Prix de Rome 1961 voor vrije
schilder- en beeldhouwkunst
l
Jubileumuitvoering van
„Die Kunst der Fuge"
Drie premières van Scapino
M j^wp
Universitair pleidooi voor
het geschiedenisonderwijs
mmm
„De prijs van het boek in
Nederland is te laag"
Prins Bernhard woonde
Amsterdamse première bij
N.Ph.O. concerteerde voor scholieren
Cellist Decroos bekroond
„Dolle Hans" van
Jan Fabricius
N.C.R.V. zond fragment uit
van het proces in Kiev
ZATERDAG 7 OKTOBER 1961
-
KaarslichtKerstlicht
GOUDA KAARSEN Él
Gall-collectie voor
Nederland behouden
Harts van den Bergh
Opinievereniging
De radio geeft zondag
De radio geeft maandag
7 elevisie pro gramma
De jury voor de Prix de Rome 1961
voor de vrije schilderkunst heeft de 25-ja-
rlge A. N. J. Bakker uit Amsterdam voor
gedragen als kandidaat voor de gouden
erepenning, en de 23-jarige H. P. Pander
eveneens uit Amsterdam voor de zilveren
erepenning. De opgave voor de eindkamp,
waarvan genoemde kandidaten de enige
deelnemers waren, was een compositie in
olieverf met als onderwerp „atelierbezoek
met ten minste drie figuren". Het accent
moest vallen op de geestelijke spanning
tussen bezoeker(s) enerzijds en de in het
atelier werkende(n).
De jury voor de Prix de Rome in de
vrije beeldhouwkunst heeft de 29-jarige
F. T. S. Letterie uit Voorburg voorgedra
gen als kandidaat voor de gouden erepen
ning en de 26-jarige mevrouw N. J. Jelles-
Schepers uit Amsterdam voor de zilveren
erepenning. De opgave voor de eindkamp
waaraan vier kandidaten deelnamen, was
een beeld in klei te vervaardigen van een
opgerezen figuur van 1,20 meter met als
onderwerp Ariadne, dochter van koning
Minos, door Theseus, terwijl ze lag te sla
pen heimelijk op Naxos achtergelaten.
De juryrapporten werden vanmiddag tij
dens de openingszitting van het nieuwe
academisch jaar van de Rijksacademie
van Beeldende Kunsten in Amsterdam
door de directeur, prof. dr. N. R. A.
Vroom bekend gemaakt. Tijdens deze door
talrijke beeldende kunstenaars en belang
stellenden bijgewoonde zitting' hield prof.
Kuno Brinks, die dezer dagen een kwart
eeuw aan de academie verbonden is, een
met dia's geïllustreerde toespraak getiteld
„mogelijke gezichtspunten".
Advertentie
Voorzitter van Uitgeversbond
De gemengde commissie, gevormd door
de Koninklijke Nederlandse Uitgeversbond
en de Vereniging van Letterkundigen, die
jarenlang heeft gesluimerd, is de laatste
tijd weer actief. De gedachtenwisseling
tussen schrijvers en uitgevers gaat binnen
kort, mogelijk eind van dit jaar, vruchten
afwerpen. Zoals er tussen uitgevers on
derling een ongeschreven code van fat
soensregels bestaat, zo wordt beoogd te
komen tot een geschreven code van fat-
soenregels tussen auteurs en uitgevers. De
commissie doet hieraan baanbrekend werk.
Dit heeft de voorzitter van de Konink
lijke Nederlandse Uitgeversbond, mr. F. B.
Bakels, vrijdag meegedeeld in zijn ope
ningsrede op de algemene vergadering van
de bond, die vandaag in Den Haag wordt
gehouden. In deze rede heeft mr. Bakels
voorts aandacht geschonken aan de prijs
van boeken. Hij meende, dat deze prijs
te laag is. De uitgevers zijn te lang op
het traditionele niveau gebleven, aldus de
spreker, en dat wreekt zich nu. Het pu
bliek vindt trouwens de toch al te lage
prijzen nog te hoog. Dit komt in hoofd
zaak door de vloed van pocketuitgaven,
waarvan spreker de prijzen verbijsterend
laag noemde. D? gewenning van het pu
bliek aan deze lage prijzen heeft tot ge
volg, dat de koper de tegenwoordige prij
zen van gewone boeken nog hoger gaat
vinden dan hij ze al vond. Deze houding
van het publiek kan het gevaarlijke ge
volg hebben, dat de uitgevers geen cultu
reel waardevolle en voor weinigen bestem
de uitgaven meer aandurven, met alle cul-
tuurverarmende gevolgen van dien. In de
uitgeverij bestaat prijsbederf, aldus mr.
Bakels. Het moet zijns inziens mogelijk
zijn dit ongezonde beleid te verlaten en
ook in het belang van de auteurs, redelijke
prijzen vast te stellen.
Prix de Rome winnaar F.T.S.
Letterie uit Vborburg met zijn be
kroonde beeld Ariadne".
