WALKER GORDON S KOEIEN LEIDEN EEN
SUPERSPECIALISTISCH HONDENLEVEN
Elektronisch
orgel voor
huisgebruik
Jelle Troelstra 70 jaar
m
LEEF LANGER DOOR KOFFIE MET MELK
^23
WONINGPROBLEMEN IN SCANDINAVIE SjKSrwa
ffSLSTtoSS'^SS,bSd.ï: °*fg
M
Medische Kroniek
ZATERDAG 14 JANUARI 1961
Erbij
PAGINA D
il I - |1 |g|
O0K 'N DE SÖOfiDEUROPESE lm,jen 'wemelt men
gen gaf en misschien was het plan in een met woningproblemen, althans in de grote steden, waarheen
Ontwerper Hans Versteegt controleert de
registerbak van het nieuwe elektronische
orgel.
"l
EVEN BUITEN PRINCETON ZODRA EEN KOE haar staan-
in de staat New Jersey ligt het plaats heeft ingenomen sluit een
complex van Walker Gordon., stalen hek om haar kop en zij
het toch eigenschappen verkregen, die het
een eigen karakter verlenen.
Een der voornaamste verbeteringen op
het gebied van de elektronische klank-
produktie betreft wel de inzet van de toon.
Door het inschakelen van een „aanloop
tijd" heeft men de bekende „bijterige"
inzet kunnen vervangen door een geleide
lijke intonatie. En voorts is het mogelijk
geworden de verschillende registers van
het instrument te doen klinken als de
pijpen-koren van het „echte" orgel, als zelf
standige klank-eenheden, met het behoud
van het eigen karakter.
HET INSTRUMENT heeft als huisorgel
een uitgebreide dispositie, die er op ge
richt is veel solo-stemmen te doen klinken
tegen een achtergrond van begeleidende
stemmen. Zij worden in hoofdzaak met het
manuaal bediend. Er is verder nog een
pedaal van kleine omvang (één oktaaf)
aan het instrument aangebracht en ook
Tweemaal per dag melkt men er
1650 koeien op een cirkelvormig
draaiend platform. De melk gaat
door leidingen rechtstreeks van
de koe de melkfles in, zonder
met de buitenlucht in aanraking
te komen. Dit is mogelijk ge
maakt door de rotolector, een
soort draaimolen waarop iedere
tien minuten vijftig koeien wor
den gemolken. Walker Gordon
combineert produktie van vee
voeder, melken van koeien, het
melkfabriekproces en de verkoop
van gedroogde mest. Per dag pro
duceert de onderneming 24.600
liter melk, ofwel ruim 15 liter
per koe, melk met een vetgehalte
van minstens 4 percent. De farm
heeft vijfendertig schuren, elk
met een capaciteit van vijftig
melkkoeien. Alle schuren zijn
door een gang, die naar de roto
lector loopt, met elkaar verbon
den. 's Morgens en 's avonds om
9 uur begint het melken. De 1650
koeien zijn in 6'/t uur gemolken.
Iedere dag worden ze in dezelfde
volgorde door de gang naar de
rotolector geleid. De populaire
Amerikaanse naam voor deze
draaimolen is „cow merry-go-
round". Vóór de koeien hun ka-
aba binnenkomen passeren ze de
badkamer, natuurlijk aircondi
tioned. Daar worden ze met warm
water schoongespoten. Na de
badjuffrouw passeren de koeien
een melker in witte jas, die elk
kwartier een monster neemt, dat
hen test op vlokken, bloed- of
watermenging. Dr gang komt nu
uit in het „airconditioned" lokaal
waar de continu ronddraaiende
rotolector staat. Het apparaat
heeft vijftig staanplaatsen.
Maar evenmin moet men het zien als een
vervanger van het beproefde harmonium,
al passen beide instrumenten in eery eigen
huiselijke sfeer en al kan het orgel van
Versteegt klanken produceren, die het
geluid van het tongen-instrument zeer
dicht nabij komen.
MEN ZAL BEGRIJPEN, dat het elek
tronische huisorgel ook maar slechts bij
benadering het kerkorgel vervangen kan,
want voor het kerkorgel gelden volstrekt
andere normen.
