Theater der Naties in Parijs indrukwekkend
geopend door de „Berliner Oper"
„De boekverkoper in een
veranderende wereld"
Schönberg's Mozes en Aaron
Nieuw protest tegen
VARA-feest op zondag
TAGORE-CONCERT
„My fair Lady"
naar Den Haag
DONDERDAG 13 APRIL 1961
15
ATTENTIE!
T riest
Nieuw luisterspel
van Jan Staal
De radio geeft vrijdag
Televisieprogramma
Laatste „Liang Wang
Tsjang Tsjeng
Interview over Eichmann
Pine Beider overleden
CONGRES IN ZANDPOORT
U mag
de lente
niet missen
in de
Er werd flink internationaal gedaan in
het NCR V-televisieprogramma van woens
dagavond. De televisie bracht ons eerst
naar Wenen, waar Pi Scheffer ons aan een
paar Oostenrijkse artiesten op de gram
mofoonplaat voorstelde, toen naar België
waar we een huishoudschool bezochten;
Peter van Kampen vroeg onze Attentie
voor Hiroshima en Guatemala en tenslotte
werd ook de dagsluiting uit „den Anvers"
uitgezonden na een interview over het Bel
gische protestantisme, dat daar één per
cent van de bevolking bleek uit te maken.
Het scherm was overigens de hele avond
boordevol trieste beelden. Ofwel door de
treurige inhoud ervan, zoals in de voor
dracht van gedichten door Joodse kin
deren geschreven voordat zij omkwamen
in Auswitsch, ofwel door het treurige peil
van het gebodene. „Pas geperst", een ru
briek die al weer heel wat jaartjes mee
loopt, begint tekenen van uitputting te
vertonen. De routinetoon en het gemis aan
geestdrift twerken slaapverwekkend. Het is
echt niet voldoende een tweetal goede en
een drietal middelmatige artiesten uit te
nodigen, plus een bloedeloos militair hoem
pa-orkestje, om een goed programma op
te bouwen. Vooral niet als de toch al niet
bijster belangwekkende inleidinkjes voor
een goed deel onverstaanbaar zijn en toch
niet vertaald worden. De technische kwali
teit van de filmpjes was daarbij nog om
heel droevig van te worden. Een reportage
waarbij twee huishoudscholen werden ver
geleken, was volgens Tania Koen een ver
nuftig samenspel van technici in Rotter
dam, Antwerpen en Bussum. Er kwamen
onder andere drie regisseurs aan te pas.
Wij vroegen ons af of al die inspanning
niet een betere zaak waardig was geweest.
Was er nu werkelijk niets belangrijkers
te verzinnen dan het verschil in technische
uitrusting tussen een school hier en bij
onze zuiderburen en het feit, dat wij een
warme hap gebruiken om één uur en de
Belgen niet? Dan was het filmpje over het
werk van een Nederlandse zuster in Gua-
tamala heel wat boeiender, maar de pre
sentatie van deze rubriek en de morsige
manier waarop met de zendtijd wordt om
gesprongen. (Dit keer de dozijnen zinloze
keuveltjes over het sparen) vergen veel
van ons geduld. Het enige lichtpunt in
deze droevige avond was de gloedvolle
voordracht door Willy Brill en Albert van
Dalsum van de Joodse kindergedichten en
van een in de puinhopen van Warschau
gevonden Joods testament.
Beeldschermer
Zondagavond 16 april te 21.30 uur brengt
de K.R.O. een oorspronkelijk Nederlands
luisterspel, geschreven door Jan Staal: „De
laatste trein". De auteur, die onlangs van
het ministerie van Onderwijs, Kunsten en
Wetenschappen een opdracht kreeg voor
het schrijven van een toneelspel, laat in
dit alleszins merkwaardige radiospel een
groepje armzalige mensen vluchten voor
een naderende vijand. Men is gedwongen
alles achter te laten op weg naar een sta
tionnetje, waar „de laatste trein" uitkomst
zal moeten brengen.