„De kanonnen van Navarone"
Prins Bernhard heeft in het City-thea
ter te Amsterdam de première bijgewoond
van de film „De Kanonnen van Navaro
ne". De opbrengst van deze gala-voorstel
ling komt ten goede aan de bond van
Nederlandse Militaire Oorlogsslachtoffers.
De Prins arriveerde in gezelschap van
de adjudant van de Koningin, luitenant
kolonel W. F. K. Bischoff van Heemskerck
en zijn adjudant, luitenant-kolonel C. C.
Geertsema. Bij de ingang van het theater
werd de Prins verwelkomd door de bur
gemeester van Amsterdam, mr. G. van
Hall, en de voorzitter van de B.N.M.O.,
de heer W. van Lanschot. In de hal wer
den producent en scenarioschrijver van de
film, Carl Foreman, en de hoofdrolspeler,
David Niven, aan de Prins voorgesteld.
Nadat de Marinierskapel onder leiding
van kapitein H. C. van Lijnschoten in de
zaal het Wilhelmus ten gehore had ge
bracht, overhandigde de directeur van het
filmverhuurkantoor dat de film uitbrengt,
de heer R. Herzet, aan de voorzitter van
de B.N.M.O. een cheque voor hOT bedrag
van de opbrengst van de voorstelling.
De film, waarvan de vertoning ruim 2Va
uur duurt, behandelt een aanval tijdens de
laatste wereldoorlog op een Duitse artille
rie-positie in de Griekse archipel. Om 2000
man van het eiland Kheros te redden
moest de Britse marine de twee kanonnen
van Navarone tot zwijgen brengen.
Het scenario is geschreven naar de ge
lijknamige roman van Alistair Maclean.
In de pauze werden de echtgenote en de
dochter van Carl Foreman en de echtgeno
te van David Niven aan de Prins voor
gesteld. De ambassadeurs van Grieken
land en Argentinië woonden de voorstel
ling bij.
VRIJDAGAVOND had in de Oude Kerk te Amsterdam een der hoogtepunten
plaats van de jubileumviering der Nederlandsche Bachvereeniging; onaer leiding
van dr. Anthon van der Horst werd de Zwanezang van Bach, het volkomen
abstracte werk „Die Kunst der Fuge" uitgevoerd door een strijkorkest, gevormd
uit leden van het Concertgebouworkest, de organist Albert de Klerk, de clave-
cinisten Anneke Uittenbosch en Gustav Leonard en de fluitist Frans Brüggen.
MEN KAN ZICH afvragen wat Bach be
doeld heeft met dit monument van com
positorische vakkennis en mystieke muzi
kale oerkracht. Zoals hij de negentien
contrapunten, waaruit het werk bestaat,
noteerde en reeds gedeeltelijk persklaar
maakte, zijn er geen aanwijzingen voor
handen op welke wijze, of door welk in
strument of groep van instrumenten het
zou moeten worden uitgevoerd. Is het mis
schien alleen te doen geweest het nage
slacht een didactisch werk aan de hand
te doen, bestaande uit voorbeelden die de
mogelijkheden van die fugavorm tot in het
uiterste uitputten, voorbeelden wier reali
satie alleen door de ogen konden worden
waargenomen. Ieder musicus, die strenge
contrapuntische studies gedaan heeft, kent
het soort constructiewerk, waarbij niet
aan een bepaald instrument of ensemble
gedacht is. Maar als dan alle fouten tegen
de compositieregels angstvallig vermeden
zijn, is het nog de vraag wat de geslaagde
constructie aan echte muziek inhoudt. Bach
nu heeft met zijn „Kunst der Fuge" de
verworvenheden van eeuwen op contrapun-
tisch gebied een ideale vorm gegeven,
maar deze ook kwistig gevuld met de rijk
ste en bezonken muzikale ingevingen. Wat
eeuwen tevoor door de Zuidnederlandse
grootmeesters ontgonnen was, werd op een
keerpunt der tijden, als in een codex sa-
IN HET SCHOLIERENCONCERT van
het Noordihollands Philharmonisch Orkest
was gisteren een beknopte herdenking van
Franz Liszt (1811-1886) opgenomen in de
vorm van een uitvoering van de Hongaar
se Fantasie voor piano en orkest. In dit
werk zijn een aantal Czardas-thema's op
rapsodische wijze tot een bont en kleur
rijk patroon verweven. Het is reeds eer
der opgemerkt dat het eigenlijk een Zi
geuner- en geen Hongaarse Fantasie is;
Liszt verkeerde namelijk in de onjuiste
mening dat de muzikale aard van zijn ge
boorteland natuurzuiver in de muziek der
zigeuners terug te vinden was. (Hetgeen
later door de onderzoekingen van Bartók
een vergissing bleek te zijn).
