in zijn stamcafé „In de kelk'
geworden
discouts
In streven naar korter werken
is het hoger personeel vrijwel
een „vergeten"
Illllllllllll
ZATERDAG 20 MEI 1961 Erbij PAGINA DRln
AKOESTISCHE
PROEVEN
IN
MINIATUUR
CONCERTZAAL
99
93
99
Onze tuin- en kamerplanten
«1 -
ipÊr
G. Kromdijk
W. Langeveld
MUZIEK OP PLATEK
Sas Bunge
Knallen op Delftse zolder klinken
Rotterdam als muziek in de oren
OP DE ZOLDER VAN EEN van de vele gebouwen van de Technische Hoge
school te Delft kan men de toekomstige Rotterdamse concertzaal in miniatuur
zien. Die suggestie wordt tenminste op het eerste gezicht gewekt door een model
waarin de zitplaatsen in de zaal en op de zijbalkons in schuimrubber natuur
getrouw nagebootst lijken te zijn en waarin een gezelschap Mickey Mouse-
figuurtjes de orkestleden voorstelt, compleet met concertvleugel. Toch heeft
dit stukje huisvlijt geen enkele architectonische betekenis. De ontwerpers van
het Rotterdamse concertgebouw, de heren ir. E. H. en M. H. Kraaivanger als
mede Rein H. Fledderus, vertellen er uitdrukkelijk bij dat men er niets uit mag
afleiden omtrent de uiteindelijke vormgeving en afwerking van de grote zaal
die, bij geheel uitverkocht huis, aan
2440 bezoekers plaats zal bieden. Op het
podium kan een orkest van honderd
twintig man een koor van ongeveer het
dubbele van die sterkte begeleiden. Dit,
op één-tiende van de ware grootte uit-
men er radioregel- en cameravertrekken.
De microfoonopstelling zal door middel
van een toetsenbord kunnen worden aan
gepast aan de uit te voeren werken. De
akoestiek van de zaal zelf is echter niet
voor rechtstreekse uitzendingen bedoeld,
doch .dat is door inschakeling van de galm-
kelders in Hilversum wel op te lossen.
De grote zaal kan ten behoeve van koor
concerten, die heel wat minder publiek
(Van onze correspondent)
een zo esthetisch mogelijke vorm te geven, die schotten niet tot het plafond reiken
Het is niet altijd uitvoerbaar een terwille blijft hetzelfde nagalm-volume behouden,
van het geluidseffect gestelde eis tevens Voorts omvat het complex een kamermu-
aanvaardbaar in het geheel in te bouwen, ziekzaal (waarin kamerorkesten tot der
Een compromis zal dan onvermijdelijk tig man kunnen optreden) voor zeshonderd
zijn. Meestal echter slagen de ontwerpers belangstellenden en een zogenaamde de-
aan beide eisen te voldoen. Zp zullen de butantenzaal voor optreden in kleinere
schriften en als propagandist voor het ro
de leger. In 1920 keerde hij naar Tsjecho-
WENEN WIE DE TOESTANDEN Slowakije terug en hervatte weer zijn bo-
achter het IJzeren Gordijn kent, kan het hémien-leven.
het Rotterdams Philharmomsch Orkest, an 41-»
„rotoiHb-. r\r\ y°lgende nauwelijks geloven, maar toch
is het een feit: in de gelagkamer van het
Praagse eethuis „In de Kelk" hangt van-
daag nog een portret van keizer Frans over genoeg geld beschikte en zelfs een
lescopische schotten visueel worden ver- Josef, Dit Js uniek verschijnsei in een huis kon kopen. Hij ondergroef echter zijn
kleind tot twaalfhonderd plaatsen. Daar volksdem0cratisch land en vooral in Tsje- gezondheid door het overmatige gebruik
nio ennntrnn runt t/~it not nlomnrl roi Iron rii j. ix i_ j.x
cho-Slowakije, waar de ressentimenten te
gen de Habsburgers nog altijd zeer sterk
zijn. Wanneer men echter verder rond
dat nu reeds wekelijks voor op z'n minst
tweeduizend muziekliefhebbers speelt, door
middel van een uit de vloer oprijzende te-
IN DIE TIJD onstond zijn „Schwejk" en
werd hij als schrijver bekend, zodat hij
van alcohol, met het gevolg dat hij, nau
welijks veertig jaar oud, in 1923 stierf.
