KNAP GEWOEKER MET HET BESCHIKBARE
HOLLAND FESTIVAL 1961: GOED TUSSEN
SEIZOEN MET BUITENLANDSE DEELNAME
êM
Concert in de Vleeshal door
de organist Klaas Bolt
De negen Muzen
Hoofdstedelijk museum
krijgt extra fundering
De schilderijenroof
in Saint Tropez
llfflM
Dutch Swing College op gouden tournee
Britse filmindustrie
in moeilijkheden
m
DINSDAG 18 JULI 1961
HET HOLLAND FESTIVAL 1961 is een goed festival
geweest. Het kwam. boven het gangbare uit, er waren geen
gewaagde uitschieters nodig om een behoudend karakter te
verhullen, snobistische voorkeur voor „het buitenland" ging
ditmaal niet ten koste van Nederlandse deelneming, de pro
grammasamenstelling verraadde dit jaar niet opvallend dat
wij het moeten hebben van de restcijfers van de gigantische
Europese festivaldeelsom. Want dat laatste is elk' jaar het
lot van „onsfestival. Dat komt omdat er niet genoeg geld
(subsidie) is en ook natuurlijk omdat het niet echt „ons"
festival is. Het is niet geworteld in een rijke dragende en
bijdragende volkstraditie; want was dat wèl het geval dan
zou het samengaan van het eigene en het vreemde in één
festival een culturele hoogspanning veroorzaken. Ook in de
kunst is er een concourselement, als het eigene maar sterk
genoeg geliefd en geleefd wordt! Het Holland Festival heeft
de zoveel geroemde veeltaligheid van de Nederlander, die
door buitenlanders zo graag as hoge cultuur wordt gezien
zolang zij niet begrijpen dat wij er al eeuwenlang rekeningen
mee schrijven en handel mee praten. Met Nederlands red
je het niet, en zo is het ook in het festival, waar het altijd om
het spel maar ook altijd om de knikkers gaat. Zo gaat elk
jaar de leiding van het Holland Festival in zee met „de
handel" die het heeft kunnen krijgen, want een doelbewust
beleid kan er nu eenmaal niet zijn; dat blijft het privilege
van de festivals die wèl op de eigen traditie steunen, wèl bij"
het publiek leven, wèl geld hebben. Zo zien wij het festival
verschuiven van het nationale cultuurevenement dat in de
naam besloten ligt naar een goed Nederlands tussensei
zoen met buitenlandse deelneming, als was het vakwerk van
een geroutineerd impresario. Dat is een positieve kwaliteit:
de belangstelling voor het uitgaansleven wordt gaande ge
houden, er komt ten dele een ander publiek, zodat ook van
cultuurspreiding gesproken kan worden. En we gunnen dit
tussenseizoen gaarne de naam van Holland Festival omdat
er buitenlanders op af komen; onder elkaar weten we wel
wat er aan de festivalhand is. Zolang er geen folklore uit
Marken op het programma staat kunnen we dat met elk
artistiek geweten in overeenstemming brengen. Met de spijt
dat er onder de huidige omstandigheden geen echt Holland
Festival kan hestaan betuigen wij dat het onder die naam
geboden tussenseizoen gunstig bij die van de vorige twee
jaren afsteekt en goed is geweest.
Toneel
Ballet
Concerten
%'-nr3|
De radio geeft woensdag
Televisieprogramma
O per a
Griep
Migraine
Menstruatiepijn
Verkouden
Hoofdpijn
Spit
TOGAL
TOG AL
TOGAL
TOGAL
TOGAL
TOGAL
TOGAL
HELPT
HELPT
HELPT
HELPT
HELPT
HELPT
HELPT
„NEDERLANDSE
Jos. de Klerk
Van onze recensenten)
OP HET MUZIKALE PLAN heeft het Holland Festival dit jaar bijzonder veel vol
doening gegeven. De tijdens het winterseizoen reeds platgetreden paden werden ver
meden en de programma's getuigden over het algemeen van meer fantasie dan in
vroeger jaren wel eens het geval is geweest. Dat men aan dit Festival enkele bij
zondere herinneringen zal bewaren is mede te danken aan de voortreffelijke keuze
der solisten. De meeste concerten trokken veel belangstelling en men kreeg ditmaal
niet de indruk dat lege plekken in de zaal kunstmatig volgepompt waren door
middel van reductiebiljetten. Het festival was een stimulerende gebeurtenis. Het
heeft het Nederlandse publiek dat toch nog altijd verreweg het grootste contingent
van de bezoekers uitmaakt —.in contact gebracht met de krachten, zowel scheppend
als herscheppend, die op dit moment de levende onderstroom van de muziek bepalen.
