„Jenuzië" en „Een man van alle tijden"
Jan Fabricius gehuldigd
Tien jaar N.T.S.
ffllffl [Éhï fllTI
Minister Cals over de in vloed
van de overheid in de N.T.S.
Doden in het verkeer
TONEEL IN HAARLEM
TWEEMAAL ROTTERDAMS TONEEL
Prinses Beatrix
naar Griekenland
Rees Bornewasser
bespeelde het
31-toonsorgel
AAtlKOMDIGIHGEM sn BESCHOUWINGEN
MAANDAG 2 OKTOBER 1961
5
Klokkenspelvereniging
vergaderde in Naaldwijk
Jonge dirigent bekroond
Het weekeinde
De radio geeft dinsdag
7 elevisieprogramma
Het Rotterdams Toneel is dit weekeinde in twee gedeelten voor het voetlicht
van de Haarlemse Stadsschouwburg getreden; één groep van het gezelschap
speelde zaterdagavond „Jenuzië" van de Panamees-Franse schrijver René de
Obaldia, en een andere groep kwam zondagavond met „Een man van alle
tijden" van de Engelse auteur Robert Bolt.
DE OBALDIA is volgens het programma
43 jaar oud. By het zien van zijn stuk zou
men hem op zijn minst vijfentwintig jaar
jonger schatten, want „Jenuzië" (oorspron
kelijke titel: „Génousie") is een zo onbe
nullig produkt van een zo onvolwassen
geest met een zo volstrekt onbegrip voor
de meest elementaire eisen van drama
tische structuur en dialoog, dat het een
raadsel is hoe een meerderjarige iets der
gelijks heeft kunnen en durven voort
brengen en het nog gespeeld heeft ge
kregen ook! De kern van het stuk wordt
gevormd door een paar op zichzelf niet
onaardige ideetjes, maar al wat de schrij
ver daaraan heeft toegevoegd aan flauwe
grapjes en toespelinkjes op kwasi-actuele
dingen (waarbij de psychiatrie natuurlijk
een onmisbaar, want altijd dankbaar on
derwerp vormt) diende klaarblijkelijk al
leen om de avond vol te praten en zelfs
dat is de schrijver niet gelukt, want zonder
de pauze neemt zijn stuk nauwelijks
anderhalf uur in beslag.
WAT DE VOORSTELLING toch nog aan
genietbaars had, kwam danook uitsluitend
door het geanimeerde en af en toe zeer
vermakelijke (zij het soms te geforceerde)
spel van Enny Meunier, André van den
Heuvel, Luc Lutz, Ann Hasekamp, Willy
Ruys, Siem Vroom en Wim Kouwenhoven.
Het was soms verbluffend te zien, hoe zij
er in slaagden om met een minimum aan
houvast in de dialogen een maximum aan
spel-effect te bereiken, waardoor het ge
heel iets van een improvisatie kreeg.
Maar het was beter geweest, er dan ook
maar helemaal een improvisatie van te
maken en, inplaats van auteursrechten te
betalen aan meneer De Obadia, hetzelfde
bedrag voor steun aan de door algehele
verwaarlozing noodlijdende Nederlandse
toneelschrijfkunst te gebruiken. Luc Lutz
had als regisseur veel zorg besteed aan
de voorstelling zorg die hij echter pro
fijtelijker had kunnen besteden aan een
stuk waaraan enige eer te behalen viel.
De thuisblijvers, die zaterdagavond zeer
talrijk waren, hadden deze keer helaas niet
helemaal ongelijk.
ZONDAGAVOND HEEFT het Rotter
damse gezelschap zich van een heel ande
re en gelukkig veel hetere kant la
ten zien. Robert Bolt's toneelspel „Een
man van alle tijden" („A man for all sea
sons") mag dan een verre van feilloos
stuk zijn, het is in elk geval een ernstige
poging tot het seheppen van goed toneel,
en een poging die in onderdelen herhaal
delijk geslaagd is, zodat er in deze voor
stelling zeer veel te genieten valt.
HOOFDPERSOON van het stuk is Tho
mas More, kanselier van de Engelse ko
ning Hendrik de Achtste en tijdgenoot en
volgeling van Erasmus. More werd, zoals
men weet, in 1535 onthoofd omdat hij wei
gerde de eed af te leggen op een wet waar
in de koning als hoofd van de kerk van
Engeland werd erkend (en waardoor de
breuk van Engeland met de kerk van Ro
me dus definitief werd gemaakt). Pim Dik
kers, de regisseur van deze opvoering,
heeft het werk van Bolt treffend gekarak
teriseerd als „een documentaire over de
laatste negen levensjaren van Thomas Mo
re, geschreven met veel toewijding en his
torische accuratesse en met een weldadig
gemis aan pathos". Maar daarmee heeft
Dikkers tegelijk de vinger gelegd op de
voornaamste zwakheid van het stuk: het
documentaire karakter ervan. Wat Bolt
ons hier aanbiedt is een dramatisch stuk
historie, maar niet een historisch drama
dat wil zeggen: niet een schepping waar
in de historische gegevens volgens de wet
ten van de toneelkunst tot een autonoom
dramatisch geheel zijn verwerkt.
