mogelijk takken van visserij en vishandel
vertegenwoordigd. Het ligt in de bedoeling
uit de beschikbare gelden machines, werk
tuigen en apparaten voor snelvriezen van
visserijproducten aan te kopen. Deze ma
chines worden in bruikleen afgestaan aan
instituten voor wetenschappelijk onder
zoek, die zich met het snelvriezen van vis
zullen bezighouden. De uit het bedrag van
f 75.000 aan te kopen machines zullen "on
der bepaalde voorwaai'den aan het CIVÓ
in bruikleen worden gegeven, zodat dit
instituut met ^ijn proefnemingen kan door
gaan.
Totale besomming veel groter
dan vorig jaar
De Hollandse haringvloot heeft in Juli
zoveel gevangen en op de markten zo goede
prijzen gemaakt voor de meest gevraagde,
soorten, dat de financiële achterstand om
geslagen is in een voorsprong van x*uim een
millioexi gulden vergeleken bij dezelfde
periode van 1947, dat een recordjaar ge-
woi'den was. De totale besomming van de
vloot stond eind Juli op 8.6 millioen gulden
(vorig jaar 7.5 millioen).
De visserij leverde in Juli 1948 rond
95.000 kantjes tegen 73.000 in Juli vorig
jaar, waardoor de achtex-stand in de pro
ductie wel kleiner geworden is, maar toch
nog niet kon worden ingehaald. De vangst
is nog 47.500 kantjes achter bij verleden
jaar sinds het begin van de teelt. Ixx han
delskringen wijst men op het grote ver
schil in prijs tussen de kleine malse maat
jesharing en de grovere soorten. De beste
kwaliteiten staan dicht tegen de maximum
prijs aan, maar de grovere haring zakt er
geregeld onder.
Dit verschijnsel heeft een zeer merk
waardige invloed op de visserij. Vanouds
viste de haringvloot met drijfnetten en de
reders en vissers waren scherp gekant te
gen de IJmuider trawlers, die met trek-
netten de haringgronden afvisten en
naar de drijfnetvissers meenden heel
t wat hax-ingbroed vernielden. Bovendien,
haar zijn dit haar kinderen, niet de eigenzo werd vroeger betoogd, kon de haring
kinderen van de man, want die erven alleen
van hun moeder. Nu staat men voor het
probleem, volgens welke rechtspraak deze
zaak moet worden beslist. De man was
Minangkabauer en valt zodoende tot het
eind van zijn dagen onder de Minangka-
uit een treknet nooit zo .goed zijn als die uit
een drijfnet, omdat ze minstens een uur
lang in de kuil van het net stijf opgepakt
gezeten had.
Dit jaar doen zich echter deze verschijn
selen voor: De trawlers van de grond af
brachten over het algemeen een kleinere
eix betere soox*t haring aaxx dan de meeste
drijfnetvissers uit de bovenste waterlagen.
De productie van de trawlers was groter
dan van' de drijfnetvissers eix de trawlha-
ring, die aan boord gezouten werd bracht
vaak een hogere prijs op de vrije markt
op dan.de echte drijfrietlxanng.
Zo kon het gebeuren dat een enkele log
ger van de haringvloot uit Scheveningen
begon met behalve het kilometerslange
drijfnet ook het haringtrawlnet mee te ne
men. Met het drijfnet woi"dt 's nachts ge
vist, met het trawlnet ook overdag. Werd
er 's nachts weinig gevangen dan was er
's morgens weinig te kaken en te zouten
en dan was er dus gelegenheid om te gaan
trawlen.
De pionier-loggers maakten kortere rei
zen en grotere besommingen met zeer ge
mengde ladingen. Ze brachten pekelharing
mee, zowel uit het drijfnet als uit de trawl
en vex-der verse haring.
Thans zijn verscheidene loggers op zee
zonder het oude haringdrijfnet, maar met
de haringtrawl. Ze nemen niet alleen meer
tonnen én zout mee maar ook ijs, zodat ze
op alles .voorbereid zijn. De reders over
wegen dat het grotere verbruik aan brand
stof van de trawlvisserij bij een betere pro
ductie, per zeedag toch nog altijd goedko
per is dan de buitengewoon gestegen kosten
van een kilometei'lange vleet met zijn on
derhoud als boeten, tanen en drogen. Zo'n
vleet kost tegenwoordig zeer veel geld en
de kosten van onderhoud per teelt zijn
verviervoudigd vergeleken bij voor de
oorlog.