Tijdens de wachttijd worden deze mensen
stuk voor stuk geconfronteerd met zich
zelf. Scherp tekent de auteur de tegen
stelling van realiteit en schijn. Hij aarzelt
niet de stemmen van de dode bloedver
wanten van de wachtenden te gebruiken
om deugd en ondeugd in felle dialogen
tegenover elkaar te zetten. Bij de opname
van dit luisterspel kwam de regisseur Léon
Povel voor bijzondere akoestische proble
men te staan. Men hoort namelijk niet al
leen de stemmen van de hoofdfiguren maar
ook de door één van hen waargenomen
stemmen van de doden, terwijl bovendien
een aantal personen tot duidelijk van el
kaar gescheiden groepen behoren en allen
zich tegelijkertijd op één plaats bevinden,
namelijk een perron. Het spel is voor jeug
digen ongeschikt.
HILVERSUM I. 402 m. 7.00 VARA. 10.00 VPRO.
10.20 VARA. 12.00 AVRO. 16.00 VARA.
19.30 VPRO. 21.00 VARA. 22.40 VPRO.
23.00—24.00 VARA.
VARA: 7.00 Nieuws. 7.10 Gymn. 7.23 Gram. en
act. 8.00 Nieuws. 8.18 Gram. en act. 9.00 Gymn.
voor de vrouw. 9.10 Gram. 9.40 Schoolradio. VPRO:
10.00 Dit en het andere, gesprek. 10.05 Morgen
wijding. VARA: 10.20 Voor de vrouw. 11.00 Voor
de kleuters. 11.15 Sopr. en piano. 11.40 Orgelspel.
AVRO: 12.00 Lichte muz. 12.20 Regeringsuitzend.:
Uitz. voor de landbouw. 12.30 Land- en tuinbouw-
meded. 12.33 Sport en prognose. 12.50 Gram. 13.00
Nieuws, meded. en beursber. 13.30 Lichte muz.
14.00 Cello en piano. 14.15 Boekbespr. 14.35 Cello
piano (verv.). 15.00 Gram. 15.10 Litteraire quiz.
VARA: 16.00 Lichte muz. 16.30 Voor de zieken.
17.00 Voor de jeugd. 17.53 Act. 18.00 Nieuws. 18.15
Nota bene, lezing. 18.20 Italiaanse muz. 18.50 De
punjes op de i, praatje, 19.00 Voor de kinderen.
19.10 Jazzmuz. VPRO: 19.50 De ptad nu, lezing.
19.45 VPRO-nieuws. 20.00 Nieuws. 20.05 Boekbespr.
20.10 De dichter Paul Snoek, lezing. 20.20 Voordr.
en muz. 20.35 Honderd jaar modernisme, lezing
(I). 20.50 De wereld vergadert, lezing. VARA:
21.00 Gram. 21.50 Quiz. 22.15 Buitenl. weekoverz.
22.30 Nieuws. VPRO: 22.40 Zorg om de mens, ge
sprek. VARA: 23.00 Soc. nieuws in Esperanto.
23.10 Muziekrevue. 23.55—24.00 Nieuws.
HILVERSUM II 298 m. 7.00—24.00 KRO.
KRO: 7.00 Nieuws. 7.15 Gram. 7.30 Voor de jeugd.
7.40 Gram. 7.45 Morgengebed en overweging. 8.00
Nieuws. 8.18 Gram. 8.50 Voor de vrouw. 9.40
Schoolradio. 10 05 Gram. 11.00 Voor de zieken.
11.40 Gram. 11.50 Als de ziele luistert, lezing. 12.00
Middagklok - noodklok. 12.04 Gram. 12.30 Land
en tuinbouwmeded. 12.33 Lichte muz. 12.50 Act.
13.00 Nieuws. 13.15 Zonnewijzer. 13.20 Lichte muz.
13.45 Voor de vrcuw. 14.00 Gram. 14.15 Gram. 15.00
Schoolradio. 15.30 Voor de zieken. 16.30 Zangreci
tal. 17.00 Voor de kinderen. 17.15 Kinderkoor. 17.40
Beursber. 17.45 Milit. ork. 18.20 Voor de toeristen.
