—fife
M ft«
i mm
cK-
fr/n
t/rn
ZATERDAG 9 SEPTEMBER 1961
DE MENSEN WONEN er al, de
straat is nog niet eens klaar. De bloe
metjes staan georganiseerd in de wind
te knikken, het plantsoentje is gereed,
maar de hoge flatgebouwen hebben nog
holle ogen, niemand kan de bloemen
zien, alleen de nijvere werkers die in en
op de bouwwerken krioelen, maar zij
hebben geen tijd om te kijken. Kinderen
spelen onder het wasgoed, overalls en
overhemden. Aan de overkant van de
brede straat dragen arbeiders planken
naar binnen. Achter het boerderijtje
staan volle melkbussen te glimmen in
een mager zonnetje. Twee echte tuin
dersvrouwen hebben het erover dat de
„boel" zo snel verandert. Achter en voor
hen verrijzen de wooncomplexen. Op
tientallen verlaten tuinen, waar' nofe kort
geleden de boontjes in gelid stonden,
grasduinen katten.
Beverwijk
Dit is Beverwijk, of misschien is het
beter te spreken van de IJmond-Noord.
Men is hier bezig woonwijken te bou
wen, die wanneer ze klaar zijn, door
wegen met elkaar worden verbonden
tot ze één geheel vormen. Toch blijven
die woonwijken Oosterwijk en Meere-
stein (beide genoemd naar kastelen en
lusthoven) enigermate op zichzelf
staan. Dat moet men wel afleiden uit
de verschillende opzet van de wijken.
In Oosterwijk treft men hoogbouw, af
gewisseld met vele eengezinswoningen
in laagbouw.
In de wijk Meerestein bestaat nage-
'p*
noeg alles wat al gebouwd is en nog in
aanbouw is, uit hoge flatgebouwen van
drie of vier verdiepingen.
De in aanbouw zijnde wijken worden
op het grondgebied van Beverwijk en
Heemskerk neergezet in het kader van
het streekplan voor de IJmond-Noord,
volgens welk plan van 35.000 tot ruim
48.000 woningen moeten worden ge
bouwd. De speling is gebaseerd op de
verwachte bevolkingsaanwas ingevolge
dit streekplan van 130.500 tot 181.500
inwoners in of na het jaar 1980.
Wat de wijze van bebouwing betreft
is verondersteld dat van de arbeiders
woningen veertig percent de vorm van
eengezinshuizen zullen hebben en zes
tig percent die van bebouwing in meer
dan een woonlaag, waarbij dan weer is
gedacht aan twintig percent in twee en
veertig percent in drie woonlagen. Voor
de middenstandswoningen is volgens het
streekplan gedacht aan veertig percent
eengezinshuizen, tien percent woningen
in twee bouwlagen en vijftig percent in
meer dan twee woonlagen, doch over
wegend drie verdiepingen.
Sportterreinen
V olkstuincomplexen
Het totale woongebied beslaat vol
gens de minimum-raming 990 hectare
en volgens de maximale raming 1870
hectare. Sportterreinen en volkstuincom
plexen zijn in deze oppervlakten niet
begrepen. De ruimte voor bijzondere ge
bouwen (gemeentelijke diensten en be
drijven, ontspanningsgebouwen en een
groot winkelcentrum) is wel in de opper
vlakte inbegrepen.
In de beide genoemde uitbreidings
plannen, waar onze fotograaf de serie
foto's maakte, zijn
bijna duizend wo
ningen in aanbouw.
Meerenstein
In plan Meerestein
is de bouwactiviteit
thans wel 't grootst.
Grote complexen
zijn al gereed ge
komen en ook al
bewoond. De be
woners, die het hier
nog met wat nood-
winkeltjes in houten
directieketen moe
ten stellen, zien uit
op een enorm bouw
terrein met hoge
bouwkranen, direc
tieketen en kantines,
zij horen de beton
molens draaien.
Oosterwijk begint al gestalte te krijgen.
Hier is een jaar geleden al een fraaie
winkelgalerij gereedgekomen die vol
doende capaciteit heeft voor de ruim
tweeduizend mensen die al in de wijk
wonen. Een stalen gebouw voor een
christelijke lagere technische school is
nagenoeg gereed, compleet met gymnas
tieklokaal.
In Meerestein wordt hard gewerkt
aan een groot telefoongebouw van de
P.T.T. De bouw van een grote brood
fabriek is ook al begonnen en in het
verschiet ligt de bouw van een toren
hoog gemeentelijk kantorengebouw met
143 woningen. Er moet nog zoveel ge
bouwd worden, want met huizen alleen
bouwt men nog geen stad op.
En al remt de minister van Volkshuis
vesting en Wederopbouw dan op het
ogenblik de bouwactiviteit af onder meer
omdat er een tekort aan bouwvakarbei
ders is, dit neemt niet weg dat de activi
teit ten noordoosten van Beverwijk op
het grondgebied van twee gemeenten,
indrukwekkend is. De opbouw van de
„staalstad" is in volle gang.