Het staat vast dat hij drie romans heeft
kijkt in dit eenvoudige vertrek, ontdekt geschreven, een aantal toneelstukken en
men ook de verklaring, want aan een an- meer dan 1200 novellen, die op het ogen-
dere muur hangt het portret van Jaroslav blik nog steeds in Tsjechoslowakije en in
Hasiek de schrijver van de wereldberoem— Oostenrijk worden gelezen. Een aanzienlijk
diffusoren, welke het geluid zo verstrooien kring, tot honderdzeventig toehoorders, ter- de A'VOnturen van de brave soldaat gedeelte van zijn werk is echter onbekend
dat het zo gelijkmatig mogelijk alle luis- wijl voorts de Rotterdamse Kunstkring Schwejk" een boek dat in zevenentwin- gebleven, omdat hij telkens onder een an-
teraars bereikt, in werkelijkheid in de in het gebouw kan worden gehuisvest. tig talen 'werd vertaald en dat het meest der pseudoniem schreef.
wanden van de zaal schuilgaan, terwijl zij
in het model daarop zijn aangebracht, zo
als men dat vaak in omroepstudio's ziet.
DE ARCHITECTEN
bekend is geworden door de gelijknami
ge film met Rühmann in de hoofdrol. Dit
Het op één-tiende van de ware grootte van WIJ SCHREVEN REEDS,
de Rotterdamse concertzaal vervaardigde
model, waarin de akoestische kwaliteiten dient. Voor opera en toneel, waarvoor een
van de ruimte worden onderzocht.
Kraayvanger en
Fledderus hebben op hun studiereizen naar heel eenvoudige eethuis in de stille straat
dat de Rot- buitenlandse concertzalen uiteraard even- !'^a Bojesjtiin de tweede wijk van Praag
terdamse concertzaal voor alles de muziek eens veej aandacht besteed aan het com- if- star"c®^e geweest van Hasjek, die
eens veel aanaacru uesieea aan net com hler zl;jn )jSchWejk" grotendeels heeft ge-
fort voor het publiek, zoals dat tot uit- schreven.
veel kortere nagalm vereist is, zal zij onge-
gevoerde, model dient uitsluitend om de
geluidskwaliteit van de zaal te toetsen
teneinde zoveel mogelijk te voorkomen
dat ontwerpers en opdrachtgevers na de
voltooiing onaangename echo-effecten
zullen ontdekken. Met die studie zijn
een Delftse hoogleraar en twee inge
nieurs van Toegepast Natuurweten
schappelijk Onderzoek (T.N.O.) al een
jaar bezig. Gezamenlijk maken deze
onderzoekers namelijk deel uit van de
technisch fysische dienst, waarin de
Delftse hogeschool als wetenschappe
lijke instelling en T.N.O. als op de prak
tijk afgestemde organisatie samen
werken. Aan deze technisch-fysische
dienst werd vijf jaar geleden gevraagd
de akoestische adviezen voor de Rotter
damse concertzaal uit te brengen.
AAN HET MODEL voor de echo-wer
king was men toen nog lang niet toe. De
voor muziekuitvoeringen onontbeerlijke na
galm en de Rotterdamse concertzaal z[en ;n de vorm van een sterk uitslaande
wordt, uit een oogpunt van akoestiek ge- vertikale lijn. Is er sprake van een nor
zien, uitsluitend voor dat doel gebouwd maje gaim dan slaan deze vertikale lijnen
levert voor zalen tot ongeveer tweedui- steeds minder ver uit, zodat men het beeld
zend plaatsen geen probleem op. Buiten- van een 0p z>n kard liggende kerstboom
landse ervaringen hebben echter geleerd, krijgf; slaan echter na de eerste keer nog
dat de nagalmtijd in grotere ruimten in meer lijnen even ver of nog verder uit,
werkelijkheid nogal eens achterblijft bij dan js er je^s mis
de berekeningen. Dat geldt zowel voor de Aan de hand van de afstand tussen de
Londense Royal Festival Hall als voor de eerste en de volgende ver-uitslaande lij-
Beethovenzaal in Bonn of de Liederhalle nen van ket gefotografeerde geluidsbeeld
in Stuttgart. De architecten, de geluidsad- kan men berekenen op hoeveel meter zich
viseurs en hun medewerkers hebben dan 0p de Wand of op het plafond een vlak be-
ook een aantal in andere landen pas ge- vindt dat de te sterke weerkaatsing ver
bouwde concertzalen vooral bezocht met oorzaakt. Dat euvel is op verscheidene
de bedoeling te weten te komen welke manieren te verhelpen, bijvoorbeeld door
fouten men ginds achteraf had geconsta- het betrokken gedeelte van de wand of
teerd: wie zich aan een ander spiegelt, het plafond een andere vorm te geven of
spiegelt zich zacht. plaatselijk een geluidsverstrooiend mate-
Daar komt nog bij, dat het aantal voor- j-jgei toe te passen. Ook kunnen reflecto-
iflL-.lil
drukking komt in de wachttijden bij de fflJ WERD JN 1883 TE PRAAq gebo.