HET VIRTUOZE en ontwapenend bom
bastische werk werd door de Haarlemse
pianist Leendert Huges met groot aplomb
over het voetlicht gebracht. Een zekere
IN HAAR ZESTIENDE levensjaar vertoont de balletgroep Scapino nog maar weinig
tekenen van volwassenheid. Mogelijk gaat dit gezelschap, dat zich speciaal richt tot
de jeugd, van het beginsel uit dat men kind met de kinderen moet zijn, met onvol
groeide middelen. Het gebrek aan artistieke aspiraties (hoe kan men zoiets zo lang
volhouden?) tracht men te verbergen achter sierlijke bescheidenheid. Vandaar dat een
critisch oordeel over de vertoningen zelden uit lovender termen dan aardig, charmant
of vermakelijk kan worden opgebouwd. De waarde der esthetische vorming van
lagere scholieren in de trant van kleurige lievigheden en sprookjesachtige anekdotes
lijkt voor sterke twijfel vatbaar, zeker wanneer deze buiten tijd en werkelijkheid
staande activiteiten technisch zwak ter been worden gehouden.
DRIE PREMIèRES stonden er op het
programma, dat vrijdagavond in Marcan-
ti te Amsterdam voor het voetlicht werd
gebracht. Ten behoeve van de soliste Ine
Rietstap heeft men „Sonatina" van Pieter
van der Sloot (muziek: Grestsjaninov, kos
tuums Vittorio Rossi) laten herleven, in
1953 voor het repertoire van het Ballet der
Lage Landen gemaakt. Deze eenvoudige
aaneenrijging van oefenstof In neoklassie
ke stijl heeft duidelijk dansante kwalitei
ten. Het was een goede gedachte dit serene
werkstuk te laten volgen op een reeks de
monstraties van uiteenlopende bewegings
technieken, die door Hans Snoek werden
toegelicht en waarin ook aandacht werd
geschonken aan hedendaagse amerikanis
men. Leraar Roland Vuillien verleende
zijn overigens weinig interessante mede
werking in de categorie jazz, eerst met
enkele passen en daarna met Toke Her
ben in een wezenloos duet. Toos Waldman
mocht de academische voorbeelden geven.
IN REGERINGSOPDRACHT heeft Karei
Poons het sprookje „De Schaduw" van An
dersen zeer vrij in danstaal naverteld. Het
resultaat van zijn choreografische pogin
gen op muziek van Wolfgang Wijdeveld
kan men alleen maar een ballet noemen
bij het ontbreken van andere termen. Scè-
nisch zijn er wel enkele goede oplossingen,
maar dan toch zelden van problemen van
constructieve aard. Ted Logeman schreef
een dringend noodzakelijke uitleg vooraf.
Van de vier taferelen voltrokken er zich
drie in decors van Niels Hamel en ver
liep het laatste tegen een achtergrond van
gordijnen. Vergeefs zat men uit te kijken
naar één moment van energieke inspira
tie.
Veel gelukkiger kon men zijn met „De
betoverde sinaasappelen" door de Ame
rikaanse Nederlander Lucas Hoving, even
eens uit de school van Yvonne Georgi
voortgekomen, wiens talent zich eigenzin
nig doch markant heeft ontwikkeld. In de
ze kleine komedie op de vrij bekende ope
ramuziek van Serge Prokovjev manifes
teert zich vooral de invloed van Kurt Jooss
verrijkt met humor.
Lucas Hoving beschikt over een degelijk
geoefend gevoel voor toneelplastiek. Waar
De 29-jarige soloccllist van het Radio
Filharmonisch Orkest, Jean Decroos.heeft
in Tel Aviv de tweede prijs op het Pablo
Casals concours voor cello behaald. Er
werd geen eerste prijs uitgereikt op dit
concours, waaraan 44 kandidaten deelna-
Decroos werd bij het musiceren bege
leid door zijn vrouw, de pianiste Danielle
Dechenne. Jean Decroos, in 1952 bij zijn
eind-examen op het conservatorium te Ge-
nève met de premier prix werd bekroond,
behaalde in 1959 tezamen met zijn vrouw
de eerste prijs voor duo op het cellocon
cours te Genève. In juni van dit jaar be
haalde hij „Le prix Pablo Casals 1961"
op het concours in Luik.
het echter gaat om lyrische expressiviteit,
hoe eenvoudig ook, schieten zijn vormge
vende vermogens helaas aanzienlijk tekort.
Ook hier bleek gesproken commentaar on
misbaar tot begrip van de gebeurtenissen.
Omgekeerd symptomatisch voor de mach
teloosheid waren de door Wiesje Backer
een Scapino in travestie gezegde slot
woorden: „Wat de betovering inhoudt, ver
tel ik u niet: dat kunt u zelf zien!"
VOORAF zag men een „presentatie" in
parodistische trant door Albert Mol op mu
ziek van Enrico Neckheim, die voor een
deel uit variaties op „Yes, sir, that's my
baby" bleek te bestaan. Het is een ope
ningsnummer van spectaculaire vrolijk
heid, al blijft het een hachelijke zaak om
de spot te drijven met wat men zelf nog
niet of nauwelijks beheerst. Doch laten wij
ten slotte Albert Mol dankbaar zijn voor
zijn opzet om ons te laten delen in het
plezier, dat hij bij het zien van voorstel
lingen door het ensemble van Jerome Rob-
bins heeft beleefd.