TOCH HAD DE SCHRIJVER een schat
aan zuiver dramatisch materiaal tot zijn
beschikking: de strijd tussen More en Tho
mas Cromwell (de eerste der drie Crom-
wells in de Engelse geschiedenis) die lang
zaam maar met tragische onafwendbaar
heid naar zijn afschuwelijke climax klimt;
de vriendschap tussen More en de hertog
van Norfolk, die door het noodlot zó wordt
bestuurd dat het juist die oude vriend is,
die het doodvonnis over More moet uitspre
ken; en bovenal de innerlijke tweestrijd
van de kanselier zelf tussen zijn trouw aan
de koning en zijn trouw aan de kerk van
dicap dat de betekenis en de tragiek van
Thomas More in zijn negatieve houding
lagen, namelijk in het niet willen afleg
gen van de eed, het niet willen ingaan
op de smeekbeden van zijn vrienden, en
zelfs het niet willen uitspreken van de
redenen voor die houding. Zulk een vast
houdendheid in het negatieve vergt altijd
oneindig meer dramatische vindingrijk
heid van een toneelschrijver dan een ge
geven dat uit positieve elementen bestaat,
en in die vindingrijkheid is Bolt bepaald
te kort geschoten. Maar dat neemt niet
V, i.
Ton Lutz in „Een man van alle tijden"
van Robert Bolt.
weg, dat er in zijn stuk tal van prachtige
spannende en zelfs aangrijpende scènes
zijn en dat men, alle bezwaren ten spijt,
tenslotte toch diep onder de indruk van het
historische èn van het dramatische gebeu
ren komt.
VOOR EEN NIET GERING DEEL is dat
te danken aan de bijzonder toegewijde en
zeer weldoordachte regie van Pim Dikkers
(al kon ik het met zijn opvatting van som
mige karakters niet helemaal eens zijn),
en aan het uitstekende spel van de hoofd
vertolkers: Ton Lutz als Thomas More en
Steye van Brandenberg als Cromwell. De
vertolking van Lutz zou gebaseerd kunnen
zijn geweest op de woorden van Erasmus:
„Heeft de natuur ooit een vriendelijker, te
derder en gelukkiger soort van wezen
voortgebracht dan dat van Thomas More?"
want die vertolking was wel van een zeer
bijzondere innigheid misschien zelfs van
een wat al te grote terughoudendheid
waarbij ook de hoogtepunten volkomen
„con sordino" werden gespeeld. Het „wel
dadig gemis aan pathos", dat Dikkers in
het stuk roemt, viel daardoor ook in deze
creatie op, hetgeen voor de liefhebbers
van uiterlijk dramatisch effect wellicht
een teleurstelling was.
Steye van Brandenberg excelleerde
als More's misdadig-opportunistische te
genspeler, die voor valse getuigenis noch
meineed terugschrikt om zijn doel zijn
eigen carrière te bereiken.
VAN DE VELE ANDERE spelers kan
ik er slechts enkele noemen: Guido de
Moor als de slimme en temperamentvolle
koning (alleen af en toe wat al te beweeg
lijk en te uiterlijk-druk), Peter Aryans als
Prinses Beatrix zal zich, na beëindi
gen van haar studie, in het buitenland
nader oriënteren over bepaalde onderwer
pen waar zij bijzondere belangstelling
voor heeft.
De prinses zal eerst een onofficieel
bezoek van ongeveer drie weken aan
Griekenland brengen. Zij is vanmorgen
in gezelschap van jonkvrouwe C.E.B.
Rome. Uit deze elementen zou een veel jRoëll van Schiphol vertrokken. Mejuffrouw
sterker toneelspel op te bouwen zijn ge- A. Hasseley Kirchner, een vriendin van
weest, zelfs ondanks de onmiskenbare han- i de prinses, maakt de reis mee.
(Van onze correspondent)
BROADSTONE Jan Fabricius, de Ne
derlandse toneel- en romanschrijver, die
al jaren in het stadje Broadstone in het
graafschap Dorset woont, is zaterdag ter
gelegenheid van zijn 90ste verjaardag op
waarlijk grootse wijze gehuldigd. Zijn tal
rijke Engelse en Nederlandse vrienden
kwamen met de jarige zaterdagavond bij
een in het verenigingsgebouw, de War
Memorial Hall, welke feestelijk met bloe
men versierd was. Er waren ruim 150
gasten.
Dat zijn geboortestad Assen Fabricius
niet vergeten heeft, bleek uit de aanwezig
heid van de meeste leden van het daar
gevormde huldigingscomité onder voorzit
terschap van de oud-drentenaar prof. dr.
H. J. Prakke, hoogleraar in de publici-
teitsleer aan de universiteit van Mün-
ster. Met hem waren meegekomen de he
ren dr. J. Naarding, voorzitter van het
Drents Genootschap, mr. H. Keuls, direc
teur van het Auteursrechtenbureau, C. J.