garderobe en de capaciteit van de foyers. rerl) maar verloor vrij spoedig zijn vader,
Men heeft ze in Göteborg, in Hamburg, die als leraar wis- en natuurkunde aan
KNOLBEGONIA'S kweekt men tegen
woordig zowel in de tuin als in de kamer;
in beide gevallen voldoen ze prima en
vooral de grootbloemige soorten van te
genwoordig met de mooie dubbele bloe-
in Londen, in Stuttgart en in Rome met een Particulier Duits gymnasium Verbon- in aUe mogelijke kleuren voldoen
den was. Hasjek kwam eerst in de leer AU
de stopwatch in de hand kunnen zien staan
om te controleren in hoeveel tijd de con-
certbezoeker zijn hoed en overjas terug te kunnen bezoeken. Reeds als "student
kreeg of z'n bestelling werd uitgevoerd.
Hun buitenlandse collega's die zich met 7ajYcent. te verdienen.
6 Na znn studie te he
het verstrekken van goede raad zeer be
reidwillig toonden, zelfs indien het om ge
breken in hun scheppingen ging ver
klaarden zonder uitzondering dat de prog- GaTi'cië^Moravil en Slowakije,
bij een drogist, daarna kreeg hij een sti
pendium om de economische hogeschool
schreef hij schetsen en novellen om er een
Na zijn studie te hebben afgemaakt
werd hij employé in het bankhuis „Slawia"
prima. Als men nu nog wat knollen oppot
kan men die .in potten binnenshuis tot ont-
men volop bloemen kunnen verwachten.
Ze voldoen het best voor een venster op
het oosten; daar behoeft men ze ook niet
te beschermen; als ze te zonnig staan zal
maar hij was er niet gelukkig en kon het men op het zulden ™e! moeten bescher-
niet uithouden in het kleinburgerlijke mi- men. Als men ze in de tuin wenst te kwe
llen. Zodoende ging hij op reis, eerst naar kfn kan betfr wat Ventenbtj de
- -- dan naar bloemist bestellen; als men de knollen nu
noses weer eens niet door de werkelijk- Hongarije, Ooostenrijk en Duitsland, doch 20 dr0°9 in de tuin in de grond moet
heid werden gehonoreerd. De massa ge- daar hij dergelijke uitstapjes zonder toe- doppen duurt het wel wat lang voordat ze
draagt zich bliikbaar altiid anders dan de stemming van de directie ondernam, werd f" bloei komen. Als men planten van de
arddgt zien DiijKDaar auija anaers aan ae _i_ bloemist betrekt kan men die on een zon-
enkeling veronderstelt.
hij ontslagen. Vanaf die tijd leefde hij als
Bohémien, werkte als redacteur van het
Het zal nog wel even duren voor men satirische tijdschrift „Wereld van de Die
ren", was stamgast in „De Kelk" en ge
droeg zich in ieder opzicht als een anar
chist.
VAN 1912 TOT HET uitbreken van de
in Rotterdam die ervaring kan opdoen.