18.50 Regeringsuitz.: Het emigratiepraatje van H.
A. van Luyk. 19.00 Nieuws. 19.10 Act. 19.25 Me-
mojandum. 19.30 Polit. praatje. 19.40 Gram. voor
de militairen. 20.30 Avondcollege. 21.00 Gevar.
progr. 21.40 Jong - oud - eeuwig, lezing. 21.55
Kamermuz. 22.25 Boekbespr 22.30 Nieuws. 22.40
Gezag en liefde, lezing. 22.55 Lichte muz. 23.55—
24.00 Nieuws.
BRUSSEL. 324 m.
12.00 Nieuws. 12.02 Omr.ork. 12.30 Weerber.icht.
12.35 Gram. 12.50 Koersen. 13.00 Nieuws. 13.15 Or
gelspel. 14.00 Schoolradio. 15.45 Gram. 16.00 Koer
sen. 16.06 Lichte muz. 17.00 Nieuws.
VOOR DONDERDAG
NTS: 20.00 Journ. en weeroverz. VARA: 20.20
Achier het nieuws. 20.30 De wereld van vandaag
polit. lezing. 20.40 Kent gij het land..?: Reizen
door Nederland. 21.00 TV-spel.
VOOR VRIJDAG
NTS: 20 00 Weekjourn. KRO: Het Apostolaat
der Hereniging 20.40 Testplaat. 21.05 Magazine
de Paris. 21 20 Sportact. 2145 Avondcollege Ne
derlands. 22.05 Epiloog.
Vanavond, presenteert de VARA-t.v.
„En Marlborough trok ten strijde", een
komedie van Marcel Achard, regie en
t.v.-bewerking Willy van Hemert, de
cors Fokke Duetz. Men ziet Guido de
Moor (Howard, page van lady Marl
borough) en Lies Franken (lady Marl
borough) tijdens een scène.
Na het protest van de predikanten der
hervormde gemeenten en van de gerefor
meerde kerken te Apeldoorn bij het ge
meentebestuur van Apeldoorn tegen het op
zondag 25 juni in Berg en Bos te houden
zomerfeest van de VARA heeft nu ook de
in Ede gevestigde Nederlandse Vereniging
ter Bevordering van de Zondagsrust en de
Zondagsheiliging een adres over deze
VARA-bijeenkomst gericht aan B. en W.
en de gemeenteraad van Apeldoorn.
In dit adres verzoekt de vereniging het
gemeentebestuur om „zowel met de rust
als met de heiliging van de Dag des He
ren rekening te willen houden en in over
eenstemming daarmee zijn besluiten te ne
men of te herroepen tot welzijn van heel
het volk van Apeldoorn". Dit adres wijst
ook op de mededeling van B. en W., dat
er naar gestreefd zal worden de zondag
zo veel mogelijk te ontzien en te overwe
gen het aantal bezoekers te beperken tot
70.000. De vereniging merkt op dat ook
een dergelijk groot aantal bezoekers met
zich meebrengt dat honderden mensen ver
plicht worden op zondag lang te werken.
Onder auspiciën van de ambassadeur
van India, de heer R. K. Tadon, is gisteren
in de aula van het Haagse Gemeentemu
seum een concert aangeboden door radio-
Nederland Wereldomroep in samenwerking
met de stichting „Donemus" ter herden
king van het feit, dat de Indiase dichter,
filosoof en Nobelprijswinnaar Rabindra-
nath Tagore 100 jaar geleden geboren werd
Verscheidene regeringsautoriteiten en di
plomaten waren aanwezig.
Uitgevoerd werden werken van
Nederlandse componisten op teksten
van Tagore. Deze teksten werden voor
af gedeclameerd door Albert Vogel. De
composities van Hendrik Andriessen, Ber
tha Frensel, Wegener Koopman, Daniel
Ruyneman, Hans Schouwman, Karei Men
gelberg en Bernhard van den Sigtenhorst
Meyer werden uitgevoerd door Elisabeth
Lugt, sopraan, David Hollestelle, bariton,
Frans Vester, fluit, George van Renesse,
piano en het Gaudeamus-strijkkwartet.