Stolk, directeur van de Provinciale Drent
se en Asser Courant en diens echtgenote,
alsmede de heer K Kerstholt. Namens het
comité bood prof. Prakke in een' in het
Engels uitgesproken rede, de jubilaris
een zilveren legpenning aan. ontworpen
door de Nederlandse beeldhouwer Al-
bert Termote en geslagen door de Konink
lijke Begeer. Dit ging vergezeld van
een album met de namen van de schen
kers.
In zijn feestrede heeft prof. Prakke een
korte schets gegeven van Fabricius' grote
betekenis voor het Nederlandse beroeps-
en amateurtoneel. Het lekentoneel heeft
enorm veel aan hem te danken.
De Engelse criticus W. A. Darlington
bracht als oudste vriend de toast uit,
welke werd onderschreven door een an
dere vriend, de geneesheer dr. J. C. A.
Norman, waarna de huldiging van
Nederlandse zijde volgde. De heer
Stolk bood de jarige het eerste exem
plaar aan van zijn nieuwste boek, geti
teld „Uit mijn tijd", een bundel autobio
grafische schetsen. Toen de kunstredac
teur van De Telegraaf, J. Spierdijk, na
mens Wiesje Bouwmeester de tabakspot
van haar vader, Louis Bouwmeester, aan
bood, werd het Fabricius even te mach
tig. Louis Bouwmeester heeft vele rollen
in Fabricius' stukken gespeeld. Wiesje
Bouwmeester schreef: „Als je honderd
wordt, kom ik zelf. De tabak in de pot
is van 1925". Dit was het overlijdens
jaar van de grote Louis.
De legpenning draagt woorden, welke
in „De rechte lijn" van Fabricius door
Wilko de Hond zijn gesproken, namelijk:
„Gespannen toont de boog zijn kracht".
Jan Fabricius, die vergezeld was van
zijn echtgenote en zijn zoon, de roman
schrijver Johan Fabricius, heeft zich on
danks de urenlange drukte bewonderens
waardig gehouden. Zijn geestige dankrede
klink als een klok De Engelse radio en
televisie wijden maandagavond een deel
van hun programma's aan Fabricius.
De minister van Onderwijs, Kunsten en
Wetenschappen, mr. J. Cals, zond telegra
fisch een gelukwens. Trouwens, Fabricius
zal nog enkele dagen nodig hebben om
zich door de honderden telegrammen en
brieven heen te werken.
de boerse edelman Norfolk, Jacques Com
mandeur als de eeuwig-in-de-oppositie-
zijnde William Roper, Ton Kuyl die de
kruiperige verrader Rich in het begin wel
wat erg onschuldig liet schijnen maar dit
later ruimschoots goedmaakte, en Jo
Vischer jr., die de als trouvaille weinig
geslaagde figuur van „de gewone man"
zoveel leven gaf als maar mogelijk was.
Ook verder waren er trouwens nog ver
schillende goede spelprestaties. Het stuk
was heel mooi en stijlvol aangekleed door
Hans van Norden.
Het helaas te schaarse publiek toonde
zich aan het slot zeer voldaan en de jonge
actrice Ina van der Molen maakte daar
bij het hoffelijke en van rechtmatige col
legiale bewondering getuigende gebaar, de
voor haar bestemde bloemen over te dra
gen aan de meester van deze avond: Ton
Lutz.
Simon Koster
In Naaldwijk is de jaarvergadering ge
houden van de Nederlandse Klokkenspel
vereniging onder leiding van voorzitter mr.
R. de Waard.
De vergadering nam een resolutie aan,
waarin bezwaar wordt gemaakt tegen het
aanbrengen van elektro-magnetische piano
klavieren op beiaarden, zoals in enkele ge
vallen de laatste tijd is voorgekomen. De
vergadering bleek van mening, dat in ge
vallen waar geen stokken-klavier kan wor
den aangebracht, een automatisch bespeel
baar apparatuur moet worden aangebracht.
Deze resolutie zal ter kennis worden ge
bracht van de klokkengieters, beiaardiers
en gemeentebesturen,' die daarvoor in aan
merking komen.
De 24-jarige Berlijner Hermann Michael,
een leerling en medewerker van de be
kende dirigent Herbert von Karajan, heeft
het eerste internationale Guido Cantelli-
concours voor jonge orkestleiders in Stresa
gewonnen.
„De Nederlandse Televisie Stichting heeft zich ontwikkeld tot een orgaan, waarin
de samenwerking der omroeporganisaties dagelijks meer gestalte krijgt". Na de
recente critiek van de voorzitters van de KRO en de NCRV op de structuur van de
NTS was het opmerkelijk nu dit geluid te horen uit de mond van de voorzitter van
de vandaag tien jaar bestaande stichting, de heer E. A. Schüttenhelm. In zijn heden
middag tijdens een herdenkingsplechtigheid in het Hilversumse raadhuis uitge
sproken rede stelde hjj voorts, dat de vormen van deze samenwerking verder zullen
evolueren. In het midden latend of de NRU en de NTS zouden moeten fuseren, uitte
hjj de mening, dat die evolutie moet gaan in de richting van „een wezenlijke federatie,
waarbij de componenten handelend op basis van mede-verantwoordelijkheid voor het
grote geheel, in vrijheid en autonomie tot een gezamenlijk beleid kunnen komen op
die terreinen, waar allen dit wensen".