De fabrikanten hebben trouwens een
dergelijke bedoeling met dit instrument
(Van onze correspondent in Stockholm)
HET VERTROUWDE harmonium,
dat al ruim een eeuw lang in zovele wo
ningen overal ter wereld zijn intieme
klanken heeft doen horen, heeft in de
herfst van 1960 een mededinger ge
kregen in het elektronische orgel, dat
door een inwoner van Bodegraven, de speelhuipen waarmede de klanksterkte het
heer Hans Versteegt volgens een scha- vibrato en zelfs het karakter van de into-
keling van eigen vinding geconstrueerd natie naar blieven gewijzigd kan worden.
kon worden. De instrumentenfabriek Pel"i°de van experimenteren is voor
J TT 7 Ti J het orgel zelf wel beëindigd. Nu kan men
van de firma V reeken te Bodegravenbeginnen met ontdekkingstochten op het
gespecialiseerd in het vervaardigen van klankgebied, dat het instrument bestrijkt,
elektrische en elektronische orgelsheeft een onderneming, die ongetwijfeld tal van
de fahrikage van het orgel van Versteegt interessante resultaten zal kunnen opleve-
ter hand genomen na een periode van
,i j j Ik heb reeds gezegd, dat het nieuwe
volhardend experimenteren m samen- orgel niftt op één ifjn gegtel(J moet worden
werking met de uitvinder en na het uit- met andere fabrikaten van deze aard, maar
werken van een produktieplan, dat een dat men het moet zien als een zelfstandig
redelijke kostprijs mogelijk moest instrument, dat een eigen leven kan leven
maken.
AL ENIGE JAREN geleden groeide bij
Hans Versteegt het plan om een elektro
nisch orgel te construeren, dat door zijn
betrekkelijk lage aanschaffingsprijs in
ruime kring gekocht zou kunnen worden.
Hij werkte toen als machinist op een Rijn
boot. In zijn vrije tijd bestudeerde hij alle
gegevens over elektronische orgels, die hij
kon bemachtigen. Versteegt fabriceerde
allerlei elektronische apparaten, maakte
bandrecorders en in het bijzonder was hij
doende om zijn idee van een elektronisch
voor niet was gaan interesseren. Hans uit plaats vindt. Ook daar is het moeilijk de hevolkingsaan-
daTÏjf vSg^nSrd'aa? was bi' te houden met nieuwbouw en tegelijk de oude, ver-
heid schiep voor een commercieel verant- vallen huizen met hun ongerieflijke en onooglijke woon-
va?en!eidaebrrsiCvagn d"fSta hy ten compartimenten door nieuwe te vervangen. Daardoor ónt-
slotte tot een model, dat paste bij een staan er gaandeweg meer sloppenkwartieren: morsige trooste-
efficiënte produktie-methode en dat vol- jQze wijken, die in de lichtarmè winter dubbel triest zijn.
deed aan de eisen, die werden gesteld ten
aanzien van het klankkarakter en de be- Oslo zou hoognodig gesaneerd moeten worden; Stockholm
speelbaarheid. t doet er iets aan; daar hebben fikse doorbraken plaats, die
plaatselijk tegelijk dè gewenste opruiming houden. Maar
«"veTvïïdlS metTkr^hTÏ'rTanTfs °f de Zweedse >«>°fdstad biedt cele bedenkelijke, aspecten
genomen, zal zijn weg wel vinden, in het nözemvandalismezedelijk verval en een snelle stijging
bijzonder wel in kringen, waar het harmo- van het Mnfd eigendomsdelicten. De steden Malmö. Go-
mum geliefd is en daar waar men zich aan-
getrokken gevoelt door de klanken van de thênburg en kopenhagen zijn er iets beter aan toe, ofschoon
kostbare elektronische „orgels', die in oöf. pfüar 2,-c/j dikwijls weinig verheffende tonelen afspelen.