De televisiekijkende jeugd zal in het
KRO-programma van woensdagmiddag 19
april afscheid moeten nemen van Liang,
meneer Stobbe, Mieke en andere beken
den.
Met het zestiende en laatste deel „De
ontknoping" worden de avonturen van
Liang Wang Tsjang Tsjeng, geschreven
en geregisseerd door Adri van Oorschot
afgesloten.
Na deze ongetwijfeld door jong Neder
land veelbekeken uitzendingen volgt een
aantal vakantieprogramma's, waarin o.a.
in de maand mei de semi-finale en de fi
nale van de kinderzangwedstrijd „Wie
zingt er mee....?" zullen worden uitge
zonden.
Een Nederlander, die rechtstreeks be
trokken was bij de gevangenneming van
Eichmann in Argentinia en het transport
van deze oorligsmisdadiger naar Israel,
vertoeft op het ogenblik in ons land. Henk
van Stipriaan zal een exclusief interview
met hem hebben, dat de VARA op zater
dagavond 15 april van 22.20 tot 22.30 uur
zal uitzenden.
Advertentie
's werelds
grootste
bloemenpracht
in Lisse
(Van onze correspondent)
PARIJS. Het Theater der Naties is zijn vijfde officiële en achtste officieuze
seizoen ingegaan (dat tot 9 juli a.s. duren zal), en het zijn de Westduitsers van
de Berlijnse Opera geweest, die de eer te beurt viel en verdienden het feest
te mogen openen. Het grote feest dat zich nationaal en internationaal in steeds
hredere en intensere belangstelling mag verheugen. Al te veel cijfers misstaan
in een krant tenzij op de beurspagina doch een paar saillante getallen wil
ik u hier bij wijze Van klaroenstoten voor de ouverture niet onthouden. Hier zijn
ze danr in de afgelopen zeven jaar hebben veertig verschillende landen 145 ge
zelschappen afgevaardigd naar Parijs waar ze 632 voorstellingen gaven ten aan-
schouwe van meer dan een half miljoen bezoekers.
DIT JAAR verwacht men in Parijs
vijfentwintig landen, die eerlijk over de
vijf continenten zijn verdeeld en die, nu
voor het eerst, afwisselend of gelijktijdig
in twee verschillende theaters zullen op
treden. Een noviteit: naast het Théatre Sa-
rah-Bernhardt is namelijk ook de schouw
burg van Les Vieux Colombiers ingescha
keld voor voorstellingen van meer experi
menteel karakter. Nog één cijfer, dat hier
niet ontbreken mag: de directie van het
Theater der Naties heeft uitgerekend dat
het totale aantal kilometers, dat door de
gezamenlijke gezelschappen dit jaar wordt
afgelegd, driehonderdvijftigduizend be
draagt, de afstand waardoor, op een paar
mijl nauwkeurig, ook de aarde van de
maan wordt gescheiden. En nu dan weer
op een andere manier terzake.
DE EER HET FESTIVAL te openen
kwam de Berlijners om meerdere redenen
toe: om de keuze van hun programma's,
waarbij de platte paden vermeden werden
en vanwege het excellente gehalte van hun
vertolkingen, die van een kunde, een ernst
en een verantwoordelijkheidsbesef getui
gen, die men over de hele linie voor de
rest van het festival graag gerespecteerd
zal blijven zien: tenslotte omdat zij met
hun repertoire hier lacunes kwamen op
heffen, waardoor de culturele horizon
waarlijk kon worden verruimd.
En die opmerking betreft dan niet
slechts de première van Schönberg's „Mo
zes en Aaron", maar ook een' werk als
Eric Satie's „Socrates' Dood": een stuk
dat iedere ontwikkelde Franse musicus
bij name kent, doch dat de Duitsers nu
dan eindelijk ook eens op de planken
brachten. Een stuk, dat moeilijk in een
vaste Categorie valt onder te brengen.