Er waren enkele omissie's, en hierbij kan men dan in de eerste plaats denken aan
Strawinsky, wiens naam in het geheel niet op de programma's voorkwam. Maar er
is gelegenheid dit goed te maken tijdens het volgende Festival, waarvan het begin
vrijwel samenvalt met de tachtigste verjaardag (18 juni) van de „Grand Old Man"
der 20ste-eeuwse muziek.
Nieuwe expositieruimte. De Amster
damse wethouder voor kunstzaken, mr. A
de Roos, heeft een tentoonstellingsruimte
geopend in het gebouw van de Glasindu
strie van Tetterode te Amsterdam. Deze
expositieruimte, die tevens dienst zal doen
als kantine voor het personeel, grepst aan
ateliers waar de kunstenaars kunnen wer
ken. Boven de zaal zijn voor hen enkele
kamers ingericht waar ze kunnen over
nachten. Het is de bedoeling om de twee
maanden een nieuwe tentoonstelling van
beeldende kunsten m te richten. De hui
dige tentoonstel!.ng getiteld ..Monumen
tale Toepassingen in de Architectuur"
omvat ontwerpen, tekeningen en uitge
voerd werk in glas en baksteenmozaïek
van Tohan v. d. Broek. Berend Hendriks
en Harry op de Laak.
Tentoonstelling zonder namen. De
organisatoren van een schilderijententoon
stelling van hedendaagse werken in Wenen
hebben besloten de namen van de kunste
naars niet bekend te maken, om te voor
komen. dat het publiek alleen werken aan
koopt van schilders die een naam hebben.
Pas wanneer een koper zijn keus heeft
gemaakt, zal hem worden verteld van wie
het doek is.
Seminarie voor oude 'muziek. Van 20
augustus tot lu september zal te Brugge
in het Europa College de tweede zomer
cursus van het tweede Europese seminarie
voor oude muziek worden gehouden. Het
theoretische en praktische onderricht in
instrumenten en in de zangkunst staat on
der de leiding van de heer Safford Cape.
directeur van Pro Musica Antiqua
OP HET GEBIED VAN DE dramatische
kunst is dit jaar een bijzondere winst
geboekt in de vorm van een collectievej
manifestatie van het Nederlands toneel
met „De Kaukasische Krijtkring" van
Bertolt Brecht. waar echter een zodanig
financieel verlies mee gepaard ging, dat er
verder veel minder dan anders aa'n belang
wekkende import kon worden aangeboden.
Niettemin moet vooral de vertoning van
„Electra" door het Piraikon Theatron met
dankbaarheid voor de kennismaking met
het werk van een stijlbewuste persoon
lijkheid als regisseur Dimitrios Rondiris
en een ongemeen expressieve actrice als A.
Papathanassiou in de herinnering van de
bevoorrechten worden teruggeroepen. Het
gezelschap va«n het Royal Court Theatre
zorgde met een sterke opvoering van een
zwak stuk „Luther" van Osborne
voor een teleurstelling, die het aanzien
maar net waard was. De vertolker van de
titelrol daarin. Albeit Finney, kreeg na de
voorstellingen in het Theatre des Nations
te Parijs de onderscheiding voor de beste
acteursprestatie.
MET ,DE KAUKASISCHE KRIJTKRING"
is door middel var. de televisie (zij het in
de compromisvorm van een reportage)
een zo grote schare toeschouwers gecon
fronteerd. dat er achteraf nog maar wei
nig aanleiding ber.taat om in detail in te
gaan op de spelprestaties. Regisseur Ri
chard Flink heeft zich met toewijding en
organisatietalent van zijn zelfgekozen taak
gekweten. Het beginsel van de Nederlandse
Toneelmanifestatie om een vertolker aan
te wijzen en die het uit te voeren kunst
werk te laten bepalen, doet op een wat
hachelijke wijze romantisch aan. De zaak
komt echter anders en zeker gunstiger te
liggen, als men zich zou beperken tot het
laten-we-dan-maar-zeggen klassieke re
pertoire. In feite is dat tot dusver steeds
gebeurd. De voornaamste belemmering
voor net bereiken van glorieuze resultaten
is evenwel het ontbreken van een werke
lijke toneelleider met een geschoolde
kunstzinnigheid en oorspronkelijke visie.