De rijksgoedkeuring voor de bouw is na
zes jaar voorbereiding nog steeds niet
verleend zelfs de dynamische Maasstad
krijgt blijkbaar niet alles gedaan en de eerste wereldoorlog woonde hij in het huis
van zijn vriend Josef Lada, die later de
bloemist betrekt kan men die op een zon
nig plekje in de tuin zetten, doch wel zo
dat ze geen last hebben van de hete mid
dagzon. Zet ze ook niet al te dicht op el
kaar en roer wat kompost en turfmolm
door de bovengrond heen; ze vinden dat
wel prettig.
bouw zelf vergt zeker drie tot vier jaar.
Als het zo ver is, zal het Rotterdamse con
certgebouw, dat in de onmiddelijke na
bijheid van Centraal Station en Lijnbaan
schikt zijn. Wel wordt zij van een elek- tegenover de stadsschouwburg komt te
trisch-akoestische apparatuur voorzien staan, ongetwijfeld op zijn beurt een waar
voor vergaderingen en congressen. De
sprekers zullen hen gehoor slechts via mi
crofoon en luidspreker kunnen bereiken.
Voor radio- en televisie-uitzendingen ko-
illustraties voor zijn „Schwejk" tekende.
Hij had toen al zijn vrouw verlaten, met
wie hij twee jaar had geleefd en die hem
een zoon had geschonken. In 1915 kwam
hij onder de wapenen en diende als infan
terist in Budweis. Daarna kwam hij aan
het front en geraakte in Russische krijgs-
devol voorbeeld voor toekomstige muziek- gevangenschap. Na de val van het tsaris
fienVin Lil r,i«L nl« 11
paleizen vormen
tische regiem sloot hij zich als krijgsge-
it n vangene bij de bolsjwieken aan en werkte
J. tl. tlartman ais redacteur van communistische tijd-
het streven naar korter werken
tot alle groepen en bevolkings
lagen doorgedrongen en heeft
het zich in tal van bedrijfstak
ken ook reeds geconcretiseerd.
Het is een versnelde beweging
DE ARBEIDSTIJDVERKOR
TING komt met sneltreinvaart
tot stand. Enige jaren geleden
nog slechts als een mogelijkheid
voor de toekomst door enkele
optimisten aangeduid, daarna
bij Nederlands buren doorge-
beelden van nieuwe concertzalen uiteraard ren de omweg van het geluid verkorten, voerd en in ons land zelf als
gering is, omdat elke nieuwbouw in zeke- zodat d;t de luisteraars toch homogeen be- een reële wens opgevat, is thans
re zin een experiment wordt omdat er reikt. Het gebruik van absorberende ma-
steeds te weinig gegevens bekend zijn. terialen wordt echter zoveel mogelijk be-
Wanneer men dat bedenkt verdienen de perkt, want dat schaadt de nagalm en bo-
ontwerpers van het bijna een eeuw oude vendien slorpen de bezoekers, hun kleding,
Amsterdamse Concertgebouw een postume de stoelen waarop zij zitten en de vloer-
hulde: de nagalm in hun schepping kan bedekking heel wat geluid op. In het mo-
zich met een duur van twee seconden me- dej vervult het schuimplastic van de zit
ten met die van de beste concertzalen van piaatsen die functie. De reflectie wordt
deze tijd. De Rotterdamse architecten en vervolgens nog bevorderd door een aantal geworden, alsof de over het
de Delftse geluidsakoestici zijn dan ook b0ven het podium opgehangen, uit door- algemeen nijvere Nederlanders
uitgegaan van een ongeveer gelijk (iets zichtig materiaal te vervaardigen scher-
ruimer) volume per bezoeker als in Am- men. Deze dienen er vooral toe dat de or-
sterdam, dat wil zeggen bijna elf kubieke kestleden elkaar goed kunnen beluisteren
meter per persoon. Er bestaat namelijk ten behoeve van hun samenspel. Met de
een rechtlijnig verband tussen volume van bandopname van de knallen wordt nog
de zaal en nagalm. Om dat te bereiken eens gecontroleerd of de in het model aan
heeft men het oorspronkelijke ontwerp in- gebrachte veranderingen inderdaad een
grijpend gewijzigd. In plaats van de aan- verbetering betekenen,
vankelijk geprojecteerde inhoud van de
zaal van bijna 22.000 kubieke meter, be- VELEN ZULLEN ZICH afvragen waar-