Oratorium? Ballet? De Berlijners hadden
van Satie's zwanenzang een soort levend
schimmenspel gemaakt.
Gemaskerde dansers beeldden de tafere
len uit Socrates' leven uit, die door twee
zangeressen, aan weerszijden van het po
dium, werden gecommentarieerd. Tijdens
die zangpassages, op ongepassioneerde en
bijna passieve toon, stond het beeld, als
bij een toverlantaarn, echter „stil", om
bij gedoofde lichten dan weer te verschui
ven of te wijzigen. Wat geforceerd ar
chaïstisch bleef het experiment wel. Men
kreeg echter Satie, ook buiten de zone van
zijn humor en persiflages, weer eens te
horen, en kon ervaren hoe groot zijn in
vloed is geweest als reactie op de Wag
neriaanse en Italiaanse overwoekering van
de opera. Een invloed, die men op het
zelfde programma zelfs al kon afmeten
aan Boris Blachers's „Abstracte Opera no
1". Hindemith's savoureuze jeugdwerk
„Hin und Zurück" en Searle's „Dagboek
van een Gek", naar een gegeven van Go-
Musical* „Oliver" aangekocht
(Van onze Haagse redacteur)
Na het succesvol verblijf in Rotterdam
en Amsterdam zal de Nederlandse „My
fair Lady" de zomermaanden in het Haag
se gebouw voor Kunsten en Wetenschap
pen komen doorbrengen. De eerste voor
stelling heeft plaats op donderdag 27 juli.
De reeks voorstellingen duurt voort tot en
met 29 september. De producenten ver
wachten „My fair Lady" tot midden 1962
te kunnen voortzetten.
Het Nederlandse tekstboekje is aan zijn
derde druk toe, er zijn reeds meer dan
40.000 exemplaren van verkocht. De mu
ziek uit de musical vormt in Nederland
de best verkochte langspeelplaat. De aan
vankelijke investering van een half mil
joen gulden is al geheel terugverdiend. In
Rotterdam hebben meer dan 100.000 men
sen My fair Lady gezien, in Amsterdam
zijn het er al meer dan 150.000
De producers van „My fair Lady" het
driemanschap Lars Schmid, drs. W. Hof
man en mr. P. A. Meerburg, hebben de
rechten voor vertoning in Scandinavië en
Nederland van een nieuwe musical aan
gekocht. Het is de Britse musical „Oliver"
van de jeugdige Engelse schrijver Lionel
Bart. Deze schow is gebaseerd op de ro
man „Oliver Twist" van Charles Dickens.
Het ligt in de bedoeling de Nederlandse
vertoningenreeks van „Oliver" in het sei
zoen 1962-1963 te beginnen.
De heer Meerburg deelde mee dat er
binnenkort stappen zijn te verwachten van
producenten en artiesten tegen de verma
kelijkheidsbelasting van gemiddeld twin
tig percent, die in Nederland wordt ge
heven. In Europees verband gezien zijn
die gemeentelijke belastingen veel te
hoog. In Scandinavië en Engeland wordt
zij helemaal niet meer geheven, in Frank
rijk, Duitsland en België is zij veel lager
dan bij ons.
Op 93-jarige leeftijd is in Haarlem over
leden de actrice Pine Beider, die in het
begin van deze eeuw bekendheid verwierf.
Onder regie van Eduard Verkade ver
vulde zij bij Die Hagespelers de titelrol in
Candida en later, onder Willem Royaards
en Cor Ruys, vele andere belangrijke rol
len, o.a. in Vondel's „Adam in Balling
schap" en in „Monna Vanna" van Mae
terlinck. Bij het Schouwtoneel, onder di
rectie van Cor Ruys en Louis de Bree trad
zij op in „Levenstromingen" en in „Een
Moeder" van Josine Simons-Mees. Pine
Beider was de eerste Nederlandse actrice
die in het toenmalige Nederlandsch-Indië
optrad. Haar stoffelijk overschot zal za
terdagochtend elf uur worden bijgezet in
het familiegraf op de begraafplaats Wes-
terveld.
gol en op elektronisch geluid van Tristan
Cary. Drie werken zijn het waarin die
componisten het traditionele opera-ideaal
in zijn uiterlijke pathos en belcanto bewust
zochten te treffen of te ridiculiseren, om
zo te pogen een nieuw contact tussen mu
ziek, woord, intelligentie en zin en ook
tussen zaal en podium te leggen.