OP PROGRAMMAGEBIED zou dit vol
gens de heer Schüttenhelm betekenen, dat
het gezamenlijk programma van de om
roeporganisaties, het N.T.S.-programma
aan waarde kan winnen omdat het geen
concurrent is of zal zijn van de program
ma's der componenten zelf, maar een ge
zamenlijke krachtsinspanning, die leidt tot
het beste wat aan de kijkers zou kunnen
worden geboden. De nieuwe programma-
samenwerking, die zondag is ingegaan, be
tekent naar zijn mening reeds een stap in
deze richting. In zijn lange toespraak, ge
richt tot de vele genodigden, onder wie
minister Cals, die de smaakvol met bloe
men versierde burgerzaal vulden, had de
N.T.S.-voorzitter er tevoren zijn blijdschap
over geuit, dat de staatssecretaris van O
K. en W. de adviescommissie Radio en
Televisie-wetgeving de uitdrukkelijke op
dracht gaf, het bestaan van de omroep
verenigingen als uitgangspunt te aanvaar
den bij het adviseren van een nieuwe wet
telijk te regelen samenwerkingsvorm. Hij
meende te mogen verwachten, dat de
componenten van het omroepbestel zelf
mede de nieuwe vormen van samenwer
king mogen bepalen. Het inzicht daarin
kan, zijns inziens, alleen van binnenuit
groeien en daarvoor is vertrouwen nodig
en tijd.
POGINGEN om alleen van buitenaf een
eenheid te smeden, moeten volgens de
heer Schüttenhelm uiteindelijk mislukken
omdat zij onvoldoende begrip voor de Ne
derlandse „samenlevingstendenties" tonen.
Na een overzicht te hebben gegeven van
de groei der televisie in ons land en daar
bij de omroeporganisaties in de rij van de
pioniers te hebben genoemd, en na er aan
te hebben herinnerd, dat de P.T.T. ver
wacht nog dit jaar het miljoenste toestel
te kunnen registreren, verklaarde de voor
zitter, dat vele programma's vergelijking
met buitenlandse produkten kunnen door
staan. De vraag is gewettigd, of die pro
TIJDENS DE REGERING van Karei
de Vijfde leefde in Spanje de beroemde
clavecinist-organist-componist Felix Anto
nio Cabezon. Hij is enige jaren organist
geweest aan het hof van Philips de Twee
de, die veel waardering voor de kunste
naar had. Hij werd in 1510 te Madrid ge
boren en overleed daar in 1566. Dank zij
de zorgen van zijn oudste zoon Hernando
is een gedeelte van zijn composities be
waard gebleven. Uit deze verzameling
„Obras de musica" speelde de organist
Kees Bornewasser zondagmiddag op de 12-
toons speeltafel van het 31-toonsorgel in
Teylers Museum drie fraaie werkjes: een
„Tiento del primer tono", „Fugas a quatro
voces" en een „Tiento del quinto tono".
muziek, die als bij de „ricercare" een fu-
gatische stemmenontwikkeling bezit.
OP EEN ZELFDE kunstzinnig niveau
uiteraard bij alle karakterverschillen door
een typisch instrumentale bestemming bij
voorbeeld, waren de Toccata en de Fan
tasia van Jan Pieterszoon Sweelinck die
Kees Bornewasser in aansluiting op de
Spaanse orgelmuziek vertolkte. En daarna
bracht de uitvoering van orgelmuziek van
Girolamo Frescobaldi Per la messa „In
Dominicis infra annum" prachtige voor
beelden van verfijnde variatiekunst.
Niet steeds is een voortreffelijke pro
grammakeuze een waarborg voor een even
voortreffelijke uitvoering. Maar in dit ge
val konden de zeer vele toehoorders die
bij deze orgelbespeling aanwezig waren,
constateren hoe uitstekend de verwachtin
gen door het programma gewekt, door de
organist werden vervuld. Mede door de
mogelijkheid, die het orgel bood, om de
muziek in de oorspronkelijk bedoelde mid
dentoonstemming te spelen, heeft men bij
zonder van de vertolkingen kunnen genie
ten.
NA HET OPTREDEN van Kees Borne
wasser hield de organist Anton de Beer,
die men als een der zeer weinigen met
reden de titel van 31-toonsorganist zou
kunnen geven, een verhandeling over het
natuurlijke fenomeen van boventonen,
waarvan de zuivere kwinten, tertsen en
septiemen werden betrokken in de stem
ming van het 31-toonsorgel. Hij lichtte zijn
betoog toe met het spelen van muziek, die
de componist Henk Badings voor het orgel
geschreven heeft.