TEGENOVER DEZE „massa"-produktie
stond het eenmanstoneel van Michael Mac
Liammoir, die Oscar Wilde als fabelachtig
mens en auteur in een gespeelde bloem
lezing liet herleven. Wat wij ernstig moe
ten betreuren, is dat men niet het risico
heeft willen nemen de Griekse opvoering
van „Electra" van Sophocles in een open
luchttheater te laten plaatshebben. Met
name de koren zouden daar veel beter tot
hun recht zijn gekomen.
OVER DE DANSKUNST kunnen wij
kort zijn. Het Nederlands Ballet onder lei
ding van Sonia Gaskell trok overal volle
Binnenkort wordt een begin gemaakt
met het aanbrengen van een extra funde
ring onder een gedeelte van het Stedelijk
Museum in Amsterdam om verzakking van
het gebouw te voorkomen. De koppen van
de heipalen, waarop de fundering rust zijn
aangetast doordat de Duitsers in de bezet
ting de waterstand van het Vondelpark
hebben verlaagd.
Men hoopt het geconstateerde euvel te
ondervangen door onder de bestaande fun
dering pulspalen aan te brengen. Deze be
tonnen palen worden met behulp van olie
druk in de bodem geperst. Op deze puls-
palen wordt de extra fundering aange
bracht. De kosten schat men op 300.000,-.
Ook wordt een gedeelte van de kap van
het gebouw vernieuwd, om het achterste
gedeelte van het museum, waar het werk
wordt uitgevoerd, komt een schutting, die
door vijf wandschilders, Van Rooyen, Ger-
rits, Ongenade, Blom en de Surinamer Lo-
A-Njoe, zal worden beschilderd. De schut
ting, die anderhalf jaar blijft staan, wordt
zo geconstrueerd dat de de vijf schilderin
gen duidelijk gescheiden blijven. De kuns
tenaars zullen allen dezelfde kleuren moe
ten gebruiken, zodat voorkomen wordt dat
een chaotisch beeld ontstaat.
zalen met een spectaculair programma van
ongelijke kwaliteit. Met „Etudes" van
Harald Lander werd overtuigend aange
toond. dat de technische achterstand tot
het verleden behoort. Dat deed het ont
breken van een waarlijk hedendaags werk
temeer betreuren Maar men is bij de
samenstelling var. een gelegenheidsreper
toire nu eenmaal mede aangewezen op de
muzikale mogelijkheden, die bij gebrek aan
een eigen orkest uiteraard beperkt zijn.
In vergelijking met deze voorstelling deed
het alles behalve bescheiden optreden van
het door Aurel (von) Milloss geleide Ballet
van de Keulse Opera bijna amateuristisch
aan. .Mazowse" uit Polen bracht kleurige
folklore ten tonele En dan te bedenken
dat het ballet van het Kirov Theater uit
Leningrad vrijwel celiiktijdig met het Hol
land Festival in Londen en Parijs op
trad
HET CONCERTGEBOUWORKEST nam
aan het Festival deel met vier avonden die
ieder een eigen karakter vertoonden. De
eerste avond toonde Otto Klemperer een
staal van zijn superieure, maar wel zeer
ongenaakbare directie in Bruckner's zesde
symfonie. Voor het Genootschap van
Nederlandse componisten werd een con
cert gegeven dat een boeiend overzicht gaf
van zeventig jaar compositiekunst in
Nederland. Een geheel nieuwe en fasci
nerende stijl van musiceren kenmerkte het
concert onder leiding van de 36-jarige
Franse componist Pierre Boulez. De wijze
waaron hij het orkest werken van Debussv
Webern en Schubert liet spelen, behoort
tot de meest markante gebeurtenissen van
dit Festival. Dor-r de goede keuze van
dirigent (Antal Dorati) en solisten (Helga
Pilarczyk en Mihóly Székely) stond ook
een uitvoering van Bartók's „Blauwbaard"
op hoog niveau.