Twee gemeenten werken aan de vol
tooiing van de nieuwe woonwijken.
Heemskerk evenwel bouwt (nog) niet
in het plan Meerestein, wel in Ooster
wijk. De gemeente Heemskerk namelijk
wil met de bouw wachten totdat meer
bekend is over de door de minister van
Binnenlandse Zaken in het vooruitzicht
gestelde samenvoeging van de gemeen
ten Beverwijk en Heemskerk.
In Heemskerk voelt men daarvoor
niets en zo ging men in deze gemeente
een eigen stedebouwkundig plan ont
werpen met medewerking van de Baarn-
se stedebouwkundige D. Zuiderhoek. Er
kwam een ander ontwerp dan dat van
het streekplan voor de IJmond-Noord
uit de bus.- Door nog andere oorzaken
is de bouw van woningen op het Heems-
kerkse gebied van plan Meerestein uit
gesteld, met gevolg dat Beverwijk alleen
zijn gebied (dat het kleinste isl) kan
volbouwen.
Hoog tempo
In Heemskerk zelf evenwel is zeer
veel tot stand gekomen in de laatste
jaren. De bevolkingsaanwas is dan ook
(in percenten uitgedrukt) het hoogst in
ons land in Heemskerk. De ontwikkeling
van de IJmond-Noord gaat in snel tem
po, echter niet snel genoeg naar veler
zin. Wanneer iemand een paar jaar niet
in dit gebied is geweest, doch hierna
weer eens een kijkje gaat nemen, staat
versteld hoeveel er is gebouwd. De
nieuwe bewoners in de beide wijken
Oosterwijk en Meerestein, alsook die in
de nieuwe buurten van Heemskerk zelf,
zijn hoofdzakelijk werkzaam in de grote
bedrijven in de IJmond. Zij komen overal
vandaan. Er wonen veel Friezen, zeer
veel Drentenaren en Brabanders. Zij
allen zijn naar de IJmond „gezogen"
door de grote bedrijven, waarvan Hoog
ovens de grootste is. In Beverwijk
bloeien de verenigingen van deze men
sen, omdat er steeds nieuwe bijkomen.
In de nieuwe wijken kan men nog niet
alles aantreffen, waarop een wijk recht
heeft. Ontspanningsgebouwen waren er
tot voor kort niet. Toen vergaderden de
bewoners in een door een aannemer
voor dit doel bereidwillig afgestane di
rectiekeet. In Oosterwijk heeft de ge
meente echter twee stenen verenigings
gebouwtjes neergezet, waar iedere avond
wel wat is te doen. Opmerkelijk is dat
met name in de wijk Oosterwijk een
grote vereniging is met tientallen clubs
voor zowel jongelui als ouderen.
In Meerestein is daarvan nog geen
sprake. Zoals al eerder geschreven, is
deze wijk jonger dan Oosterwijk. En
wie uitgebreid winkelen wil stappe in
de autobus naar Beverwijk. De bus rijdt
eens in het uur.
Grondverlies
Vele tuinders in Beverwijk en Heems
kerk hebben als gevolg van deze uit
breidingen hun grond moeten afstaan.
Doch dank zij de medewerking van een
orgaan ter vervanging van tuinbouw-
gronden, zijn velen van hen geholpen
aan nieuwe grond. Er zijn tuinders ver
trokken naar de Heerhugowaard en
andere streken in Noordholland.
In de IJmond zelf was overigens ook
nog wat grond in reserve gehouden voor
tuinders die werden verdreven. De voor
raad is echter uitgeput, zodat thans
wordt uitgezien naar andere gebieden
in ons land (onder andere de omgeving
van Emmen) waar de tuinders uit de
IJmond goed kunnen zullen „boeren".
Men heeft uitgerekend, dat in de
eerstkomende jaren nog circa honderd
tien agrarische bedrijven zullen moeten
worden opgeheven als gevolg van de
verdergaande stadsuitbreidingen. Zo
ziet men dat de agrariër een offer heeft
moeten brengen, nog gaat brengen. Het
gemeentebestuur van Beverwijk heeft
dan ook gemeend zijn respect ten op
zichte van de tuinder te moeten uit
drukken door de kunstenares mevrouw
Leenders-Kusters opdracht te geven een
beeld van een tuinder te vervaardigen.
Dit zal te zijner tijd een plaats vinden
in de wijk Meerestein. Het zal een her
innering zijn aan de tijd dat Beverwijk
een nog overwegend agrarisch georiën
teerde bevolking had.
Toch zal lang niet alle agrarische
grond uit de IJmond-Noord verdwijnen.
Rond Heemskerk is nog voldoende grond
aanwezig en mede door de intensie-
vering van de tuinbouw (onder meer
door de toepassing van rolkassen) kan
de bevolking van nu en in de toe
komst rekenen op tuinbouwprodukten
uit het eigen gebied. Inmiddels worden
ook nieuwe veilinggebouwen neergezet.
V*
HMWtM
Bouwen,
Bouwen
mmm»