populaire zin reeds enige jaren in bedrijf
zijp. Maar men zóu verkeerd doen het Terreur kan moeilijk worden bestreden door een groot tekort
elektronische instrument van ersteegt aan politiemanschappen. Ongehcijfeld doen de stadsbesturen
daarmede op éen Inn te stellen. Ongetwp^ b
feld benadert het de sfeer van de reeds ceel om de oorzaken weg te nemen van menig kwaad, maar
bekende elektronische orgels. Maar door men beseft, dat de woningstandaard waarhij in ongeveer
96 percent der gevallen een gezin over niet mêer woonruimte
beschikt dan twee of drie kamers en een keuken, zoals in
Stockholm, aan de zeer lage kant is, en de jeugd tot uit
huizigheid aanzet, evenals dikwijls ook
de gezinshoofden. Men beseft, dat er IN ZWEDEN HEEFT een krachtige ac-
meer- 000, nodig is don propaganda
tégen drankgebruik en vóór sportief ten afgeworpen. Volksbibliotheken, die
leven - al liebb<?n deze bewegingen, met bussen de stadswijken dijden, ont-
vóoral in Zweden, Noorwegen en Fin
land éen waardig tegenwióht gevormd
tegen neerhalende invloeden.
begint haar omwenteling, die
slechts,tien minuten in beslag
neemt. Aan het begin er van
staat een man, die van iedere koe
de uier en de achterdelen schoon
maakt met een desinfecterende
lap, voor iedere koe een nieuwe.
Vervolgens sluiten twee mannen
het elektrisch melktoestel aan,
dat de koe met de aanpalende
melkfabriek verbindt. Iedere
staanplaats heeft zijn eigen melk
toestel, dat tijdens de omwente
ling, nadat het van de koe ver
wijderd is, automatisch in een
desinfecterend zeepbad en daarna
in een heetwaterspoelbad zakt.
Het is dus weer volkomen schoon
voor het de volgende koe aange
gord wordt. Vlak voor de koe
naar haar punt van uitgang is
teruggedraaid, opent het stalen
hekwerk om haar kop, waarop
zij een gangetje voor zich ziet,
waarin zij, zonder dat het haar
gezegd hoeft te worden, met grote
spoed verdwijnt. Dit gangetje
leidt ondergronds terug naar de
stallen. Zodra de koe op haar
basis is teruggekeerd wordt zij
gevoed: per dag 10 pond gedroogd
luzernegras, 14 pond hooi, 36
pond maisstro, 9 pond gemengd
graan en 80 liter water. De
koeien vinden bij terugkomst niet
alleen maar voer, maar ook een
volledig gereinigde stal. Iedere
staanplaats heeft een glazen con
tainer waar de melk in uitkomt.
Tijdens de omwenteling ledigen
zij zich automatisch in een weeg
machine die steeds het gewicht
noteert op een band, zodat van
iedere koe afzonderlijk een pro-
duktiestaat kan worden bijgehou
den. Vanuit de weegmachine
wordt de melk direct naar de
melkfabriek geleid, waar het via
pasteuriseringsbuizen en andere
machinerieën in flessen wordt
gegoten. Van de koe tot de fles
passeert de melk slechts lucht
dichte buizen, en kan door nie
mand aangeraakt worden.
HET PERSONEEL dat helpt bij
de rotolector bestaat uit vijf man.
Eén doet niets anders dan met
'n knip van zijn vinger de koeien
hun staanplaats wijzen; een
andere man reinigt de koeien;
twee mannen brengen de melk-
toestellen aan. en de laatste man
verwijdert ze weer. De koe zelf
hoeft niets anders te doen dan in-
en uit te stappen, en de rest ver
zorgt de rotolector, driehonderd
koeien per uur. Tijdens de om
wenteling spuit een waterstraal
de vloer van de passerende staan
plaatsen schoon; een cirkelvor
mige goot om de rotolector zorgt
voor afvoer. Boven de rotolector
ligt een platform, met glas her
metisch afgesloten van de melk-
plaats. Het is daar ten ger.eve
van de talrijke bezoekers die een
kijkje willen nemen en zo het
proces uitstekend kunnen volgen.
Men kan er ook een verversing
krijgen: gekoelde melk, rauw of
gepasteuriseerd, want beide mag
Walker Gordon verkopen. De
bacteriestandaarden voor de
hoogstgeklasseerde consumptie-
melk in Amerika zijn 10.000 per
milliliter in rauwe melk en 5009
in gepasteuriseerde melk. In
Walker Gordon-melk zijn deze
cijfers gemiddeld 2000 en 100.
Daar staat tegenover dat Walker
Gordon-melk wat duurder is dan
andere melk. Maar de consumen
ten. die hoofdzakelijk gevonden
worden in New York, Philadel
phia en delen van New Jersey be
talen wat meer voor deze melk.
