- Catalogus van Brueghel's tekeningen -
NIEUWE UITGAVEN
HONGAARSE
IN WEENS
SCHILDERKUNST
KUNSTLERHAUS
11
nozems veroordeeld schilderkunst in de negentiende eeuw, dat de onderlinge ver
wantschap dadelijk opvalt, afgezien van dit kleine verschil dat
de Hongaarse schilders nog dichterlijker en nog groter dromers
ENKELE MAANDEN geleden ver- blijken te zijn dan hun vrienden in Oostenrijk. Het is begrijpe-
scheen in de Sovjet-Unie een roman met 'Tik dat hier een afzonderlijke plaats wordt ingenomen door
de titel „Treinkaartje naar de Sterren", Munkacsy, die in de kunstgeschiedenis het meest bekend is
geschreven door W. Aksenow. Het letter- geworden door zijn grote scènes uit het leven van Christus,
kundige blad „Literatura i Schisn" heeft Maar van dit religieuze werk ziet men in Wenen geen spoor,
dit boek scherp veroordeeld, niet zozeer wel echter een zeer fraai portret van de oude Liszt. Het valt
omdat hier de jeugd èn dus ook het on- voornamelijk op dat er bijna geen verschil is tussen het Oosten-
vermijdelijke nozem-vraagstuk ter spra- rijkse en het Hongaarse Biedermeier. Hoe goed moeten de mensen
ke komt, maar omdat de nozems als een elkaar in die tijd hebben begrepen. Het meisjesportret bijvoor
soort helden worden beschreven en als beeld van Barabas uit het jaar 1845 kon even goed in Wenen
vreemdsoortige, maar toch onschuldige zijn geschilderd. Maar ook later nog in de
*«»i
ZATERDAG 28 OKTOBER 1961
Erbij
PAGINA VIER
Wetenschap
en techniek
Populair- medisch
ROMAN OVER RUSSISCHE
,Hoe onderhond ik
mijn huis?"
Reisbeschrijving
•Vv
Kinderboeken
ocöoooaxasooaMöoooasooooroooasexMoocoooooooooocooooocxxx)^^
(Van onze correspondent)
BRUSSEL. Vier jaar na de
plotselinge dood van de kunst-
historicus LudwigMuenz is thans
zijn catalogus van de tekeningen
van Pieter Brueghel de Oude bij
de Phaidon Press verschenen. Het 1
is het laatste werk, dat Muenz,
vrijwel voltooid, achterliet toen
hij in maart 1957 overleed op het
ogenblik, waarop hij een studie
groep leidde ter gelegenheid van
het Rembrandt-congres te Mün- I
chen. Muenz was in 1889 te We
nen geboren; hij had te Hamburg
gestudeerd maar het voornaamste
terrein van zijn werkzaamheid
als kunsthistoricus was Wenen,
hoewel er van 1939 tot 1947 een
onderbreking is geweest toen hij
in ballingschap te Londen was.
Rembrandt heeft altijd zijn grote
belangstelling gehad. „Penteke
ningen van Rembrandt en Bol"
was de titel van zijn eerste ar
tikel, dat hij in 1924 publiceerde.
Een nagelaten studie heeft be
trekking op Rembrandts voorstel
ling van het gelaat van Christus.
In 1934 heeft hij een nog altijd
belangwekkend boek gepubli-
ceerd: „De Kunst van Rembrandt
en Goethe's Wijze van Zien". Zijn V
meest uitgebreide werk over de
Nederlandse meester is wel zijn
tweedelige kritische uitgave van
diens etsen, door Phaidon in 1952
uitgegeven. In december 1956,
kort voor zijn dood, na nog laatste
jaren van bijna koortsachtig wer-
ken als directeur van de schilde-
rijencollectie van de Weense
Academie voor Beeldende Kun
sten, schreef hij het woord vooraf voor pergravure. De schrijver duidt de invloe-
hetgeen zijn laatste werk zou worden: de den aan, welke op de jonge kunstenaar
catalogus van het complete getekende moeten hebben gewerkt, en tegelijkertijd
oeuvre van Pieter Brueghel de Oude. Dank wijst hij op de originele zijden van diens
zij de zorgen van Luke Hermann, de ver- talent, namelijk het oproepen van een
taler en ook degene, die voor de laatste „landschap uit één stuk" („a unified and
aanvullingen zorgde, en mede dank zij de homogeneous landscape") door zijn me-
uitgeverij Phaidon ligt het boek thans thode van de nadruk te leggen op de voor
voor ons. grond door middel van geaccentueerde en
'Vv f.#.