DATZELFDE STREVEN de opera uit
de windselen der 19de-eeuwse conventies
te verlosseti. lag eveneens ten grondslag
aan Schönberg's „Mozes en Aaron", een
werk dat hij zelf in Amerika niet meer
voltooien kon, doch waarvan Hermann
Scherchen, die de voorstelling ook diri
geerde, in een eigen versie, een aangrij
pend beeld gegeven heeft. Aangrijpend
misschien nog meer door een visionaire
dramatiek, waarin hij de beide hoofdper
sonen had geplaatst, dan vanwege het zui-
ver-muzikale aandeel dat zich in elk ge
val nergens van de totale handeling schei
den liet. Het zijn vooral de koren, gespro
ken, gezongen of woordloos, waarop hier
de muzikale nadruk valt, en die tot een
contrapunt verweven werden waarin
Schönberg zich doet kennen als de geniale
erfgenaam en vernieuwer van Bach en
Handel. Wanneer ik me tot een enkele
kanttekening beperken moet bij een werk,
waarover kolommen zouden zijn te schrij
ven, dient hier althans te worden opge
merkt dat de Berlijners Parijs een zeer
grote dienst bewezen hebben door deze op
voering, vooral in onze tijd nu Schönberg
ook hier door de activiteit der dodekafo-
nisten in het brandpunt van de belangstel
ling is geplaatst, ofschoon en terwijl men
zijn oevre hoegenaamd niet kent. En in
dien ge dan ook nog weet dat de „Berli
ner Oper" bovendien de balletten van Pro-
kofjef en Boris Blacher, „Romeo en Julia"
en „Hamlet", op een ander programma
had geplaatst, dan kan toch nauwelijks
meer worden ontkend, dat het nieuwe fes
tival, dat komende weken nog zovele ge
beurtenissen belooft, ook kwalitatief op in
drukwekkende wijze is ingezet.
De Nederlandse Boekverkopersbond heeft, in aansluiting op zijn algemene
vergadering, voor de zesde maal een congres georganiseerd, dat gisteren in Zand-
voort gehouden werd. Het thema „De boekverkoper in een veranderende wereld"
werd door drie sprekers belicht. Prof. mr. J. M. Polak uit Wageningen besprak
de juridische aspecten, drs. R. E. M. van den Brink uit Amsterdam de econo
mische en prof. K. Heeroma (de dichter Muus Jacobse) de culturele. Door het
congres werd aan het slot een uitvoerige resolutie aangenomen, waarvan het
belangrijkste onderdeel een scherpe verdediging van de vertikale prijsbinding
is, de door de uitgever vastgestelde vaste verkoopprijs van het boek.
rijke tak van bedrijf. De boekhandel richt
zich tot 30 percent van de Nederlandse
bevolking, die tot nu toe boeken koopt,
en potentiëel tot de 50 percent, die reeds
boeken na hun schooltijd lezen. Het zen-
dingsgebied omvat dus nog 50 percent van
de Nederlandse bevolking. Uitgaande van
de groei van het aantal leerlingen binnen
het onderwijs na de lagere school mag
een sterke stijging van de omvang van
het lezend publiek worden verwacht. In
vergelijking met voor de oorlog is het des
betreffende aantal leerlingen tot ruim het
drievoud gestegen, terwijl de algemene
stijging van de bevolking 32 percent be
droeg.
Als de boekenomzet met dat percenta
ge stijgt is er eigenlijk aldus de spre
ker nog niets gebeurd. De boekhandel
moet de recente bedrijfsteéhnische ont
wikkeling in de detailhandelbranche zo
veel mogelijk volgen en haar verkoopme
thoden inrichten naar de aard van de ver
schillende boeksoorten, zoals pockets, bel
lettrie of naslagwerk. Zowel in verband
met de Auteurswet 1912 (het verschijnsel
van de microfilm en de klappers) als art.