WALKER GORDON heeft vee
artsen in eigen dienst die de vee
stapel onder strenge medische
controle houden, en een arts die
al het personeel wekelijks keurt.
Men heeft een eigen medisch- en
veterinair-laboratorium. Behalve
de melkerij en de melkfabriek
heeft Walker Gordon 97P ha
bouwland in exploitatie, waarop
het per jaar 1540 ton luzernegraé
kweekt en 13.600 ton maisstro.
Behalve deze voorraden eten de
koeien ook nog 2200 ton ander
voer op dat de onderneming
elders koopt. De koeien worden
gebed op pindadoppen, waarvan
per jaar 2300 ton verbruikt wordt.
De naast de stallen staande gras
drogerij droogt 's zomers luzerne
gras en 's winters koemest, die
gedeeltelijk op het bouwland ge
bruikt wordt en voor de rest ver
kocht door de hele Verenigde
Staten. Bij de stallen staan vier
silo's voor veevoer, waar Walker
Gordon van zegt, dat ze de
grootste ter wereld zijn. In aparte
stallen zijn ondergebracht 600
droogstaande koeien en 550 stuks
jongvee.
HET BOUWLAND wordt niet
rechtstreeks door Walker Gordon
geëxploiteerd maar verhuurd aan
vrije boeren, die zich verplichten
de hele produktie aan Walker
Gordon te leveren, de mest te
gebruiken die de onderneming
voorschrijft en zelf verkoopt, en
de hoeveelheden en kwaliteit te
leveren, die Walker Gordon rede
lijk acht. Wetenschappelijke en
technische specialisten van de
onderneming staan de boeren bij.
De veestapel is op dezelfde wijze
gedecentraliseerd. De koeien zijn
onderverdeeld in eenheden van
50 stuks, iedere schuur bergt een
eenheid. De koeien zijn en blijven
eigendom van boeren uit de om
geving, waarvan ieder een of
meer eenheden bezit. De boer
verplicht zich zijn eigen eenheid
in de schuur van Walker Gordon
te voederen en schoon te houden.
Zodra een koe minder melk gaat
geven dan 61K liter per week,
moet de boer deze koe naar zijn
eigen boerderij terugbrengen en
haar vervangen door een beter
exemplaar. Walker Gordon eist
van de boeren dat zij iedere een
heid op tenminste 95 percent van
de produktiesterkte houden, en
dat het percentage melkvet van
iedere eenheid gemiddeld ten
minste 4 percent is. De boeren
moeten al het voer van Walker
Gordon kopen en voeren met de
door Walker Gordon voorge
schreven hoeveelheden.
WALKER GORDON verkoopt
de volgende soorten melk: rauwe
melk met 4 percent vet; gepasteu
riseerde melk met 4 percent vet;
gehomogeniseerde - gepasteuri
seerde melk mei 4 percent vet dat
niet meer boven komt drijven;
afgeroomde melk, acidolphius-
melk met 2 percent vet voor zie
ken; melk, waaruit 90 percent van
de natrium is verwijderd, en melk
met extra toegevoegde room, 10 V*
percent vet. Binnen enkele rrrnu-
ten na het melken, vordt alle
melk gekoeld tot beneden 10 gra
den Fahrenheit en blijft onder die
temperatuur tot zij bij de klant
afgeleverd wordt, afgezien na
tuurlijk van het pasteuriserings-
proces. Alle melk wordt binnen
48 uur na het melken bij de klant
afgeleverd.
nimmer gehad, maar bewust aangestuurd of dicht onder de oppervlakte, hetgeen
op het vervaardigen Van een huisorgel, kostbare egalisaties en bouwrijp maken
bereikbaar voor de vele muziekbeoefenaars met gebruik van springstof met, zich
die het klankkarakter van het instrument brengt. Vroeger bouwde men op de laag-
kunnen appreciëren. Daarin is de firma gelegen plaatsen, waar zand en klei was
Vreeken ongetwijfeld geslaagd, tot eigen en had men de rots als recreatiegebied,
voldoening en zeker niet minder tot die Tegenwoordig bouwt men zoveel mogelijk
van de ontwerper Hans Versteegt, die een op de rots en heeft men de vruchtbaar-
gedroomd ideaal tot werkelijkheid ziet der delen als tuin- en parkgebied.