Het Rotterdams Philharmonisch Orkest
toonde in het enige concert waarvoor het
was .ngeschakeid onder leiding van
Eduard Flipse, zich opvallend op de nieu
we muziek afgestemd. Het Residentie
orkest bracht onder leiding van zijn diri
gent Willem van Otterloo eveneens heden
daagse muziek ten gehore, onder andere
de Passacaglia en Gigue voor piano en
orkest van Hans Henkemans met de com
ponist aan de vleugel Het concert van het
Residentie Orkest in het Kurhaus viel
tegen door de we-nig persoonlijke leiding
van de Zweedse gpstdirigent Sixten Ehr-
ling; het fraaie vioolspel van de Rus Leonid
Kogan was helaas verspild aan een slap
werkstuk van Sjostekowitsj.
IN DE SECTOR KLEINERE ensembles
zij eerst ons eigen Nederlands Kamer
orkest genoemd. Helaas niet wegens de
opvallende prestaties die dit orkest, dat
binnenkort voor eet, tournée van 51 con
certen naar Amerka vertrekt, geleverd
zou hebben. De eerste avond, onder leiding
van Goldberg blijf, vooral in de herinne
ring om de zeldzaam evenwichtige en
bezielde vertolking van Annie Fischer in
Mozart's laatste pianoconcert; het orkest
werd door haar spel ook kennelijk ge
ïnspireerd- Zeer gemengde indrukken liet
een concert na onder leiding van Carlo
Maria Gilulini en weer was het de
soliste die er toch nog iets bijzonders van
maakte: de Spaanse mezzo-sopraan Teresa
Berganza in drie ara's van Handel.
Wat de strijkorkesten betreft: het radio
ensemble Benedetto Marcello" toonde zich
zijn plaats op dit Festival waardig. Even
eens on het gebied van de 18de eeuw be
vestigden de solisten van Zagreb hun repu
tatie met een iets grotere dosis zuidelijke
brille.
ZUIDELIJKE WARMTE, maar dan van
een heel intense doorleefde aard bepaalde
ook de onvergetelijke indruk die men
meenam van het recital van Teresa Ber
ganza. De jonge zangeres, aan de piano
voortreffelijk gesecondeerd door haar
echtgenoot Felix Lavilla, gaf een concert
dat uit de bronnen der muziek het zui
verste, levenskrachtige water deed op
wellen,
Met bewondering en dankbaarheid kan
men terugdenken aan de ontroerende voor
dracht van Schuberts „Die Schone Mülle-
rin" door de eminente zanger Hermann
Prey, die in volkomen interpretatie-een
heid 'er zijde werd gestaan door Felix de
Nobel.
VUT,.* V
:y-T''G d -J X
(Van onze correspondent)
Heel Frankrijk en de politie uiteraard
wel op de eerste plaats vraagt zich nog al
tijd af hoe de 57 meesterwerken zaterdag
nacht tussen twee en drie uur uit het mu
seum van Saint Tropez, dat een der rijk
ste collecties van moderne kunst bezet, ge
roofd hebben kunnen worden.
Men weet nu dat na de afmattende 14-
juli-feesten de concierge van het museum
zijn woning zaterdag voor een paar dagen
had verlaten zodat de hekken en de deu
ren van het museum, waar vroeger een
kapel was gevestigd, blijkbaar onbelem
merd konden worden geforceerd. Maar
dan blijft niettemin de vraag hoe de die
ven met hun buit, waarvan het gewicht ze
ker ruim 300 kg. moest bedragen, zich bui
ten het museum waar ook 's nachts het
verkeer in deze tijd van het seizoen vrij
druk pleegt te blijven, ongemerkt een vei
lig heenkomen hebben kunnen vinden.