David Koning
Hindoe-Javaanse kunst
De Gemeentelijke Universiteit te Am
sterdam heeft een verzameling Hindoe-Ja
vaanse oudheden aangekocht, die de heer
A. W. Gall in de jaren vóór 1941 op Java
bijeenbracht. De heer Gall heeft zijn in
ternering in een Japans kamp niet over
leefd. Mevrouw M. G. W. Meijer-Hessels,
de echtgenote van de thans overledene,
stond na haar terugkeer in Nederland de
collectie in bruikleen af aan het Museum
voor de Tropen, waar ze sinds 1947 is on
dergebracht.
Het wordt verheugend genoemd dat on
danks de zuigkracht van buitenlandse ko
pers en verscheidene kapitaalkrachtige
aanbiedingen, ook uit Amerika, een Neder
landse instelling deze cultuur-historische
verzameling kon verwerven. De collectie
blijft in bruikleen bij het Tropenmuseum
en zal binnenkort in zijn geheel worden
tentoongesteld.
De verzameling wordt representatief ge
noemd voor de cultuur van het Midden-
Javaanse en het daarop volgende Oost-
Javaanse tijdperk. Het bijeengebracht ma
teriaal bevat unica op velerlei gebied. De
collectie bestaat uit ruim 250 bronzen
voorwerpen, deels van godsdienstig en ri
tueel karakter (beeldjes, tempelklokken,
bidschellen, wijwatervaten, zodiabekers en
wierookbranders), deels gebruiksvoorwer
pen als veebellen, speerpunten, spiegel-
handvaten en olielampjes. Voorts een vier
tal stenen sculpturen en ruim 60 zilveren
en gouden armbanden, vinger- en oorrin
gen en enkele gouden beeldjes.
Prof. dr. J. E. van LohuizenDe Leeuw,
die onderwijs geeft in het instituut voor
Zuid-Aziatische archeologie der Universi
teit, dat gehuisvest is in het Instituut voor
de Tropen, acht de verzameling een prach
tige aanvulling op de eigen collectie van
het Tropeninstituut.
reserve die dn de middaguitvoering, voor
de leerlingen der lagere scholen, de piano
partij soms in het orkest verloren deed
gaan, was in de avonduitvoering geheel
overwonnen. De pianist pakte zijn partij
zeer doelbewust en met grote directheid
aan, het orkest gaf onder Marinus Adam
goed sluitend tegenspel.
DE AVOND-UITVOERING (voor leer
lingen van de middelbare scholen) werd
geopend met „Les Préludes" eveneens van
Liszt. Deze schildering van een aantal le
vensepisodes naar romantische trant, in
sterke instrumentale kleuren neergezet,
ondervond veel aandacht, 's Avonds bleef
men in de Hongaarse sfeer met, na de
pauze, het Spel der Paren uit Bartók's
Concert voor orkest; voor inleider-dirigent
Marinus Adam een welkome aanleiding
om op het paarsgewijs gebruik der diver
se blazerstimbres te wijzen. Besloten werd
met drie deeltjes uit de Hary Janos Suite
van Kodaly, ook een goede keuze voor een
jeugdconcert door de ondubbelzinnige, en
toch muzikaal afgeronde sfeertekening van
een aantal semi-folkloristische taferelen.
Voor de jongere kinderen vormde Van An-
rooy's Piet Hein Rhapsodie het besluit,
sinds veertig jaar een onvervangbaar ele
ment in de educatieve orkest-programma's
voor de jeugd. Zowel 's middags als
s avonds werden de uitvoeringen, die
door Marinus Adam zelf werden ingeleid,
met opmerkelijke aandacht beluisterd.
Sas Bunge
Voorstellingen in Amsterdam
door speciale Toneelgroep
IN HET PROGRAMMA bij Jan Fabri
cius' toneelstuk „Dolle Hans" lezen we
dat „de Nederlandse toneelspeler en show
man Goossens terug van de rondreis met
zijn grote showprodukties door de halve
wereld nu, als gast, de rol van dolle Hans
zal spelen ter gelegenheid van de negentig
ste verjaardag van Neerlands grootste en
oudste toneelschrijver".De indruk wordt
dus wel gewekt dat een handige theater
man met gevoel voor showbusiness deze
negentigste verjaardag heeft aangegrepen
als welkom motief voor een come-back
in het vaderland. Omdat hiermee intussen
wel degelijk ook aan Fabricius een dienst
is bewezen kunnen we er vrede mee heb
ben, ook al deden de twintig centimeter
hoge letters waarmee de heer Goossens
zijn eigen naam op de affiches liet druk
ken, even wat wonderlijk aan.