draagt deze nu 28.000 kubieke meter. om de akoestiek van de miniatuurzaal niet
Daarin zit volgens de architecten voldoen- Wordt onderzocht met behulp van een gram-
de speling om een bevredigende nagalm mofoonplaat van een orkest. Dal is tech- MEN s ZATERDAGS niet vrij Korter werken is meer dan het hebben
te waarborgen. nisch echter nog niet mogelijk. Maar men dan krijgt men geen personeel, of de men- van een vrije zaterdagochtenddie door
HET MODELONDERZOEK is dus voor- mTxiSaa^eeluidsvólume^voor^ell^n da"t u'6, men heeft l0pen Weg en zoeken lan§er werken op de overige vijf dagen M
al gericht op het voorkomen van echo's zQwe, de klank van e]k muziekinstrument een bedrijfstak waar men wel een lang vaak nog gecompenseerd moet worden
en andere gebreken in de geluidskwaliteit afzonderlijk als van het complete orkest weekeind geniet. Juist de overspannen het betekent het verkrijgen van een be-
va.n zaa Daartoe wordt met e mees overtreft. Ook daarin schuilt dus een flinke hoogconjunctuur en de, daarmee samen- schikkingsmacht over de tiid die naar
nnmitiPvp crplmH ppwprkt nat. men zich J
"^r;o>' grint'
willen inhalen, wat zij op het buitenland achterliepen want men liep hier
achter. Het ging de regering plotseling wat al te vlug, met name toen ook de
bouwsector de vrije zaterdag wilde invoeren en de arbeidsweek tot 45 uur
wilde beperken. En dat terwijl er in Nederland nog altijd een grote woningnood
bestaat. Ook de vrije zaterdag voor gemeente-ambtenaren was de regering on
welgevallig. Beide kwesties staan nu op de helling, maar het lijkt er al heel sterk
op, dat de regering het pleit zal verliezen, want de ontwikkeling is niet tegen
te houden
ceerde maatschappij wordt gevergd. Daar
bij komt men amper toe aan de voor de
juiste uitoefening van de functie zo nood
zakelijke bezinning en verdieping in de
nieuwste ontwikkelingen op zijn eigen vak
gebied. laat staan op meer algemeen ter
rein. Terwijl het grootste deel van de ar
beidende bevolking van kortere werktijden
profiteert krijgen de leidinggevenden het
al maar drukker. Maar ook bij hen kan
de boog niet voortdurend gespanfien zijn
en nog meer gespannen worden. Langere
TOCH IS HET NIET langer allemaal ro- vakanties en meer snipperdagen zijn voor
zengeur en maneschijn in deze kringen, hen de oplossing van een nijpend pro-
Ook hier gaan tegenwoordig stemmen op bleem. Het is voor deze groepen te hopen,
om kortere werktijden. Terecht stelt men, hat dit ter bevoegder plaatse spoedig
arbeid het geval is, de mogelijkheid
persoonlijke ontplooiing opgesloten.
dat steeds meer van de leidinggevenden wordt ingezien,
en intellectuele werkers in onze gecompli-
primitieve geluid gewerkt dat men zich
denken kan, namelijk een door een tussen
koolspitsen overspringende vonk opgewek
te knal. Wie die knal terloops waarneemt,
denkt eerder aan het afstrijken van een
lucifer. Toch is het een heel wezenlijke
speling
Het nagaan van de gedragingen van het
geluid in het model mag dan een tijdro
vend karwei zijn, het is op die manier
hangende, grote schaarste op de arbeids- men meende, de beter-gesitueerden al tü
markt doen de druk van de werkgevers reeds lang bezaten, zoals zij deze ook in
op de regering om de korte werkweek zo
veel mogelijk te honoreren toenemen.
toch altijd nog aanzienlijk vlugger dan eer. Maar ook de werknemers oefenen pressie.
rioyolrcmnimn nr» nnmor trom m om Qoml ooftiirl
De extra vrije dag is hun best bevallen
sterkere mate in financieel opzicht beza
ten.
en degenen die hem nog niet hebben roe-
TOT DIE GEPRIVILIGIëERDE groepen
behoorden in veler oogen ook het hoger
knal: de laborant die de gehele dag met berekening op papier. Een mensenleeftijd
metingen in het model is bezig geweest, js zelfs niet toereikend om alle mogelijk-
is van al die nauwelijks met het blote oor heden welke zich voordoen uit te plussen.