Er zijn trouwens nog vele andere vra
gen, waarop nog geen bevredigend ant
woord is te geven; bijvoorbeeld wat de
dieven nu verder met hun 57 meesterwer
ken denken te doen. De doeken zijn stuk
voor stuk beroemd of tenminste bekend bij
alle experts, waardoor het problematisch
lijkt, dat de dieven de gestolen waar ooit
van de hand zouden kunnen doen. Tech
nisch gesproken zou verkoop alleen moge
lijk zijn in landen, die niet bij de Interpol,
de internationale politie-organisatie, zijn
aangesloten. Oost-Duitsland, China of het
Midden-Oosten zouden dan, theoretisch,
een afzetgebied kunnen vormen. Aangeno
men tenminste dat de rovers hun rijkdom
men over de Franse grens en andere gren
zen zouden kunnen krijgen.
Er blijkt intussen ook nog dat het mu
seum van Saint Tropez, waarvan de beken
de schilder Dunoyer de Ségonzac, direc
teur is, zijn bezittingen wel tegen brand
maar niet tegen diefstal heeft verzekerd.
De strop die op een klein miljard oude
Franse franken wordt geschat, zal in ieder
geval nu dus door het museum, of beter
het gemeentebestuur van Saint Tropez,
moeten worden gedragen. Een kunstbe
schermer heeft directeur Dunoyer een mil
joen oude franken of ongeveer 8.500,- ter
beschikking gesteld om uit te loven aan de
gene die aanwijzingen kan geven welke tol
opheldering van de diefstal zouden kunnen
leiden.
De veronderstelling wint in Frankrijk
veld dat de hele roof slechts een studen
tengrap zou zijn geweest.
A A mOHDIGIHGEN en BESCHOUWINGEN
HILVERSUM I. 402 m. 7.00—24.00 NCRV.
NCRV: 7.00 Nieuws. 7.10 Gram. 7.13 Gram. 7.30
Gewijde inuz. 7 50 Godsd. uitz. 8.00 Nieuws. 8.15
Radiokrant. 8.35 Gram. 8.50 Gram. 9.00 Voor de
zieken. 9.35 Waterst. 9.40 Voor de vrouw. 10.10
Gram. 10.15 Morgendienst. 10.45 Gram. 11.00 Ge
varieerd progr. 12.10 Lichte muz. 12.30 Land- en
tuinbouwmeded 12.33 Gitaarspel. 13.00 Nieuws.
13.15 Promenade-ork. en sol. 14.00 Iolanthe, opera
(gr.). 15.25 Pianotrio. 16.00 Curiosa. 17.20 Meisjes
koor en mstr. kwint. 17.40 Beursber. 17.45 Gram.
17.55 Koorzang 18.20 Het Spektrum, lezingen.
18.35 Lichte muz. 19.00 Nieuws en weerber. 19.10
Gram. 19.30 Kadiokrant. 19.50 Mugette-ens. en so
listen. 20 15 Holland Festival 1961: Concertgeb.-
ork. 21.45 20 juli 1561, opening van het Rotter
dams landjuweel, lezing. 22.00 Liturgisch koor
koor met instrumentale begeleiding. 22.30 Nieuws
en S.O.S.-ber. 22.40 Avondoverdenking. 22.55 Pla-
tennieuws. 23.55—24.00 Nieuws.
HILVERSUM II. 298 m. 7.00 VARA. 10.00 VPRO.
10.20 VARA. 19.30 VPRO. 20.00-24.00 VARA.
VARA: 7.00 Nieuws. 7.10 Gymn. 7.20 Gram. 8.00
Nieuws. 8 18 Gram. 8.40 Voor de kinderen. 8.55
Kookpraatje. 9 00 Gymnastiek voorde vrouw. 9.10
Gram. VPRO: 10.00 De primitieve en de moderne
mens, lezing. VARA: 10.20 Gram. 10.45 Kamer
koor. 11.00 Oude muz 11.30 Salon-ork. 12.00 Orgel
en zang. 12.30 Land- en tuinb.meded. 12.33 Voor
het platteland. 12.38 Gram. 13.00 Nieuws. 13.15
Instr. kw-ntet. 13,40 Van vuistbijl tot kunstmaan,
lezing (7). 13.55 Kamerork. en soliste. 14.45 Volks-
muz. 15.00 Twee adviezen over de algemene we
duwen en wezen voorziening, toespr. 15.10 Voor
de jeugd. 16.30 Lichte muz. 17.00 Tips voor va
kantie en snipperdagen. 17.50 Regeringsuitzend.