HET WAT SFEER en intrige betreft
uiteraard sterk gedateerd stuk blijkt overi
gens nog wel degelijk een aantrekkelijke
dialoog te bezitten die ruime mogelijkhe
den tot „sterk spel" biedt. Het stuk is zelfs
uitgesproken goed gecomponeerd. Fabri
cius heeft de twee motieven van de be-
stuursconflicten en de rassenproblematiek
in het vroegere Nederlands-Indië bepaald
handig door elkaar geweven. Alleen het in
de gevangenis spelende derde bedrijf is
door een overmaat aan melodramatische
effecten wel wat te veel van het goede. De
karaktertekening beperkt zich tot het ty
peren van personages „uit één stuk", wel
te verstaan één stuk braafheid en opoffe
ringsgezindheid enerzijds en één stuk be
krompenheid en kleinzieligheid ander
zijds, ook al onderneemt Fabricius nog wel
een schuchtere poging om de haat tegen
halfbloeden die Majoor de Weert koestert,
tegen het eind van het stuk enigszins te
motiveren.
AL MET AL IS hier sprake van een ty
pisch volksstuk, waarin men zijn hart eens
fijn kan ophalen aan alle denkbare gees
tesadel en waar fijnere nuances uit den
boze zouden zijn. In een goed doordachte
maar anonieme regie (ook van Will Goos
sens?) was er over het algemeen zeer be
hoorlijk spel te zien, vooral van Bep Wes
terduin als de intelligente en bekoorlijke
Jolanthe en natuurlijk vooral van Will
Goossens himzelf, als de opvliegende In
do-luitenant, ook al was zijn uitbeelding
van Hans niet zo „dol" als Fabricius voor
ogen moet hebben gestaan. Zijn uiterlijk
was te weinig dat van een halfbloed, maar
hij speelde de rol ernstig en beheerst en
op het hoogtepunt van het conflict met zijn
meerdere, waarvoor hij de doodstraf!?!)
krijgt wegens insubordinatie, bepaald in
drukwekkend.
Het gevangenisdecor maakte een wat erg
onsoliede indruk maar overigens zag de
voorstelling er goed verzorgd uit, ook al
waren de officiersuniformen al even ver
fomfaaid als de glorie van ons koloniaal
verleden uit dit alles naar voren komt.
De voorstelling is de gehele maand ok
tober in het Centraal Theater te Amster
dam te zien.
mengevat en gesublimeerd door het genie
Bach.
LANG HEEFT DE muzikale wereld
vreemd tegen „Die Kunst der Fuge" aan
gekeken eer men er toe overging het werk
van Bach voor uitvoeringen pasklaar te
maken. De bewerking van dr. Van der
Horst is reeds de zoveelste en zal ook wel
de laatste niet zijn, want ieder die er zich
in verdiept ziet er nieuwe mogelijkheden
in. Het hoofdaandeel in de vertolking van
de Nederlandse Bachvereniging is verdeeld
over orgel en strijkorkest. Uiteraard vor
men deze met elkaar een sterk contrast;
het wekere geluid der snaarinstrumenten
wekt soms een haast romantisch melodieu
ze sfeer, die de hachelijkste structuurpro
blemen van de compositie doet vergeten.
Krijgt dan vervolgens het orgel de kans
om het thema (dat voor de negentien stuk
ken steeds hetzelfde is) te verwerken, dan
ervaart men direct dat de koning der in
strumenten met het wezen dezer muziek
bijzonder nauw verwant is; het wordt dan
tevens een gepolychromeerde vertolking
die met haar tinten ook de dynamiek er
van dient.
De stukken voor cembalo konden in de
kerkruimte bezwaarlijk tot hun recht ko
men, iets beter was dit het geval met
een stuk, bezet voor fluit en cembalo.
Orgel en strijkensemble bleven dus de
dominerende krachten, het eerste onder
meer met een niets ontziende opgave
voor pedaalwerk en het tweede met voor
al het laatste nummer, een quadrupelfu-
ga, die onvoltooid bleef; want wanneer
men meent dat de spanning in dit stuk
tot het hoogste gestegen is, hoort men de
opzet van een vierde fuga, namelijk op
de naam Bach, doch deze ontwikkeling
komt niet tot volle ontplooiing, het eind
ervan zijn nog een paar roffels van klank
lijnen... en dan niets meer. De dood rukte
de componist hier de pen uit de hand.
Alleen dicteerde Bach (na een oogopera
tie volslagen blind) aan zijn schoonzoon
een koraalbewerking op het „Vor deinen
Thron tret ich hiermit". Met deze ontroe
rende orgelcompositie werd de gedenk
waardige uitvoering van „Die Kunst der
Fuge" op treffende wijze besloten.
Jos. de Klerk
Tienduizenden Nederlanders hebben gis
teren, zij het kort, de stem kunnen be
luisteren van de Nederlander Reydon, zo
als deze geklonken heeft in de rechtszaal
in Kiev. Even voordat de Radiokrant de
lucht in ging werd de NCRV opgebeld
door de heer Berends in Zuidwolde; hij
vertelde toevallig een Russische zender te
hebben opgevangen, die een reportage uit
zond van het spionageproces.