7 van de Grondwet (de uitspraak 1960 van
de Hoge Raad inzake het vestigingsbe-
sluit boekhandel) en het verdrag van Ro
me (met betrekking tot o.a. de vrije me
ningsuiting) heeft de overheid grote in
vloed op de organisatie van de boekhan
del, maar wil de boekhandelaar zijn taak
als distributeur en consulent handhaven,
De vaste verkoopprijs, aldus de resolu
tie, verhindert het „ongebreidelde afglijden
naar de „bestseller" ten koste van een
democratische en culturele voorlichting en
een evenwichtige volksontwikkeling". De
prijsbinding verplaatst de prijzenconcur-
rentie naar die der betere dienstverlening
en maakt bovendien mogelijk, dat de boek
verkoper een voorraad kan houden om an
dere dan zuiver economische motieven. Dit
laatste stimuleert de uitgever weer ook
publikaties te verzorgen, die economisch
riskant ma'ir cultureel van groot belang
zijn.
Na een welkomstwoord van vice-voorzit-
ter M. Cohen, die de vertegenwoordigers
van zes verwante organisaties met name
noemde, sprak prof. mr. J. M. Polak uit
Wageningen ..over de juridische aspecten
van het congresthema. Hij onderscheidde
technische wijzigingen (fotokopie en mi-
trofilm), economische (welvaartsituatie),
culturele (lezer critischer, tijdnood van
wetenschappelijke auteurs, verschuiving
en het begrip „pornografie" en de agres
sieve litteratuur met detailbeschrijving van
gewelddaden), maatschappelijke (minder
interesse voor boekverkopersvak door het
ineenvloeien van maatschappelijke belan
gen en beroepen) en tenslotte de juridi
sche aspecten. De spreker gaf enkele
voorbeelden inzake de laatstgenoemde. Er
is geen vaste norm om te beoordelen of
een litterair produkt „aanstotelijk is voor
de eerbaarheid" (artikel 240, Wetboek van
Strafrecht). Ook bij art. 7 van de Grond
wet, inzake vrijheid van drukpers, is de
grens onzeker. Bij consequente interpreta
tie zouden op grond van dit artikel Ar
beidswet en Winkelsluitingswet op losse
schroeven komen te staan. Het verdrag
van Rome inzake de bescherming van de
rechten van de mens is nog onzekerder.
Het beginsel der vrije meningsuiting van
dit verdrag zou de belemmering van com
merciële televisie wel eens onwettig kun
nen doen blijken.
De spreker besloot zijn toespraak met
de conclusie dat men eer} duidelijke en
consequente aanpak van deze problemen
tevergeefs in wet en rechtspraak .zal zoe
ken. Er is veel onzekerheid en er zijn di
vergerende beginselen werkzaam. Daar
een beroep op de wetgever om in deze
toestand verandering te brengen niet veel
kans van slagen heeft, verdient het aanbe
veling langs andere wegen de problemen
het hoofd te bieden. Daartoe kan men
rekenen de „planning", de versterking van
de organisatie en het leggen en onderhou
den van goede betrekkingen (public rela
tions). De overheid zal meer dan tot dus
ver moeten gaan inzien dat juist in déze
tijd het boek en de boekverkoper de bij
zondere aandacht verdienen.
Drs. R. E. M. van den Brink uit Am
sterdam besprak de economische aspec
ten van het thema „De boekverkoper in
een veranderende wereld". Over de po
sitie van de bedrijfstak zei hij, dat de om
zet van de Nederlandse boekhandel ge
schat wordt op ca. honderd miljoen gul
den. In vergelijking met de omzet binnen
de dagbladen en de periodieken van ca.