Jeugduitzend. Bezoek uit Melanesië. Ed Polansky
spreekt :net Jos Hay en Betty Kaisiepo. 18.00
Nieuws en comm. 18.20 Dansmuz. 18.50 Act. 19 00
Voor de kinderen. 19 10 Draaiorgelmuziek. 19.20
VARA-varia en gram. VPRO: 19.30 Voor de jeugd.
VARA: 20 00 Nieuws 20.05 Promenade-orkest en
solist. 20.35 De geweren van vrouw Carrar, hoor
spel. 21.35 Gesproken portret 21.50 Gram. 22 20
Sport. 22.30 Nieuws. 22 40 Strijkorkest en solist.
23.10 Jazzmuz. 23.40 Hammondorgelspel. 23.55
24.00 Nieuws.
BRUSSEL. 324 m.
12.00 Nieuws. 12 02 Gram. 12.15 Lichte muziek
12.30 Weerber. 12.35 Lichte muziek (verv.). 12.50
Koersen.13 00 Nieuws. 13.15 Gevar muziek. 14 00
Holland Festival: Ork.conc. 15 30 Lichte muziek.
16.00 Koersen. 16 06 Gram. 17.00 Nieuws 17.15
Popul. muz. 17.50 Boekbespr. 18.00 Lekenmoraal
en filosofie 18.20 Voor de soldaten. 18.50 Lichte
muz. 19.00 Nieuws. 19.40 Liederen. 20.00 Ork conc
21.30 Ork.conc 22.00 Nieuws. 22 15 Lichte muziek
22.55 Nieuws. 23.00 Voor de zeelieden.
VOOF DINSDAG
NTS 20 00 Journ 20 20 Engelse TV-film 20 40
Muziekfilm 20 55—22 10 Speelfilm.
VOOR WOENSDAG
NTS: 17.00 Jeugdjournaal AVRO: 17.10—17.40
Voor de 'ougd NTS 20 00 Journ. en weeroverz.
KRO: 20 20 Taptoe, rep. 21.00 Gevar. progr 21.40
Epiloog 21 50 Avondcollege Nederlands.
Als de verwachtingen van de 37-jarige
musicus Arie Ligthart uitkomen, dan is
de thans 15 jaar bestaande Dutch Swing
College Band, waarvan hij de zakelijk lei
der is, vanavond via Genève naar Zuid-
Amerika vertrokken voor een letterlijk
gouden tournee van drie maanden. Óp
Schiphol bevestigde de heer Ligthart, dat
hij bij zijn Argentijnse impresario zonder
enige moeite topgages voor de zes leden
van de al bijna wereldberoemde Neder
landse band had bedongen. Volgens Ame
rikaanse persberichten echter zou die im-
De Nederlandse Toneelmanifestatie
van het Holland Festival 1961, „De
Kaukasische krijtkring" van Brecht
met Bob de Lange als rechter, Nell
Knoop als boerevrouvotje en Bernhard
Droog als openbaar aanklager.
DE HEDENDAAGSE MUZIEK in de
ruime zin waarin dit begrip te nemen is
was op de programma's goed vertegen
woordigd. Het al-Nederlandse concert en
het concert onder leiding van Boulez wer
den eeds genoemd Een kamermuziek
avond van de Vereniging voor Heden
daagse Muziek stel ie het te weinig beken
de talent van onze landgenoot Luctor
Ponse in het lichi (met een tweedelig
„Sextet"). Een in uubbele zin niet-alle-
daags feit was ook de kennismaking met
Bertus van Lier s toonzetting van het
Hooglied" voor solisten, koor en orkest.
Het Nederlands Kamerkoor toonde zich
weer zeer actier voor de muziek van onze
tijd met twee koorwerken van Britten.
Grote twijfel aan een artistieke ont
plooiing van de zogenaamde seriële mu
ziek neeft het concert gewekt, waarop door
het Danzi-kwintet met grote bekwaamheid
klankstukken van Kelemen. Beris en Peter
Schat ten gehore werden gebracht met een
quintet van Schönberg. dat toch nog meer
relatie tot het muzikale continuïteits
beginsel had dan de overige muziek die
werd gespeeld. Niettegenstaande het war
me pleidooi, dat de overtuigde leden van
het Donzi-kwintel hielden, kwamen de
uitvoeringen door de aard der werken in
het vlak der verveling te liggen.