Op zijn bandrecorder had de heer Be
rends het slot opgenomen van de door
Reydon in het Nederlands afgelegde en
door een Russische tolk vertaalde ver
klaring, waarin hij met het oog op zijn
gezin clementie bepleit bij het hof. In ijl
tempo werd er met een telefoonlijn via
de radiokamer van de P.T.T. in Hilversum
een geïmproviseerde verbinding tot stand
gebracht, waardoor het mogelijk was de
opname van de heer Berends uit Zuid
wolde naar Hilversum door te spelen. Om
half acht precies werd het bandje uitge
zonden.
STUK VAN O'CASEY BIJ CENTRUM.
De toneelgroep Centrum heeft het stuk
„Cock-a-doodle Dandy" van de 81-jarige
Ierse toneelschrijver Sean O'Casey in
studie genomen. De première zal worden
gegeven op 17 november in de schouwburg
van Tilburg.
Het stuk, dat vertaald is door Cees Noo-
teboom en in het Nederlands -,De Duivels-
haan" zal heten, heeft als satirische fan
tasie sterk de aandacht getrokken op het
Edinburg-festival in 1959. De titelrol van
een haan is geschreven voor een danser.
De regie is in handen van Egbert van
Paridon; decors en kostuums Roger Chail-
loux; muziek Theo Loevendie en choreo
grafie Robert Kaesen. Van de twintig rol
len worden de voornaamste vervuld door
Yoka Berretty, Fien Berghegge, Karin
Haage, Bob Verstraete, Jan Hundling, Piet
Römer en Albert Abspoel.
Tevens is in voorbereiding „Echo from
afar" van de Amerikaanse schrijver Jack
Pulman in de vertaling van Hans Roduin.
Het stuk behandelt het conflict, dat ont
staat in het gezin van een geslaagde arts
in Amerika, wanneer aan het licht komt,
dat deze gedurende de oorlog heeft deel
genomen aan de beruchte experimenten in
de Nazikampen. Regie is in handen van
Theo Kling, en de belangrijkste rollen wor
den gespeeld door Wim van den Brink. Nell
Koppen, Jan Grefe, Simone Rooskens en
Joop Admiraal.
A A rmONDIGIHGEfl xn BESCHOUWINGEN
In Stockholm is een vereniging van ra
dio-luisteraars en televisiekijkers opge
richt die de leden de gelegenheid wil bie
den hun opinie te doen kennen.
HILVERSUM I. 402 m. 8.00 VARA. 10.00 VPRO.
10.30 IKOR. 11.45 VPRO. 12.00 AVRO. 17.00
VPRO. 17.30 VARA. 20.00-24.00 AVRO.
VARA: 8.00 Nieuws. 8.18 Gram. 8.25 Gevarieerd
progr. 9.45 Geestelijk leven, toespr. VPRO: 10.00
Voor de jeugd. IKOR: 10.30 Doopsgez. kerkdienst,
11.30 Vragenbeantw. VPRO: 11.45 Berichten uit
de kerken, lezing. AVRO: 12.00 Lichte muz. 13.00
Nieuws. 13.07 De toestand in de wereld, lezing.
13.17 Meded. of gram. 13.20 Verz.progr. voor de
strijdkrachten. 14.00 Zangrecital. 14.35 Boekbespr.
14.45 Volksliedjes. 15.10 Toneelbeschouwing. 15.20
Kamerork. en soliste. 16.00 Lichte muziek. 16.30
Sportrevue. VPRO: 17.00 De verhouding kunste
naar en publiek (IV), lezing. 17.15 Oog om oog -
mens om mens, lezing. VARA: 17.30 Voor de jeugd.
17.50 Nieuws, sportuitsl. en sportjourn. 18.25 Bij
nader inzien, discussie. 19.00 Lichte muziek. 19.30
Zonder ulinddoek, openbare zitting. AVRO: 20.00
Nieuws. 20.05 Lichte muz. en zang. 20.45 De vrouw
in het wit, hoorspel. 21.15 Zang en piano. 21.30
Gram. 21.45 Voordr. 22.00 Gram. 22.30 Nieuws.
22.40 Journ. 22.55 Meded. en sportuitslagen. 23.00
Nieuwe gram. 23.25 Gram. 23.55—24.00 Nieuws.
HILVERSUM II. 298 m. 8.00 NCRV. 9.30 KRO,
17.00 IKOR. 19.00 NCRV. 19.45—24.00 KRO.
NCRV: 8.00 Nieuws en weeroverz. 8.15 Gram.
8.30 Morgenwijding. 9.15 Orgelconcert. KRO: 9.30
Nieuws. 9.45 Gram. 9.55 Plechtige Hoogmis. 11.30
Gram. 11.50 Pianorecital. 12.15 Buitenl. comment.
12.25 Gram. 12.35 Lichte muz. 12.55 De hand aan
de ploeg, lezing 13.00 Nieuws. 13.05 Gevar. progr.