„OVERWINNING DOOR GEHOOR- Het is een zeer degelijk boekje gewor-
ZAAMHEID", geschiedenis van natuurwe- den, waarin men bij enige belangstelling
tenschap en techniek, door prof. dr. E. J. geboeid raakt door alle wonderlijke na-
Dijksterhuis en prof. dr. ir. R. J. Forbes; speuringen naar vorm en vervorming der
Phoenixpockets, twee delen, van uitg. W. aarde,
de Haan-Standaard Boekhandel.
HET IS WEER een van die gedegen uit-
dynamische afzonderlijke lijnen.
VOORTPLANTING BIJ DE MENS"
Een berglandschap vormt een directere door Erick Weiser, Prisma-pocket. De
De titel van deze twee deeltjes weten- aanleiding tot geologische overpeinzingen naam van de Nederlandse bewerker en
schapsgeschiedenis is ontleend aan Fran- dan het vlakke land. Het is daarom goed, inleider, J. G. Holt, sexuoloog, staat er
cis Bacon's „Natura non nisi parendo vin- dat dit boekje rijk geïllustreerd werd met borg voor dat men in dit boekje verant-
citur" (de natuur wordt slechts overwon- merkwaardige formaties die vanzelf prik- woorde voorlichting over vruchtbaarheid
nen door wie haar gehoorzaamt). Deze kelend werken op de nieuwsgierigheid. en voortplanting vinden zal.
twee boekjes, die tevens een bibliografie Naast goed gefundeerde kennis treft
van handboeken, een index van persoons- -DE BASTIONS VAN HET ONVER- men ook fantastische hypothesen aan zo-
namen met jaartallen en een verwijzing STAND" door Bergen Evans, uitg. Leo- als de theorie van een zekere Professor
naar musea te Leiden, Utrecht en Haar- Pold. Dit boek vindt zijn oorsprong in de Mills, dat het tijdstip der verwekking in-
lem (Teyler's) bevatten, zijn geschreven ergernis van de auteur over het onver- vloed zou hebben op de kwaliteiten van de
met de overtuiging dat men in de huidige stand, het onredelijke in de oordelen en nakomelingschap Het beste zou de tijd
tijd niet ongestraft de historische ontwik- opvattingen in onze zo verlichte dagen. Nu van begin maart tot eind juni zijn. De
keling van natuurwetenschap en techniek is het meestal geen genoegen om bij bewijsvoering is echter onvoldoende om
aan zich voorbij kan laten gaan. De iemands ontstemming aanwezig te moeten het gegeven advies te rechtvaardigen,
auteurs constateren dat de mens van de- zijn, zeker niet ze te moeten ondergaan. De telkens gestelde vraag: iongen of
ze tijd de neiging heeft gedachteloos te pro- Maai hier is deze onaangename gemoeds- meisje vindt een uitgebreide bespreking
fiteren van wat de op natuurwetenschap- toestand omgezet in een zeer geestige Met. erfelijkheid, rhesusfactor en mis-
pelijke grondslag gevestigde techniek in vorm va" agressiviteit. Zoals blijkt uit de schien het meest verrassende hoofdstuk
onze maatschappij heeft verwerkelijkt. Zij voorwoorden: „Daar gaan we dan" en over vaderloze dochters is de rest van
betreuren het gedachteloos aanvaarden »Daar gaan we weer" is het boek voor dit gedegen boekje "ev'uld.
j, van de nauwe samenhang tussen de na- het eerst in 1946 voor 't eerst gepubli-
tuurwetenschap en techniek. De enige re- ceerd en in 1958 opnieuw uitgegeven. En
medie daartegen is zeggen zij terecht zoals de schrijver opmerkt behoefde er „TROUWEN IS BOUWEN" uitgave van
bestudering van de geschiedenis. Zij zelf weinig te worden veranderd. Dit was een de Nederlandse Vereniging voor Sexuele
i leveren met deze twee boekjes (deel 1 reden tot vreugde, omdat hij zo'n vooruit- Hervorming. De N.V.S.H. heeft zeer ver
ia „van Thales tot Newton", deel II „van ziende blik gehad bleek te hebben, maar dienstelijk werk gedaan door deze reeks
Newton tot Lorentz) een stimulerende bij- ook een reden tot droefheid, omdat zijn van opstellen onder bovenstaande titel uit
drage. Woekerend met de noodzaak tot be- kruistocht niets had bereikt. te geven. Alle aspecten en facetten van
knoptheid hebben zij bij een heldere, boei- De meest uiteenlopende wanadenkbeel- het huwelijksgeluk en wat tot het berei-
ende schrijftrant hun materiaal op over- den en vooroordelen worden door de schrij- ken ervan kan bijdragen, worden behan-
zichtelijke wijze geordend. Wie behoefte ver aan de kaak gesteld. Van de magische deld. Het geeft een inleiding tot „de op
heeft aan een bondige wet.enschaps-ge- getallen 13 en 7 u kent allen de merk- leiding tot geluk" dat niet zonder inspan-
schiedenis zal in deze twee boekjes niet waardige, even hardnekkige als onjuiste ning tot stand komt, zoals veelal gemeend
teleurgesteld worden; wie die behoefte wil mening dat een zevenmaands-kindje le- wordt. Men treft opstellen aan over het
krijgen evenmin. vensvatbaarder is dan een achtmaands verband tussen echtelijke liefde en ethiek,
komen we op het allerzonderlingst pro- regeling van het kindertal, voorlichtings-
GESCHIEDENIS VAN DE WETEN- bleem van Adam's navel. Er waren en, lectuur, huid- en haarverzorging, woning-
SCHAP IN OUDHEID EN MIDDELEEU- naar blijkt, er zijn mensen, voor wie de inrichting en wetskennis.