P. Zwaanswijk
gramma's niet een weerspiegeling zijn van
het feit, dat wij een volk zijn van de goe
de middelmaat. Dat alle mogelijkheden
voor een betere programmering zijn uit
geput, wilde de heer Schüttenhelm (die
ook inging op de sociaal-culturele aspec
ten van de televisie) overigens niet be
weren. Met nadruk wees hij op de nood
zaak voor de omroepen en de N.T.S. de
kijkers een keuzemogelijkheid te bieden
uit programma's naast elkaar, opdat ze
meer kansen hebben uitzendingen te zien,
die bij hun leefwereld en belangstelling
aansluit. Voorts vroeg hij zich af of niet
het tijdstip is gekomen dat de overheid
afziet van mede-verantwoordelijkheid in
het besturen van de televisie en volstaat
met een doeltreffende controle achteraf
door een adekwaat-apparaat.
Over wat zich allemaal zaterdagavond
op het scherm afspeelde kunnen we kort
zijn. Een keur van vertegenwoordigers
der amusementsmuziek trad op in het
Scheveningse Kurhaus om luister bij te
zetten aan de uitreiking der Edisons.
Hoogtepunt was voor ons die uitreiking
zelf en wel om de manier, waarop
Wim Sonneveld de betrekkelijkheid der
belangrijkheid van die uitreiking wist
waar te maken in een conference vol
vriendelijke stekeligheden en geestige
treffers. Wim Kan, die zowaar voor de
beste vocale prestatie werd gehuldigd,
informeerde nog of Jo Vincent soms in
de jury had gezeten en kondigde een
recital aan. Ook de dirigent van de
luchtmachtkapel kreeg het zwaar te ver
duren. Men kon eigenlijk maar beter
geen prijswinnaar zijn..
Het amusementsprogramma met vele
grote namen werd vaardig op het scherm
gebracht. Teddy Scholten leidde de di
verse optredenden vriendelijk in. Voor de
van zulke shows vaak verstoken kijker
was er zo het een en ander te beleven!
De N.C.R.V. heeft het nodig gevonden
de zondagavond te besteden aan een on
derwerp, dat tussen de gruwzame prak
tijken van de moderne uitwassen een
eigen, onheilspellende naam heeft gekre
gen: de hersenspoeling. Wat de N.C.R.V.
erover ten beste gaf, mag niet eens de be
titeling van „Documentaire" hebben, om
dat het een zeer klein onderdeel van het
verschijnsel behandelde en zweeg over de
toepassing van de „psychologische beïn
vloeding" op andere gebieden dan de oor
log. „Hersenspoeling" is namelijk heel wat
anders en heel wat meer dan dat men een
gevangene een bekentenis tracht te ont
lokken. Het is de psychologische verkrach
ting van de geest, de verlokking tot daden
en uitspraken die niet door de persoonlijke
wil worden veroorzaakt. En deze verkrach
ting kan plaats hebben in gevangenkam
pen, in politiecellen, in politieke opleidings
centra, in de reclame, in woord en ge
schrift en door alle middelen die invloed
hebben op de menselijke geest.
Nu is de wetenschap der toegepaste
psychologie (ontstaan in de Amerikaanse
zakenwereld) wel een onderwerp, waarover
een goede documentaire zou kunnen wor
den gemaakt. Doch wanneer men er een
onderdeel uitneemt, zoals de beïnvloeding
van krijgsgevangenen, moet men toch wel
zeer zuivere en objectieve bedoelingen
hebben. Deze bedoelingen zijn niet geble
ken uit het wanprodukt, dat de N.C.R.V.
ons gisteravond presenteerde. Een zeer
De minister van Onderwijs, Kunsten
en Wetenschappen, mr. J. M. Th. Cals,
die, zoals hij vanmiddag zei, de gelegen
heid heeft gehad de rede van de NTS-
voorzitter grondig te bestuderen, ging
vanmiddag op de samenwerking
NTS-verband nog eens nader in.
Hij zegde de bestuurderen van de N.T.S.
en de omroeporganisaties toe, dat zowel
hij als de staatssecretaris vertrouwen wil
len stellen in het door beide groeperingen
te voeren beleid. „Daarbij" aldus mr.
Cals „gaan wij ervan uit, dat ook gij
vertrouwen weet te schenken, allereerst
aan degenen met wie u in het N.T.S.-be-
stuur samenwerkt". Dat houdt, naar zijn
mening, in, dat critiek en verlangens aller
eerst daar geuit worden, waar zij in on
derling beraad en in constructieve geest
waarlijk tot. oplossing van eventuele moei
lijkheden kunnen bijdragen. Dat is, aldus
minister Cals. een eerste vereiste en voor
het onderling vertrouwen èn voor het ver
trouwen dat de overheid in de vrijwillige
samenwerking kan stellen. „De samen
werking ten behoeve van de televisie kan
zich zo zei hij niet beperken tot de
samenwerking van de omroeporganisaties
binnen het raam van de N.T.S. Zij strekt
zich thans reeds uit tot kerkgenootschap
pen en politieke partijen, aan welke laat
ste groep binnenkort ook zendtijd zal wor
den gegeven. Zij zal zich daarnaast in
andere vorm ook moeten uitstrekken
tot de maatschappelijke organisaties op
ander gebied. In gezamenlijk overleg zal
men moeten zoeken naar de juiste vormen
die de samenleving het grootste nut van
de televisie geven.'"