13.30 Voor de kinderen. 14.00 Open voor de jeugd,
klankb. (1). 14.30 Klein koor en soliste. 14.55 De
Vliegende Hollander, praatje. 15.05 Pianorecital.
15.30 Gram. 16.00 Sport. 16.30 Bijbeloverdenking.
IKOR: 17.00 Waar blijft het Wilde Ganzen-geld?,
praatje. 17.15 Oecum. zangdienst. 17.45 Mensen,
lezing. 18.00 Het geladen schip, critieken. 18.30
De Kerk aan het werk, lezing. 18.40 Zegt het
voort, progr. over het thema van de Nederl. Herv.
Kerkdagen 1962. NCRV: 19.00 Nieuws uit de ker
ken. 19.05 Kinderkoor en sol. 19.30 Gemeenschap
der heiligen, lezing. KRO: 19.45 Nieuws 20 00
Testbemanning, hoorspel, (deel 2). 20.40 Nederl.
lichte muz. 21.10 Kampvuren langs de evenaar,
lezing (II). 21.25 Gram. 22.00 Gevar. progr. 22 20
Actie voor God. 22.25 Boekbespr. 22.30 Nieuws.
22.40 Merkt iets van de welvaart?, gespr 23 00
Avondgebed. 23.15 Gram. 23.55—24.00 Nieuws
BLOEMENDAAL. 245,3 m. - 1223 kC/s.
9.30 ds. G. Toornvliet van Bloemendaal - band
opname. 11.00 ds. G. Toornvliet - dienst voor be
langstellenden. 14.45 Kinderdienst. 15.30 ds P. N
Kruyswijk van Bloemendaal
BRUSSEL. 324 m.
12.00 Nieuws. 12.02 Gram. 12.30 Weerber 12 35
Lichte muz. 13.00 Nieuws 13.15 Voor de soldaten
14.00 Lichte muz. 15.30 Sportprogr. 17.00 Sportber
en nieuws. 17.10 Lichte muziek. 17.45 Sportuitsl.
17.50 Mandoline-ork. 18.00 Gram. 18.30 Godsd. uitz.
19.00 Nieuws. 19 30 Gram, 20.00 Gevarieerd progr
22.00 Nieuws. 22.15 Gram. 23.00 Nieuws 23 05
Nieuwe gram. 23.55-24.00 Nieuws.
HILVERSUM I. 402 m. 7.00—24.00 AVRO.
AVRO 7.00 Nieuws. 7.10 Gymn. 7.20 Gram. 8.00
Nieuws. 8.15 Gram. 9.00 Gymn. voor de oudere
luisteraars. 9.10 de groenteman. 9.15 Gram. 9.35
Waterst. 9.40 Morgenwijding. 10.00 Gram. 11.00
Voordracht. 11,15 Radio-filharm.ork. 12.00 Lichte
muz. 12.30 Lana- en tuinbouwmeded. 12.33 Voor
het platteland. 12.43 Zang en piano. 13.00 Nieuws
13.15 Meded. en gram. 13.25 Beursber. 13.30 Ned.
koperork. 14.00 Kamermuz. 14.30 Dit was Fridtjof
Nansen.., gesproken portret. 15.05 Gram. 16.30
Gram. 16.55 Voetballen in Canada, praatje. 17 00
Voor de padvinders. 17.15 Gram. 17.50 Mil comm
18.00 Nieuws. 18 15 Polit. lezing. 18.25 Lichte muz'.
19.00 Gram. 20.00 Nieuws. 20.05 Opening van de
Kinderpostzegelactie. 20.10 Gevar. progr. 22 30
Nieuws en meded. 22.45 Journ. 23.00 Jazzmuziek.
23.30 Lichte muz. 23.55—24.00 Nieuws.
HILVERSUM II. 298 m. 7.00—24.00 NCRV.
NCRV: 7.00 Nieuws en S.O.S.ber. 7.10 Gram:
7.20 Sportuitslagen. 7.30 Gram. 7.50 Meditatie 8 00
Nieuws. 8.15 Radiokrant. 8.35 Gram. 9.00 Voor de
zieken. 9.35 Gram. 9,40 Voor de vrouw. 10.10
Gram. 10.10 Gram. 10.20 Theologische etherleer
gang. 11.05 Gram. 12.00 Musette-ork. en sol 12.25
oor boer en tuinder, 12.30 Land- en tuinb.meded.
12.33 Lichte muz. 12.53 Gram. 13.00 Nieuws. 13.15
Lichte muz. 13.45 Gram. 14.05 Schoolradio. 14.35
Gram. 15.35 Idem. 16.00 Bijbeloverdenking. 16.30
Pianorecital. 17.00 Voor de kleuters 17 15 Voor
de jeugd. 17.30 Gram. 17.40 Beursber. 17.45 Re-
geringsuitz.De economische commissie voor La
tijns Amerika, door R. A. Ferrier. 18.00 Orgelspel.