De oogsttijd stelt de landbouwer voor moeilijk
heden. Op tijd moest alles binnen. Maar niet
altijd werkt het weer mee, dikwijls belemmert
de regen het regelmatig afwerken van het
programma. Ook deze zomer wordt dit onder
vonden. Hooi kan niet op de berg getast worden
als het nat is; graan moet winadroog zijn voor
het naar de schuur gaat. Zo komt het voor dat
het geoogste langer op het land moet staan om
te ai-ogen dan in het tijdschema van de land
bouwer past. Dat brengt hem dan nieuwe zor
gen, want vaak moet het land weer dadelijk
geploegd worden om opnieuw zaad te ont
vangen. - Het is in oogsttijd voor menig stede
ling een genot het oogsten gade te slaan. Ook
in de Haarlemmermeer heerst nu veel drukte.
Hierboven een luchtfoto van deze polder.
Het Engels verdwijnt uit India
De regering van India heeft besloten
langzamerhand het Engels als voertaal bij
het onderwijs aan de universiteiten af te
schaffen. Gedurende een overgangsperiode
van vijf jaar zal voor het behalen van een
graad de Engelse taal xxog vereist zijn. Dan
wox-dt zij vervangen door de landstaal.
Onlangs -besloot de regering op de scho
len eveneens het Engels af te schaffen.
Samenwerking in het hótelbedrijf
van West-Europa
Op Donderdag 30 September zal te Na
men een voorbereidende vergadering wor
den gehouden tot opx-ichting van een unie
van hotel-, café- en restauranthouders van
de Beneluxlanden. Aan deze vex-gadering
zullen de vakgroepen van het hótelbedrijf
in Nedex-land, Frankrijk, Luxemburg, Zwit
serland, de Scandinavische landen en Bel
gië deelnemen, Groot-Brittannië zal
de besprekingen waarschijnlijk eveneens
bijwonen.
Hoewel de unie in zijn oorspronkelijke
opzet slechts in een samenwerking van
hötelbedrijven in België, Nederland en
Luxemburg voorzag, blijkt er thans naar
gestx-eefd te worden deze uit te breiden tot
alle landen van West-Europa.
Wilhelmina: róep om eenheid
Een beschouwing van
Dr. G. Bolkenstein
Dr. G. Bolkenstein, die minister van on
derwijs was bij het uitbreken van de oor
log en met de regering naar Londen ging,
schrijft in „De Groene Amsterdammer"
een artikel, waarin hij de motieven be
spreekt die, naar zijn opvatting, geleid heb
ben tot het aftreden van Koningin Wilhel
mina.
Allex-eerst wijdt hij daarin aandacht aan
het vertrek naar Londen. In haar eerste
x'ede voor Radio Oranje (28 Juli 1940) heeft
de Koningin gezegd hoe zij de voortzetting
van onze strijd zag: „als een strijd tussen
God en ons geweten enei'zijds, en anderzijds
de duistere machten, die in deze wereld
hoogtij vieren." Bij het beschouwen van de
arbeid der Koningin gedurende de oorlog,
doet men goed met deze geestelijke opvat
ting steeds rekening te houden. Deze woor
den zijn nooit verloochend. In deze opvat
ting paste geen enkel compromis met de
vijand.
Bij de bespreking van de kabinetswisse
lingen wijst dr. Bolkenstein erop, dat de
loop der gebeurtenissen de invloed der
Koningin wel moest verstei-ken.
„Het ontbreken der Staten-Generaal
maakte het voor het kabinet onmogelijk
aan het Nederlandse volk vex-antwoording
van zijn daden af te leggen de later in
gestelde Bijzondere Raad van Advies was
ten deze slechts een geheel onvoldoende
surrogaat de Koningin achtte het daar
om haar plicht voor het Nederlandse volk
in de plaats te treden. Deze wijziging in de
vex'houding tussen kroon en ministex's schiep
een toestand, ernstig betreurd door hen, die
door jarenlang werken in de Nederlandse
politiek, gewend waren aan en vertrouwd
met de Nedex'landse constitutionele pi~ak-
tïjk. Niet altijd zagen zij het onontkoom-
bax-e van deze wijziging in. Maar er waren
er ook, die een andere opvatting hadden,
die oox'deelden dat de integrale constitutio
nele leer niet kón toegepast worden, in zo
geheel vei-anderde omstandigheden."
„Bij de opvatting van haar positie was de
Koningin volkomen te goeder trouw, wan
neer zij zich met het Nederlandse volk ver
eenzelvigde. Er sproot uit voort de grote
belangstelling, die zij toonde en had voor
ieder en alles, uit' Nederland naar Londen
gekomen. Voor de „Engelandvaarders"
stonden haar huis en aandacht steeds opien;
de bezorgdheid van velen, dat dezen naar
wel eens een onjuist beeld konden geven
van wat in Nederland omging, bezwoer de
Koningin door allen te ontvangen, van
welke geest ook. Zoals zij het eens uitsprak
bij het uitreiken van onderscheidingen aan
een aantal „Engelandvaarders": „Als mijn
welkome boodschappers uit Nederland ver
vult gij de belangrijke taak ons hier uit
eigen ervaren en aanschouwen een inzicht
te geven van de toestand thuis."