De huidige samenwerking op program
matisch gebied noemde minister Cals een
gelukwens waard. In dit verband herin
nerde hij aan het feit, dat het Prins Bern-
hardfonds ditmaal zijn televisieprijs wil
toekennen aan het N.T.S.-journaal, dus aan
een programma, dat juist uit de samen
werking in de N.T.S. voortkomt. Hij zei,
zich te kunnen voorstellen, dat de bestuurs
leden der N.T.S. trots zijn op dit program
ma, dat onder hun verantwoordelijkheid
tot stand is gekomen en dat nu al jaren
lang algemeen in den lande grote waarde
ring geniet.
Over de samenwerking tussen de tele
visieorganisaties en de overheid zei mr.
Cals nog, dat een hardnekkig misverstand
uit de wereld moet worden geholpen. De
door de overheid benoemde leden van het
bestuur van de N.T.S. zijn geen vertegen
woordigers van de overheid en nog veel
minder dwarskijkers. Het bestuur van de
N.T.S. wordt in grote meerderheid aange
wezen door de omroeporganisaties, maar
om het representatieve karakter van dit
college te versterken, wijst de overheid
enige leden van dit bestuur aan, opdat ook
vooraanstaande personen uit andere dan
omroepkringen in bescheiden mate kun
nen meespreken over het gebruik van de
televisie.
,Noch deze leden, noch de voorzitter
aldus mr. Cals zijn te beschouwen als
vaertegenwoordigers van de overheid. Zij
hebben geen imperatief mandaat en plegen
geen ruggespraak. Zij worden door de
overheid als hoeders van het algemeen be
lang in het bestuur benoemd als vrije
mannen en vrouwen die naar eigen in
zicht meespreken en meebesluiten in het
bestuur."
,De overheid draagt als 'zódanig geen
medeverantwoordelijkheid in- het bestu
ren, maar laat dit in vertrouwen over aan
de organisaties die zij een zendvergunning
heeft verleend. De overheid beperkt zich
wat de besluitvorming betreft tot een re
pressieve controle. Aangezien de televisie
wordt gefinancierd evenals de radio
uit de door de overheid geheven retribu
ties, draagt de regering een verantwoor
delijkheid voor de juiste besteding van de
ze gelden. Wrijving op financieel terrein
is bij uitstek geschikt om vriendschap te
verkillen, aldus mr. Cals en daarom
zal wederzijds getracht moeten worden,
scherpe kanten weg te vijlen en onnodige
controle te voorkomen."
DONALD COOK OVERLEDEN.
De Amerikaanse karakterspeler Donald
Cook is zondagavond op 60-jarige leeftijd
aan een hartaanval bezweken. Met Tallu-
lah Bankhead heeft hij gespeeld in „Foo
lish Notion" en met Gertrude Lawrence in
„Skylark".
Donald Cook moest optreden in het
Schubert-theater in het stuk „Een Schot
in het Duister". Toen hij niet tijdig op het
toneel verscheen, liet men een onderzoek
instellen. Men vond de acteur op de grond
in zijn kleedkamer liggen. Met grote spoed
werd de acteur toen naar het ziekenhuis
vervoerd.
zwak gespeeld en volkomen onvoldoende ge
situeerd stuk van Manuel van Loggem vorm
de het middelpunt van een armelijk ge
voerde discussie over dit onderwerp, waar
bij de aanwezigheid van psychologen, psy
chiaters en geestelijken alleen maar verba
zing wekte over 't gebrek aan onderschei
dingsvermogen, waarmee sommigen zich
voor de t.v. lenen.
Er komt nog iets anders bij: Manuel van
Loggem is een psycholoog, die zijn vakken
nis in dienst pleegt te stellen van de re
clame-wetenschap. Dat is zijn goed recht,
doch als hij de verkooppsychologie gaat
uitstrekken tot zijn eigen t.v.-stukken,wordt
het bedenkelijk. Een tijd geleden peilde
hij de verkoopmogelijkheid van een t.v.-
stuk psychologisch zo goed, dat hij zijn
walgelijke produkt „Wurging" aan een
voorlichtingsserie voor ouders wist te slij
ten. Dat was in de tijd toen de aanran
dingen zo'n druk op de publieke opinie
uitoefenden. Nu de koude oorlog op een
hoogtepunt is, komt hij met zijn „Hersen
spoeling" op de proppen. Als straks mis
schien de verkeerschaos een algemeen on
derwerp van aandacht wordt, zal hij wel een
„thriller" schrijven over het leed, dat ver
keersongelukken kunnen veroorzaken. De
psycholoog der reclame moet tenslotte (ook
voor zichzelf!) kunnen peilen wat men op
een bepaald moment het best aan de t.v.
kwijt kan. Doch wij zouden de omroepver
enigingen wat meer wijsheid willen toewen
sen bij de aanvaarding van datgene, wat
hun wordt aangeboden ook al, omdat
zij een culturele taak hebben en niet ge
roepen zijn om de „Sensaties van de tijd"
uit te buiten met behandelingen die nie
mand wijzer of beter maken.