18.30 Gram. 18.50 Openbaar kunstbezit. 19.00 Nws.
en weerber. 19 10 Op de man af. praatje. 19.15
Gram. 19.30 Radiokrant. 19.50 Lichte muz. 20.20
Pionier van he* leven, hoorsp. (dl. 4). 21.25 Piano
recital. 22.00 Volk en staat, parlementair comm.
22.15 Gram. 22.30 Nieuws. 22.40 Avondoverden
king. 22.55 Boekbespr. 23.05 Muzikale lezing. 23.35
Gram. 23.5524 00 Nieuws.
BRUSSEL 324 m.
12.00 Nieuws. 12.03 Gram. 12.30 Weerber. 12.35
Voor de landbouwers. 12.42 Gram. 12.50 Beursber.
13.00 Nieuws. 13 15 Gram. 14.00 Schoolradio. 15 45
Kamermuz. 16.00 Beursber. 16.06 Voor de zieken
17.00 Nieuws. 17.15 Alt en piano. 17.45 Franse les
18.00 Koorzang. 18.20 Voor de soldaten. 18.50
Sportkron. 19.00 Nieuws. 19.40 Lichte muz. 19.50
Muzikale lezing. 20.00 Opera- en belcantoconcert.
21.30 De zeven kunsten. 21.45 Pianorecital. 22.00
Nieuws 22.15 Lichte muz. 22.35 Jazzmuziek. 22.55
Nieuws. 23.00 Voor de zeelieden.
VOOR ZATERDAG
NTS: 14.00 Eurovisie: Concours-hippique: Horse
of the Year Show te Londen. NCRV: 15.00 Film-
progr. 15.25 Documentair progr. 16.10 Amus.muz.
16.40 Documentair progr. 17.00—17.30 Voor de
kinderen. 19.30 Filmprogr. NTS: 20.00 Journ. en
weeroverz. NCRV: 20.20 Act. 20.30 Gram. 20.45
Ballet. 21.10 Tienjarig bestaan van de NTS. 21.55
Litterair programma. 22.40 Voordraaiit.
VOOR ZONDAG
NTS: 15.00 Intern, open Nederl. tafeltennis
kampioenschappen te Amsterdam. IKOR: 17.00—
17.40 Progr, over het kerklied. NTS 19 30 Week-
journ. 20.00 Sport in beeld. VARA: 20.30 De we
reld van vandaag, lezing. 20.40 De Sabijnse Maag
denroof, TV-spel.
VOOR MAANDAG
NTS: 20.00 Journaal en weerover. AVRO: 20 20
Televizier 20.30 Oude en nieuwe liedjes. 20.55 He
andere, detectivespel (slot). 21.3022.15 Muziek-
mozaiek.
Namens alle vakgroepen geschiedenis
der Nederlandse universiteit is aan de mi
nister van Onderwijs, Kunsten en Weten
schappen en aan de leden der Staten-Ge-
neraal een uiteenzetting aangeboden over
de plaats van de geschiedenis in het voort
gezet onderwijs. Daarin wordt betreurd,
dat geschiedenis al lang bij vele school
typen geen eindexamenvak meer is, en het
accent steeds meer komt te liggen op de
exacte en praktische vakken (de b-rich-
ting).
Onder deze omstandigheden, zo wordt ge
zegd, is het verbijsterend te moeten con
stateren, dat er aandrang wordt uitge
oefend om het reeds minimale aantal les
uren in de geschiedenis bij alle takken
van voortgezet en voorbereidend weten
schappelijk onderwijs nog verder en wel
drastisch, te beperken, en tevens de rol
van het vak bij de eindexamens nog meer
in te krimpen. Dit is des te bedenkelijker,
waar de toelating tot de studiën in de fa
culteiten der letteren, vroeger uitsluitend
voorbehouden aan bezitters van het diplo
ma a, in de toekomst zal worden verleend
aan alle abituriënten van het voorberei
dend wetenschappelijk onderwijs.
Uit dit streven blijkt wel een ontstellen
de miskenning van de waarde die het
historische onderwijs kan hebben, en veel
al ook heeft.
Juist het onderwijs in de geschiedenis
doet zo vervolgt de uiteenzetting be
ter dan iets anders, de blijvende waarden
van onze ondeelbare cultuur beseffen.
Laat men toch oppassen dat die niet door
een te eenzijdige aandacht voor de techno
logie wordt uitgehold, zodat er uiteindelijk
niets meer zou overblijven dat het ver
dedigen waard is.
Met klem dringen de vakgroepen geschie
denis er daarom op aan, bij een herzie
ning van de lesprogramma's, de geestes
wetenschappen niet het gelag te laten be
talen, doch aan deze wetenschappen, in het
bijzonder ook aan de geschiedenis, bij het
gehele voortgezette onderwijs (inclusief de
kweekscholen) de hun toekomende plaats
te verschaffen. Niet noodzakelijk een rui
mere plaats dan zij thans innemen (het
probleem der overlading is reëel), maar
vooral geen geringere. En zeer zeker zou
de geschiedenis over de gehele linie als
eindexamenvak dienen te worden gehand
haafd of hersteld, aldus de uiteenzetting.