Dr. Bolkenstein besluit zijn beschouwing
aldus:
„Van de omkeer in de geestesgesteldheid
van het Nederlandse volk ontstond in de
jaren vóór Mei 1945 langzaam aan een
voorstelling, waaraan velen zich overga
ven, zonder een critische schifting. Met
het Nederlands verleden en zijn tekort
komingen had men afgedaan: oude tegen
stellingen meende men opgeheven: een
grotere eenheid verkregen; vernieuwing
werd het parool. Maar dat van vernieuwing
konden spreken beiden die tegengestelde
richtingen insloegen, verzuimde nen in te
zien.
„Met volle overtuiging heeft de Koningin
tóen- Zij naar Nederland terugkeerde in die
„vei-nieuwing" geloofd. En dit eerde haar.
Het volk, waarvoor zij in den vreemde vijf
jaar lang geleden had* had zij in haaf den
ken en verbeelden geïdealiseerd. Wie zal
niet dankbaar er voor zijn, dat zij in bet
Nederlandse volk geloofd heeft.
De teleurstelling moest komen. Ook de
„vrede" van 1945 bleek een voortzetting
van de oox-log met andere middelen; in de
grote politiek, ook binnenslands. De econo
mische nood spreekt harde woorden; de
strijd der meningen is feller dan ooit: de
politieke partijen, die kortzichtigen te Lon
den in Nederland meenden te zien verdron
gen, zijn in kracht van tegenstellingen toe
genomen. Het moet voor Hare Majesteit
moeilijk geworden zijn in het Nederland
van '45 tot '48. Daarvan hadden ook „En
gelandvaarders" nooit gesproken. Het wa
ren geen cynische sceptici alleen, die ge
leerd hadden dat de eenheid van een volk
in deze tijd onbereikbaar, en ook niet eens
begeerlijk is. Maar voor de Koningin is bet
teveel geworden. Van de eendracht van het
volk, waarop zij te Londen de toekomst
had ingericht, was alleen de roep overge
bleven. Maar met die roep heeft zij de
kroon neergelegd. In de stilte van Londen
heeft de Koningin „die roep gekoesterd;
aan wat zij' als ideaal zag, is zij trouw ge
bleven: ook toen de werkelijkheid anders
bleek. Dit is haar roem. Ook waar de ge
schiedenis andere wegen móést gaan."
Ook feest in Indonesië
Dinsdagmorgen was de feestviering te Ba
tavia geconcentreerd rond het paleis op het
Koningsplein. Honderden kinderen brach
ten een aubade en later in de morgen nam
dr. Van Mook een défilé af van tx-oepen
van het K.N.I.L. en de K.L. In de middag
werd namens de burgerij van Batavia
aan clr. Van Mooie een oorkonde aangebo
den. De Chinese gemeenschap had een op
tocht georganiseerd met alle praal die het
Oosten geven kan. Er waren talrijke met
kleurige papierstroken en lampions ver
sierde praalwagens en papierdraken van
twintig en dertig meter lengte. De bevol
king van Batavia wandelde de gehele dag
langs de versierde gebouwen en door de
straten, waar druk gevlagd werd. De so
ciëteiten wax-en tot lang na middernacht
gevuld met feestende menigten. Tijdens
een x-eceptie in het paleis van dr. Van
Mook klonk de stem van de Koningin door
de radio in de gehoorzaal. Buiten Batavia
was de feestviering al even geanimeerd. In
de gehele archipel vierde de bevolking
feest. Te Bandoeng eix Makassar stonden
Nederlandse pierementen in het middel
punt van de belangstelling. Nederlandse,
Indonesische en Chinese hardloper»
brachten fakkelvuur naar Medan. Op tal
rijke plaatsen werden parades afgenomen.
Agenda voor Haarlem
DONDERDAG 2 SEPTEMBER
Schotersingel: Openluchtvoorstelling „De
Vader des Vaderlands", 8 uur. Bloemendaal:
Openluchttheater „Don Quichot op de brui
loft van Kamacho", 8 uur. Rembrandt: „Can
loft van Kamacho". 8 u. Rembrandt: „Can 't
help singing", alle leeft., 2, 4.15, 7 en 9.15
j., 2, 4.15, 7 en 9 uur. Luxor: „De zoon van
Robin Hood", 14 j., 2. 4.15, 7 en 9.15 uur. City:
„Zanzibar", 14 j,, 2.15, 4.30, 7 en 9.15 uur.
Spaame: „Schijndode", 18 j., 2.30, 7 en 9.15
uur. Frans Hals: „State Fair", 14 j„ 2,30, 7
en 9.15 uur.
VRIJDAG 3 SEPTEMBER.
Krelagehuis: Bloemententoonstelling 1124
uur. Bloemendaal:- Openluchttheater „Don
Quichot op de bruiloft van Kamacho", 8 uur.
Bioscopen: Middag- en avondvoorstellingen.