worden. De sluipende inflatie (een waardever-
P. Zwaanswijk mindering van het geld van 4 a 6 percent Park in Amsterdam worden gehuldigd.
per jaar) heeft het steeds minder moge
lijk gemaakt tot een draaglijke huurprijs
te komen. De voortdurende stijging van
lonen en materiaalkosten kan niet bijge
houden worden door de stijging van de
inkomens der huurders. Ook de kosten van
De Amersfoortse kunstschilder Jelle
Troelstra, die dinsdag 17 januari 70 jaar
wordt, zal die middag (om 16.00 uur) op
een receptie in het I.C.C. Paviljoen Vondel-
in
Een comité van vrienden en bewonderaars
wil Troelstra die middag een huldeblijk
aanbieden.
de gelukkige vinding van Versteegt hééft
thoden toe om de huurders te verplichten
een aandeel in de bouwkosten te nemen
van een of tweeduizend kronen, welk be
drag men terugkrijgt als men de woning
in onberispelijke staat aan zijn opvolger
overdraagt.
VINDINGRIJK als men is en technisch
vaardig, zon men op middelen Om de
bouwkosten te drukken. Enkele concerns
brachten daartoe een nieuwe bouwsteen
Jelle Troelstra heeft veel in het buiten
lid gewerkt, onder andere in Frankrijk,
>p Corsica, Zwitserland, België, Scandina
vië en IJsland. Sommige van zijn portret
ten verkregen grote bekendheid; onder
andere dat van zijn moeder, de schrijf
ster Nienke van Hichtum), zijn vader, mr.
Pieter Jelle Troelstra, dr. F. M. Wibaut
en Jan van Zutphen. Rijk en gemeenten
kochten werken van hem en van een zes
tigtal doeken van hem in de collectie Boen
dermaker werd een aantal afgestaan aan
binnen- en buitenlandse musea. Voor de
oorlog was Troelstra lid van Arti et Ami-
uit lichtbeton aan de markt, die door zijn citiae en de Maatschappij Rembrandt; hij
is dit nu van het Nederlands en het Amers-
foorts Kunstenaars genootschap.
Jelle Troelstra heeft veel gedaan voor de
verbetering van de sociale positie der Ne
derlandse kunstenaars. Hij was voor de
oorlog werkzaam als voorzitter der Ne
derlandse Federatie van Beeldende Kun
stenaarsverenigingen en hij werd na de
bevrijding gekozen tot eerste voorzitter
van de Beroepsvereniging van Beelden
de kunstenaars, in welke functie hij
tevens lid was van het hoofdbestuur
der nieuw opgerichte Federatie van
Beroepsverenigingen van Kunstenaars.
Troelstra is lid geweest van de rijks
bij uitstek, lanceerden na geslaagde proe- commissie vóór de musea en adviseur
ven in eigen land een woningblokkenex- voor het kunstbeleid der gemeente Rotter -
port, die er wezen mag. De Scandinavi- dam. Hij is hoofdbestuurlid van het Ne-
sche landen hebben al veel houten voor- derlands Kunstverbond. Gedurende enige
gefabriceerde woningen geëxporteerd (in_jaren.reisde hij in opdracht van het mini-
Zeeland staan er zulke, geschonken na de sterie van Wederopbduw mét twee ten-
gemakkelijke verwerkbaarheid en gerin
ge gewicht, gepaard aan goede isolatie,
de bouw versnelt en aantrekkelijk maakt.
Hele satellietsteden zijn er uit opgetrok
ken. Blokken van tien en meer verdie
pingen kwam er in menigte uit gereed.
Maar ook dit was niet voldoende. De in
flatie ging door, de bouwkosten bleven
stijgen. Men vond toen het glijsysteem,
dat later ook in Nederland is toegepast
bij de bouw van de Euromast en de kan
torenflat op de Neude te Utrecht. In de
lucifersstad Uddevalla zijn er dit jaar al
drie hoge woonflatgebouwen met honder
den woningen mee „opgetrokken". In en
kele maanden kant en klaar.