Beeldschermer
HILVERSUM I. 402 m. 7.00 AVRO. 7.50 VPRO
8.00—24.00 AVRO.
AVRO: 7.00 Nieuws. 7.10 Gymnastiek. 7.20 Gram.
VPRO: 7.50 Dagopening. AVRO: 8.00 Nieuws. 8.15
Gram. 9.00 Gyran. voor de vrouw. 9.10 De groen
teman. 9.15 Gram. 9.35 Waterst. 9.40 Morgenwij
ding. 9.55 Boekbespr. 10.00 Gram. 10.50 Voor de
kleuters. 11.00 Voor de zieken. 12.00 Lichte muz.
12.20 Regeringsuitz.: Uitz. voor de landbouw. 12.30
Land- en tuinbouwmeded. 12.33 Lichte muz. 13.00
Nieuws. 13.15 Meded. en gram. 13.25 Beursber.
13.30 Lichte muz. 14.00 Gram. 14.40 Schoolradio.
15.00 Met naald en schaar, praatje voor de vrouw.
15.30 Blokfluit en clavecimbel. 16.00 In het voet
spoor der wetenschap, documentair progr. (herh.
van l-lO-'&l) 16.15 Gram. 16.30 Voor de jeugd.
17.30 Lichte muz. 17.55 New York calling. 18.00
Nieuws. 18.15 Pianospel. 18.30 R.V.U.: Latijns
Amerika in de wereld van vandaag I, door dr. H
Riemens. 19.00 Voor de kleuters. 19.05 Paris vous
parle. 19.10 Gram. 20.00 Nieuws. 20.05 Gevarieerd
programma. 21.45 Gram. 21.55 Kamermuziek. 22 30
Nieuws en meded. 22.40 Act. 23.00 Kamermuziek.
23.35 Gram. 23.55—24.00 Nieuws.
HILVERSUM II. 298 m. 7.00—24.00 KRO.
KRO: 7.00 Nieuws. 7.15 Gram. 7.30 Voor de jeugd.
7.45 Morgengebed en overweging. 8.00 Nieuws.
8.18 Gram. 8.50 Voor de huisvrouw. 9.40 School
radio. 10.00 Voor de kleuters. 10.15 Lichtbaken,
lezing. 10.25 Gram. 11.00 Voor de huisvrouw. 11.30
Gram. 11.50 Volaan vooruit, praatje. 12.00 Mid
dagklok - noodklok. 12.04 Als de dag van giste
ren, kron. 12.30 Land- en tuinbouwmeded. 12.33
Gram. 12.50 Act. 13.00 Nieuws. 13.15 Platennieuws
13.30 Gram. 14.05 Schoolradio. 14.35 Voor de plat
telandsvrouwen 14.45 Metropole-ork. 15.15 Gram
16.00 Voor de zieken. 16.30 Ziekenlof. 17.00 Voor
de jeugd. 17.40 Beursber. 17.45 Regeringsuitz.:
Het bouwen in Nieuw-Guinea, door ir. A. van
Noortwijk. 18.00 Voor de jeugd. 18.20 Gram. 18.30
Dansmuz. 19.00 Nieuws. 19.10 Act. 19.25 Gram
20.15 Muziekcursus. 20.45 Radio-philharm.ork. en
soliste. 21.45 Gram. 21.55 Cabaret. 22.15 22.25
BoekbesDr. 22.30 Nieuws. 22.40 Gram. 2.55 Caba-
retprogr. 23.25 Gram. 23.55—24.00 Nieuws.
BRUSSEL. 324 m.
12.00 Nieuws. 12.02 Gram. 12.30 Weerber 12 35
Tuinbouwkron. 12.40 Gram. 12.50 Beursber. 13.00
Nieuws. 13.15 Kamermuz. 14.00 Schoolradio. 15.45
Gram. 16.00 Beursbericht. 16.06 Duitse les. 16.21
Vlaamse muziek 17.00 Nieuws. 17.15 Zangrecital.
17.40 Litterair progr. 17.50 Voor de jeugd. 18.20
Voor de soldaten. 18.50 Sportkron. 19.00 Nieuws.
19.40 Gram. 19.50 Lezing. 20.00 Hoorsp. 21.25 Ork.-
conc. 21.55 Lichte muz. 22.00 Nieuws. 22.15 Liede
ren. 22.5523.00 Nieuws.
VOOR MAANDAG
NTS: 20.00 Journ. en weerover. 20.20 Filmver
slag receptie 10-jarig bestaan NTS. VPRO: 20.50
Terug uit Griekenland, praatje. 21.00 Chanson
competitie. 21.45 Medische rubr. 21.15 Kunstprogr.