In al te ruime zin had men het begrip
hedendaags (of modern) geïnterpreteerd
op het gebied van de opera. Hier had men
voor een werkstuk van Hindemith. dat in
het iaar van zijn ontstaan (1926) een
..protesterend" karakter droeg, maar nu
niet meer kon b'.eien. het complete opera
ensemble uit Wuppertal laten overkomen.
Ondanks de hoogstaande opvoering een
teleurstellende avor.d.
DE NEDERLANDSE OPERA heeft zijn
betekenis voor he' Nederlandse muziek
leven met enkele opvoeringen tijdens het
festival kunnen bewijzen.
HET HOLLAND FESTIVAL heeft en
kele Nederlandse vocale en instrumentale
radio-ensembles tijdelijk uit hun studio-
isolement kunnen bevrijden. Hun veelal
voortreffelijk, zelfs magistraal be
heerste uitvoeringen hebben het zeer doen
betreuren, dat aeze ensembles zich zo
zelden in het openbaar kunnen doen horen.
Ware dit anders geweest dan zou de
belangstelling voor de concerten tijdens
het festival gegeven ongetwijfeld veel
groter geweest zijn. Voor echte waardering
is een veelvuldig direct contact tussen
uitvoerder en toehoorders steeds van het
grootste belang.
Het succes van het orgelimprovisatie
concours is zo uitvoerig in deze kolommen
besproken, dat wij er ons van ontslagen
achten nog meer achter dit artikel te
plaatsen dan een punt.
Advertentie
Reumatiek
ONDER GROTE BELANGSTELLING vervulde Klaas Bolt maandagavond zijn
tweede beurt om een aantal instrumenten te bespelen, die bijeen gebracht zijn in
de tentoonstelling Nederlandse Orgelpracht in de Vleeshal te Haarlem. Hij demon
streerde met een aantrekkelijk programma de mogelijkheden van acht verschillend
geaarde orgeltypen, te beginnen van een regaal uit de 16e eeuw tot een tweeklaviers-
kabinetorgel, dat nagenoeg het kabinetkarakter ontwassen is. Het is van belang te
ervaren hoe al deze instrumenten van betrekkelijk klein formaat in wezen gecon
strueerd' werden op de grondslagen van het klassieke orgeltype, dat er slechts op
gericht was een grotere ruimte met geluid te vullen. Alleen de uitbreiding in de
laagte met pedaalwerk moesten de huisorgels ontberen. Maar overigens haalden zij
met haar timbres de sfeer van het nobele kerkorgel in de huiskamer van wie zich
de weelde kon veroorloven een dergelijk instrument aan te schaffen.
WE ZIJN ER MET al de uitvindingen
van de 19e en 20ste eeuw harmonium
en elektronisch apparaat niet op voor
uitgegaan, integendeel. Het is nu de zeer
voorname betekenis van de tentoonstelling
Nederlandse Orgelpracht, dat de oude en
nooit verouderende orgelcultuur er leeft in
zijn authentieke klank en dat men er kan
waarnemen hoe, in verscheidenheid van
vorm en stijl, al deze muzikale huis- en
zaalmeubels de taal spreken die de echte
orgelliefhebber (ik bedoel niet die van de
oierementologie!) als de ware herkent.
Men heeft wellicht in een museum wel
eens een regaal gezien er er bij gedacht
dat het indertijd met snerpend geluid wei
nig aanlokkelijk moet geklonken hebben.
Maar zoals Klaas Bolt deze avond op het
16de-eeuwse regaal uit het museum van
Salzburg een motet van Josquin de Prez
en andere composities liet horen, kon men
getroffen worden door het milde strijkers
karakter van de klank, die aan het timbre
van vedels en viola's doet denken. En wie
zou verwachten dat zo'n tafelorgel uit de
17e eeuw (het stamt uit Boekarest) een
verscheidenheid van geluid zou te horen
geven met zijn drie registers (8', 4', 2')
welke gewoonweg verrassend is? En dan
dat wonderlijke kistorgel met zijn schep
balgen, uit het museum van Praag. Bolt
vertolkte hierop „Balletto dl granduca
van Sweelinck en men hoorde dit opge
wekte stuk in een frisse, steeds wisselen
de klank, waaronder opvallend een met
mixtuur gevoed plenum.