De Denen, vernuftige handwerkslieden
vangen alle steun. Een poging van peda
gogen om de overheid te mobiliseren te
gen de meer dan nare films, die aan veelal
jeugdige bioscoopbezoekers worden voor
gezet en tegen prikkellectuur, die in strip-
SEDERT LANG VRAGEN
de wetenschapsmensen zich
af, waarom vrouwen gemid
deld langer leven dan man
nen. Nu heeft de Amerikaanse
chemicus dr. Clive M. McCay
van de Comell-Universiteit
bekend gemaakt, dat hij de
oplossing van het raadsel ge
vonden heeft. Zijn verklaring
zal allen, die graag hun kopje
koffie met slagroom drinken,
welkom zijn. Deze chemicus
beweert namelijk, dat koffie
het leven verlengt, maar al
leen dan wanneer men die
met melk drinkt. Misschien is
deze ontdekking der weten
schap bij het volk ook al
sinds eeuwen bekend, want
van zwarte koffie spreekt men
immers ook als van zwart
rattengift.
Met ratten heeft de Ameri
kaanse chemicus de proeven
gedaan, die tot de sensationele
resultaten hebben gevoerd.
Hij serveerde ratten hun leven
lang koffie. De aldus gewende
beesten bereikten in doorsnee
dezelfde leeftijd als andere
dieren, die met een normaal
dieet gevoerd werden. De
wijfjesratten werden zelfs be
langrijk ouder, dan zij ge
woonlijk worden. Maar ook
bij het kofflegenot bleef be
staan, dat teveel in elk geval
schadelijk is, en vooral de bij
mannen zo geliefde „zwarte
koffie" is een nagel aan de
doodkist. De proefdieren, die
alleen zwarte koffie kregen,
stierven vaak reeds na enkele
uren. Kregen echter ratten,
die een even sterk gestel had
den, dezelfde koffie met melk,
dan slurpten zij het met wel
behagen op en bleven zelfs by
eèn constant genot ervan ver
genoegd en springlevend.
DE WETENSCHAP KON
dit niet zo gauw verklaren.
Men nam aan, dat de lipoïde,
de in melk vervatte vetachtige
stof, de levensredder was. Als
men echter lipoïde in gecon
centreerde vorm bij de koffie
deed, stierven de ratten nog
sneller. Tenslotte ontdekte
men de oplossing van het
raadsel, dat gelegen was in
het hoge eiwitgehalte van de
volle melk. Reeds bij een ge
ringe hoeveelheid verbindt
zich het eiwit met de looi
zuren van de coffeïne. Daar
door wordt het grootste deel
van de coffeïne uitgescheiden,
zonder op het zenuwgestel te
werken. Toen men tot deze
conclusie was gekomen, gaf
men de proefdieren een be
slist dodelijke hoeveelheid
coffeïne, maar vermengd met
melk. En inderdaad, de cof
feïne deed de ratten niets. Zij
voelden zich net zo goed als
daarvoor.
Door deze proeven is nog
niet in alle opzichten bewezen,
dat koffie, vermengd met
melk, ook op het menselijk
organisme levensverlengend
werkt. Het is echter aan te
bevelen, het geliefde zwarte
gift niet meer zonder melk te
drinken. Melk behoort naar
de mening van alle waarach
tige koffietantes en koffie-
kransjes beslist bij deze op
wekkende drank, zonder wel
ke zo velen naar haar mening
beslist niet kunnen leven.
Woningbouw bij Kopenhagen
vórm aan de man wordt gebracht, heeft
daarentegen bij minister-president Erlan-
der weinig weerklank gevonden. Zeer goed
werk wordt gedaan door de kindervakan
tie-oorden. Overal waar steden zijn, zijn
bleekneusjes en sociale wantoestanden.
Het is vaak voor de kinderen in vele op
zichten een verademing eens vier weken
uit hun milieu weg te zijn. Een 12-jarig
meisje van zulk een kolonie aan de Zweed
se westkust, smeekte haar niet meer naar
huis te zenden. Zij verving haar moeder,
die van huis weggegaan was, en had de
zorg voor haar vader en verschillende
oudere broers, die niet goed voor haar
waren. De vakantiekolonie was een para
dijs voor haar. De Scandinavische over
heden hebben overigens wel oog voor de
gevaren van een groenloze „steenwoes
tijn". Bij elk der genoemde grote steden
zijn vrolijke, ruim aangelegde satellietste
den gesticht, bij Stockholm zelfs verschei
dene, die rust en veiligheid bieden en die
voldoende winkels en vertier kennen om
avondlijke tochten naar de stadskern
overbodig te maken.