VOOR DINSDAG
NTS: 19.30 Int. agrarisch nieuws. 20.00 Journ.
20.20 Officiële manifestatie t.g.v. het 10-jarig be
staan v. d. NTS. 20.30 Iphigeneia in Aulis, opera.
(Vervolg van pag. 1)
Uit de eerste wagen, die als een sardine
blikje werd opengescheurd, was mej
Scheerder, die naast de sociaal werkster
had gezeten, geslingerd. De vrouw was
vrijwel op slag dood. De bestuurster liep
een hersenschudding en schaafwonden aan
hoofd en benen op. Zij werd naar het Dijk'
zigtziekenhuis in Rotterdam gebracht. Er
moest een breekijzer worden gebruikt om
de heer De Jong, die in zijn totaal verniel
de wagen bekneld zat, te bevrijden. Hij
was zeer ernstig gewond, met onder meer
een gebroken rechter heup, gebroken be
nen en hoofdwonden. Hij is naar het Berg
wegziekenhuis in Rotterdam gebracht.
Ook zijn echtgenote, de 30-jarige me
vrouw D. de Jong-Koelewijn, werd ge
wond.
De twee zoontjes van het echtpaar, de
8-jarige Peter en de 6-jarige Teunis wer
den licht gewond.
De heer De Jong reed op de tweede rij
baan in de richting Delft. Achter hem, op
de eerste baan, bevond zich een Haagse
journalist met echtgenote en drie kinderen.
Het was een groot geluk, dat deze auto
mobilist niet te snel reed. Daardoor kon
hij. toen hij de auto van mej. Broekhof
over de weg zag suizen, zijn auto nog snel
naar rechts sturen.
Het verkeer naar Delft en de Rotonde
bij Ypenburg is bijna twee uur gestremd
geweest. Het werd zoveel mogelijk langs
de Delftweg geleid. Er brak nog brand uit
in het wrak van de wagen van de sociaal
werkster, maar het vuur was spoedig ge
blust.
Bij een' ernstige botsing tussen een trek
ker met oplegger en een personenauto is
de 34-jarige mevrouw M. Floor-Methorst
uit Maartensdijk op de Woudenbergseweg
in Zeist om het leven gekomen.
De personenauto bestuurd door de 26-ja-
rige heer W. E. Floor schoot onder de
rechter achterhoek van de oplegger die
door de bestuurder van de trekker de in
rit van het herstellingsoord „Sonneheerd"
werd ingereden. De heer Floor, die vertel
de de combinatie niet te hebben gezien,
kreeg een scheurwond aan de rechterwang.
Zijn echtgenote overleed op weg naar
het ziekenhuis.
In De Klomp reed mevrouw Eichhom
uit Ede zonder voldoende op te letten met
haar bromfiets de rijksweg op. Zij werd
geschept door een personenauto en is
zwaar gewond naar het ziekenhuis in Ede
overgebracht. Haar 8-jarig zoontje, die op
de duo zat, werd zo ernstig gewond, dat
hij enkele uren later in het ziekenhuis
overleed.
In Vught kwam het zevenjarige Ambo-
nese meisje A. Taibutu bij een aanrijding
om het leven. Het meisje reed bij een Am
bonees jongetje achterop de fiets naar
school. De jongen raakte op het fietspad
langs de Boslaar de macht over het stuur
kwijt, juist toen er een tractor met een
met melkbussen beladen aanhangwagen
passeerde. Het kind kwam onder de wielen
van de aanhangwagen en was op slag dood.
In Maastricht is de 36-jarige grondwer
ker P. Seuntjes uit Maastricht bij een val
van een bromfiets zo ongelukkig terecht
gekomen, dat hij met een zware hersen
schudding naar het ziekenhuis St. Annadal
in Maastricht moest worden vervoerd. Daar
is hij overleden. De bromfiets, waar
op het slachtoffer reed, werd bestuurd
door de 21-jarige vleesbezorger H. K. In
de Boschstraat zijn zij waarschijnlijk in
botsing gekomen met een lantaarnpaal,
waardoor beiden tegen het wegdek werden
geslingerd. De bestuurder werd slechts
licht gewond.
In Leerdam is de 59-jarige meelhande
laar A. Kruyt, toen hij met zijn fiets de
provinciale weg overstak, door een perso
nenauto aangereden. De man, die onge
huwd was, overleed op weg naar het zie
kenhuis.
Zes gewonden.
Op de verkeersweg Nijmegen-Groesbeek
zijn twee personenauto's frontaal met el
kaar in botsing gekomen, waardoor zes
mensen werden gewond, van wie twee
ernstig. Allen zijn overgebracht naar het
ziekenhuis in Nijmegen. Het ongeluk ge
beurde, toen de auto, bestuurd door de
heer W. W. uit Nijmegen, bij het links af
slaan geen voorrang verleende aan een
auto uit tegenovergestelde richting.