waarneembare knallen 's avonds doof. De in hel model wordt het geluid steeds in ren de trom om hem zo spoedig mogelijk Personeel> de beoefenaren van de vrije be-
explosies worden namelijk niet recht- één situatie op zes plaatsen op het podium te krii2en Misschien is het allemaal wei roePen, de intellectuelen en de ingenieurs.
streeks beluisterd. Zij worden door een teweeggebracht en op tien plaatsen opge- K"^n- Misscmen is net allemaal wel
microfoon (concertbezoeker) opgevangen vangen. Dat betekent per situatie zestig een keetje te vlug gegaan en er zijn lie-
Swiatoslaw Richter betoont zich een gro^
pianist in vijf preludes van Rachmaninoff op
DGG 30572 EPL. Voorts wordt hieronder de
aandacht gevestigd op de „Klassieke Disco
theek" van Philips, waarin een aantal oudere,
maar nog steeds zeer goede opnamen uit het
Philipsfonds in nieuwe presentatie zijn Dij-
eengebracht
en op een miniatuur-televisieschermpje j0to"s In het afgelopen jaar zijn dan ook den die beweren dat niemand dit heeft z,wel over een veel hoger inkomen en
zichtbaar gemaakt door een oscilloscoop duizenden van die geluidsbeelden gemaakt, kunnen voorzien; als men het had gekund
en gefotografeerd. Bovendien wordt de
knal op de band opgenomen en overeen- De samenwerking tussen de architecten d men deze ontwikkeling zeker wat af
komstig de schaal van het model tienvou- en de geluidsdeskundigen is bij een pro- geremd,
dig vertraagd weergegeven. De eerste ge- ject als het Rotterdamse concertgebouw
luidsstoot van de overspringende vonk is waarmee een totale investering van 23
op de foto van de oscilloscoop duidelijk te miljoen gulden is gemoeid natuurlijk aan aj een prestigefactor geworden Wie
van het grootste belang. De akoestici zijn
veel meer vrije tijd beschikken, aldus een
wat onlogische, maar toch veel getrokken
conclusie. Helaas blijkt daar niet zo heel
veel van te kloppen. De gehele groep, die
DE VRIJE ZATERDAG is zo zoetjes we voor het gemak maar met de term
hoger personeel" zullen aanduiden, be-
hem niet heeft schiet in status tekort. Het staat uit meestal hard tot zeer hard wer
verkoop te stimuleren en nieuwe disco-
fielen te winnen, is het gratis versprei-
Geluid in beeld: deze te ongelijkmatig de adviseurs die rapporteren hoe naar hun
verlopende lijn verraadt de aanwezigheid inzicht de geluidskwaliteiten van de zaal
van een echo of een ander gebrek dat de het best gediend kunnen worden. Aan de meer gewerkt behoort te worden. Wie dat posities in het maatschappelijk en het be-
WAT EEN PIANIST, deze Swiatos
law Richter! Wie met zijn fameuze ver-
tolkingskunst wil kennismaken, heeft de den van Philips' klassieke klankcatalo-
keus uit verschillende opnamen, o.a. gus, een handzaam boekje-met-plaatje,
van het Tweede Pianoconcert van bevattende een klinkende en geschreven
PI°k°fje5f' ,en een aanbeveling van 25 standaard opnamen
die de basis voor een „klassieke disco
theek" kunnen vormen.
De betreffende 25 platen, alle reeds
oudgedienden van het Philipsrepertoire,
hier onlangs besproken plaat die ge
maakt werd tijdens een recital in Sofia
(met Impromptu's van Schubert en etu
des van Liszt en Chopin). Richter
akoestiek ongunstig beïnvloedt.
architecten is de taak om die eisen ook
is een dag waarop met goed fatsoen niet kende mensen, die op verantwoordelijke nilt Richter^Ha^ smaak^Ue^hoes61 gMt^en.^Ditmaa1!