Een Ricercare van Pachelbel op een En
gels kabinetorgel van omstreeks 1670 deed
verrast luisteren naar de milde toon van
gestopt fluitwerk en de mooi geëvenredig-
de kracht van het volle werk. Het kabinet
orgel van Pieter Müller uit het Hervormd
Weeshuis alhier bewees zijn bijzondere
hoedanigheden van klankgehalte in een va
riatiewerk van Pachelbel; en het secretai
re-orgel uit 1785, waarvan Piet Kee de ge
lukkige bezitter is, gaf met zijn grond
stemmen van 8' tot 1' een klare tekening
van een Sonate van Zipoli. Een hoogte
punt in onze ervaring bleek de verklan
king van een paar Volyntary's van John
Stanley op het uitgebreide kabinetorgel
van Gustav Leonardt, waarvan het ses-
quialtereffect in het Allegro van het twee
de stuk mij vooral getroffen heeft. Ten
slotte mocht het gehoor kennismaken met
de rijke mogelijkheden van het twee-ma-
nualige instrument van de hervormde kerk
te Lobith, daterend uit 1790.
HOE RECHTMATIG het ook is, in dit
geval de nadruk te leggen op de aard en
de capaciteiten van de tentoongestelde in
strumenten en het leerzame van de con
frontatie te onderstrepen, het zou niette
min onbillijk zijn ook tevens niet groot
respect te betuigen om de bespeling, die
zowat voor ieder instrument een aparte in
stelling vereist (gehalveerde klavieren,
kort oktaaf. manuaalomvang, registratie
en haar mogelijkheden); een bespeling
waarbij Klaas Bolt deze avond getoond
heeft een succesrijk pleidooi voor de or
gelkunst in haar ongewone aspecten te
kunnen houden.
presario na de komende drie maanden
rentenier kunnen worden, want Zuidame-
rikaanse radio- en televisiestadions heb
ben bij opbod gepoogd de impresario er
toe te bewegen ieder van hen de eer van
de populaire Nederlandse band te gunnen.
Daarbij was zelfs een bod van 450.000,-
voor een drie kwartier durende televisie
show.
Van de oorspronkelijke band uit 1945 is
alleen de oprichter en leider Peter Schil-
peroort over. Met zijn 41 jaren is hij te
vens de oudste. Hij speelt klarinet, so
praan-sax, bariton-sax, piano en gitaar.
De andere leden zijn Oscar Klein' (31 jaar, c
trompet en gitaar), Dicky Kaart (31 'iaar,
trombone), Bob van Oven (27 jaar, bas),"
zakelijk leider Arie Ligthart (27 jaar, ban
jo, gitaar en klarinet) en de in de plaats
van Martin Beenen aan de drums gekomen
Benjamin, de 24-jarige Lussanet. De band
bezoekt Argentinië, Chili, Peru en Uru
guay. Op 23 oktober volgen twee tournees
door Duitsland, een van 15 concerten en
een van 25 concerten. Omstreeks de jaar
wisseling gaat de Swing College Band op
namen op de band vastleggen voor een
wekelijkse uitzending door radio Luxem
burg.
(Van onze correspondent)
LONDEN. De Britse filmindustri»
wordt door de weigering van 800 technici
om overwerk te verrichten met tijdelijke
stopzetting bedreigo In d»t geval zouden
vierduizend personen moeten worden ont
slagen, 37 films moeten worden opgegeven
en een aantal filmsterren op nonactivitcit
gesteld. Hierondei bevinden zich John
Mills, James Mason, Joan Collins, Bob
Hope en Bine Crosby.
Het filmfestival van Moskou wordt
momenteel opgeluisterd door de aan
wezigheid van ruimtevaarder Gagarin
en filmster Gina Lolobrigida. Gina had
het verlangen uitgesproken Gagarin te
ontmoeten. Wel, dat kon gebeuren.
Gina kuste Gagarin. Het historische
moment van dit treffen van Ster en
Hemellichaam werd voor ons aardse
stervelingen vastgelegd.