500 miljoen gaat het dus om een beschei
den, maar in cultureel opzicht zeer belang-
Hij ging een visje kopen. De kanton
rechter te Zutphen heeft een overweg
wachter der N.S. veroordeeld tot een boete
van 200 gulden, waarvan 100 gulden voor
waardelijk. De man. die dienst deed aan de
overweg in de lijn ZutphenVorden heeft,
toen een trein in aantocht was, de afsluit
bomen niet gesloten, maar is een visje gaan
kopen bij de auto van een vishandelaar die
bij de overweg stond. Er deden zich geen
ongelukken voor.
Aan de heer Gerard Knuvelder uit Eind
hoven, directeur van het St. Joriscollege
aldaar, is woensdag het eredoctoraat ver
leend in de faculteit der letteren en wijs
begeerte van de universiteit in Utrecht bij
de viering van het 65ste lustrum. Prof. W.
A. P. Smit besprak de grote verdiensten
van de heer Knuvelder voor de Neder
landse litteratuur. Zijn „Handboek tot de
geschiedenis van de Nederlandse letter
kunde" is een .standaardwerk op de uni
versiteiten geworden. Bovendien heeft hij
de moed gehad in de tweede druk wijzi
gingen aan te brengen op grond van nieu
we visies.
Dr. Knuvelder heeft in de twintiger jaren
dan zal hij scherp zijn bezwaren moeten
propageren tegen iedere inbreuk op de
verticale prijsbinding (zie ook de resolu
tie, die door het congres werd aanvaard,
red.), aldus de spreker. De verticale prijs
binding wordt op het ogenblik bestudeerd
door een, door de staatssecretaris van O.
K. en W. ingestelde commissie. Drs. R. E.
M. van den Brink uitte critiek op de
C.P.N.B. (commissie van de propaganda
voor het Nederlandse boek), die zich te
veel richt tot lezers en nauwelijks tot de
„boekenheidenen" die 50 percent van de
Nederlandse bevolking uitmaken.
Tot slot sprak in de middaguren prof.
K. Heeroma uit Groningen over de cultu
rele aspecten van het congresthema. Dit
gedeelte werd bijgewoond door Zand-
voorts burgemeester, mr H. M. van Fene-
ma, die de aanwezigen op het hart drukte
zich bewust te zijn van hun ontzagwek
kende verantwoordelijkheid. Prof. Heero
ma behandelde eerst twee mogelijke ziens
wijzen van het thema. Allereerst trachtte
hij de commerciële fatalisten te troosten
met „waarom de cultuur niet aanvaarden
die commercie en techniek ons oplegt? Uw
functie blijft toch onveranderlijk". Ver
volgens gaf hij éen ideële oplossing: „Het
conflict tussen cultuur en commercie is on
oplosbaar, maar de boekkoper 'bliift bij
verkoop van ware cultuur de cultuur on
veranderd dienen". Na enkele persoonlijke
gedachten voor een deel, maar slechts
naar de vorm, raillerend te hebben ont
wikkeld (waarin het pocketboek het moest
ontgelden), stelde de spreker de vraag:
„Wat is het compromis tussen vasthouden
aan het oude en het aanvaarden van het
nieuwe?" De spreker kon hier slechts een
persoonlijk antwoord geven. „Ik heb mijn
hart verpand aan de oude stijl, en ik hoop
dat uw bedrijven, al veranderende, zich
zelf zullen blijven, oorden van welbehagen
en rijkdommen van de geest".
in de bres gestaan voor de katholieke
emancipatie. Hij was vele jaren hoofd
redacteur van „Roeping" en later van „De
nieuwe Eeuw". Hij is geëerd om zijn cri-
tisch en essayistisch werk. De foto toont
dr. Knuvelder, terwijl hem de Cappa om
hangen wordt.
Aan vijf buitenlandse hoogleraren werden
eredoctoraten verleend tijdens dit 65ste
lustrum van de Utrechtse universiteit,
namelijk aan prof. dr. Alfred Unsold uit
Kiel, prof. Frédéric Benner uit Brussel,
prof. Jean Carbonnier die in Utrecht gast
colleges heeft gegeven, prof. Joh. Werveke
en prof. André Parrot uit Parijs.
t