hovenspeler een reputatie heeft is niet de, meer om hun „glamour" dan
wel doet loopt achter en dat is in een drijfsleven staan. Hun inkomen is sinds de
wereld waar alles en iedereen vooruit oorlog lang niet in dezelfde mate gestegen
moet gaan heel erg. Misschien wreekt zich als dat van de handarbeiders. Ten dele is
hier ook het gebrek aan een echte arbeids
ethos, namelijk het besef dat arbeid ver
richten zinrijk en verheffend is en het le-
dit te wijten aan een gebrek aan organi
satie, anderzijds ook aan een bewuste re-
geringspolitiek, die eerst de arbeiders een
nog nooit in West-Europa opgetreden
In Rusland behoren zijn piano-avon
den tot de hoogtepunten van het muziek-
seizoen. Een voortreffelijke kennisma
king per plaat garandeert DGG 30572
EPL waarop hij vijf etudes van Rach
maninoff speelt. De aankoop van dit
om hun toepasselijkheid gekozen, kleu
renfoto's van fotomodellen en bosland
schappen, maar goede reprodukties van
oude gravures, die de componist afbeel-
dén (soms portretten die men nog niet
eerder gezien heeft) of een topografi
sche prent van de stad of landstreek
ven voor een belangrijk deel waardevol rechtvaardig deel van het nationaal inko-
maakt. In de westerse industriële maat- men wilde doen toekomen,
schappij, waar het werk grotendeels in
vele beroepen ontdaan is van iedere wer- HET HOGER PERSONEEL zag het
kelijke inhoud, van iedere mogelijkheid allemaal met lede ogen aan, maar het pro-
om creatief te zijn en waar de klassestrijd test tegen de achterstelling bleef beperkt
bij velen de indruk heeft gewekt „dat men tot zacht gemopper binnenskamers. Sta-
toch voor een ander werkt" en dat het dus tusverlies, of althans de kans daarop,
een noodzakelijk kwaad is, en dat het vrij speelde daarbij een rol. Men kon toch
45-toeren-plaatje is zonder meer aan te waar iet betreffende werk ontstaan is.
bevelen; zijn attaque is groots, magni
fiek in het forte dat men zelden met
zulk een stralende kracht hoort neerge-
MEN KAN niet alles noemen wat in
deze Klassieke Discotheek is samenge-
kunnen beschikken over de eigen tijd geen felle acties gaan voeren, trouwens
vaak opgevat als een zalig nietsdoen als de groep bestaat voor een belangrijk deel
een symbool van de hoogst bereikbare sta- uit geboren indvidualisten en die organi- [Ëj
tus werd gezien, ligt het voor de hand dat seren zich niet zo gemakkelijk. Daar komt
bij voortgaande democratisering in het nog bij dat vele leden met plezier hun ver-
zet. Daarbij heeft hij een feilloos ge- bracht. Ik volsta met enkele voorbeel-
voel voor wat men de „golfslag" van den; Mozart's Pianoconcert in d, KV
de muziek zou kunnen noemen, de hele 466 met Clara Haskil als soliste, de
massieve melancholie van Rachmani- Vijfde Symfonie van Beethoven door het
noff breekt uit met een emotionele lo- Columbia Symphony Orchestra onder
gica waaraan niet te ontkomen valt. De Bruno Walter, Mendelssohn's Vioolcon-
eb en vloed van de beweging, ten naas- cert met Grumiaux als solist (begeleid
tebij door de componist genoteerd met door het Concertgebouworkest onder
tempo-aanwijzingen en ritmische ver- Haitink), Moussorgski's Schilderijen-
tragingen en versnellingen, voltrekt tentoonstelling door 't New York Phil-
zich onder zijn handen als een natuur
verschijnsel,
missen.
v-'x-'-v.-v-v
sociale vlak de roep naar een bekorting
van de werktijd steeds harder zal klinken.
antwoordelijk werk doen, want daarin ligt
in groter mate dan bij vele soorten hand-
harmonie onder leiding van Leonard
Dit plaatje mag u niet Bernstein, Tsjaikofsky's Vioolconcert
gespeeld door Igor Oistrach met het
Philadelphia-orkest onder Ormandy.
De platen kosten 13,50 per stuk.
EEN GOEDE GEDACHTE van Pho
nogram (verkoopmaatschappij van de
merken Philips, Decca, Fontana) om de