DF, OPKOMST VAN DE TELEVISIE is
hier een bijkomende gelukkige omstandig
heid. De grote warenhuizen en de coöpe
raties hebben aantrekkelijke filialen in de
ze tuinsteden gebouwd, geplaatst in win
kel-centra, die sterk aan de Rotterdam
se Lijnbaan herinneren. Het financieel-
economische probleem laat echter ook
daar de politici geen rust. De woningen
zijn in Scandinavië altijd al veel te duur
geweest vandaar, dat ze klein uitvie
len in vergelijking met het vooroorlog
se Nederland. Altijd had men klimatolo
gische bezwaren te overwinnen (dubbele
ramen zijn nodig en de waterleiding- en
rioleringsbuizen moeten veel dieper lig
gen) en met bodemstructuurproblemen te
maken. Want bijna overal ligt de rots aan
stormramp !953), maar betonnen hoge
flatgebouwen vormen toch weer iets
nieuws op de exportmarkt. Zo bouwden
zij in Hamburg een hele wijk, waarbij
voorgevelselementen, tussenwanden, vloe
ren, geheel ingerichte badkamers enzo
voorts in het bouwblok werden getakeld,
glasdicht en van alle buizen en kranen
voorzien. Iemand, die een maand van huis
geweest is en dan plotseling in zijn ver
trouwde buurt honderden nieuwe flats ver
rezen ziet, klaar voor bewoning, moet zich
wel afvragen of hij waakt of droomt. En
de minister van Volkshuisvesting van
West-Duitsland behoeft er niet om wakker
te liggen, ongerust over de overspanning
van de arbeidsmarkt, want het werk is
in het buitenland verricht en wordt daar
betaald zodat er ook geen gevahr voor
inflatie door ontstaat. Het is dit Deense
systeem, dat binnenkort ook in enkele
Zuidhollandse gemeenten in licentie zal
worden toegepast. Volgend jaar zal een
oordeel over de waarde van dit systeem
voor Nederland gevormd kunnen worden.
NIEUWE UITGAVEN
„DE JONGE REIZIGERS IN RUS
LAND" door Wright W. Miller, uitgege
ven bij C. P. J. van der Peet in Amster
dam, is, zoals de titel onderstreept, een
boek voor de jeugd, maar het bevat, zo
dunkt ons, toch ook voor volwassenen, die
het enigzins gezochte verhaaltje op c.e koop
toe willen nemen, belangwekkende infor
maties over een tocht door de toeristisch
bezien maagdelijke, maar daarom niet
minder aantrekkelijke en onderling zeer
verschillende gebieden van de Sovjet-Unie.
Een uitgebreide serie foto's doet de weeg
schaal voor de waardebepaling van dit"
boekje in gunstige zin doorslaan.
Vanzelfsprekend is ook de bekende voor
lichter op toeristisch gebied, dr. L. van
Egeraat, weer van de partij. Niet min
der dan 48 voortreffelijke afbeeldingen en
een duidelijke, verklarende tekst heeft hij
gewijd aan de Italiaanse stad FLOREN
CE, of beter aan de ontwikkeling van de
kunst in dit klassieke cultui'ele centrum
in de 14e, 15e en 16e eeuw. Uitgave Servire
in Den Haag.
toonstellingen voor de DUW-, Wederop
bouw- en Zuiderzeewerkkampen om de
arbeiders door rondleidingen en causerie-
en met lichtbeelden in contact te brengen
met de beeldende kunst. In de laatste tijd
is hij rondleider geweest op de Rem
brandt- en Van Goghtentoonstellingen,
die, samengesteld door de dienst Welzijns
zorg van het leger en in samenwerking
met het ministerie van O.K. en W., in de
kazernes en legerplaatsen te zien waren.
De heer Troelstra is voorts medewerker
aan de radiorubriek „Artistieke Staal
kaart" en heeft vele lezingen gehouden
voor kunstenaarsverenigingen, kunstkrin
gen, nutsdepartementen en andere organi
saties.
Jelle Troelstra