WEN door dr. Hans Joachim Störig, uit aan- of afwezigheid van deze navel een Het is misschien verrassend en gerust-
het Duits „Kleine Weltgeschichte der Wis- groot theologisch probleem is. Het hoofd- stellend te horen, dat deskundigen aanne-
senschaft" vertaald door dr. P. Brommer, stuk geeft een goede indruk van de werk- men, dat anorga'smie bij een vrouw die
Dit boekje, dat vervolgd wordt met twee wijze van de schrijver. Hij vervolgt de nog géén dertig jaar is en korter dan vijf
delen waarin de geschiedenis der weten- ontwikkeling der waanideeën door de eeu- jaar gehuwd, geen abnormaliteit is, en
schap van de zestiende eeuw tot heden wen en komt in dit geval zelfs met de ont- zelfs te verwachten is.
wordt behandeld, beantwoordt aan dezelf- stellende vermelding van het jaar 1944, -
pieën naar verloren gegane tekeningen van de eis als de hierboven genoemde Phoe- waarin de navel in zijn problematische
Pieter Brueghel de oude en Pieter Brueghel nix-deeltjes: „Het is onmogelijk een zui- aan- of afwezigheid de gemoederen bezig-
Pieter Bruegel: Twee zittende boerin
nen, (tekening uit omstreeks 1565. Zij
was in het bezit van het prentenkabi
net te Dresden, doch is na de oorlog
niet teruggevonden.
„U EN UW RUG" door N. A. O. W. We-
ÏOT1 de Jonge. Zoals gezegd: Muenz heeft Brue- ver besef te hebben van datgene wat men houdt. Elke bladzijde wemelt van een of gener-Sleeswijk, arts. Uitgave „De Drie
gaven gewórden,'met welk^Phaidon'nu'zo HIJ NOEMT dat een visie op de natuur ghel's tekeninsen opnieuw geschift en ge- bezit, vóór men heeft leren beseffen wat meer blijken van onverstand, echter niet hoek".
langzamerhand, een jaar of dertig reeds, welke alleen later in de zeventiende eeuw' cata^°9iseerd en hij heeft het getekende f/lt:er®n1 v°°r_ons bezeten hebben (Goe- bij de auteur! De rug is een bron van vele klachten
de kunstminnaars verblijdt: overvloedig door Rembrandt vervolmaakt zou wor- oeuvre van de meester beknopt maar knap the). Ook dit Prismaboekje bevat een uit- Kostelijk is bij voorbeeld ook de vast- en deze wederom vormen een veelvuldig
en goed geïllustreerd, mooi gedrukt, een den. Ook bij Vincent van Gogh vindt men oekaraktenseerd. Verder moet men zijn 7°erig namenregister en bibliografie. De houdendheid welke de schrijver aan de gehoord gespreksthema. Om deze gesprek-
handzaam formaat, gebonden in een flinke die stijl terug. Vrij wijd is het panorama boekdan wel voornamelijk beschouwen als ™®üng..v!n de ls overzichtelijk. Boei- dag legt om de fabel van kinderen, door ken misschien wat vakkundiger te laten
linnen band en wat tenslotte het belang- dat Muenz dan oproept van Brueghel's te- fen b®sts>
t—i ii i nii tni ir V-i nil n v-\ /T n 14 i*n rvitJi' .v, I. i 1 i 1 1 -
rijkste is: een inhoud, die men zonder kenkunst tegen de achtergrond van die bestuderen vaJ1 Brueghel s tekeningen, die auteur behandelt zo veelzijdig mogelijk het verschijning als wetenschappelijke mede- ruggen te doen leven, schreef Dr. Wege-
overdrijven als bijkans feilloos kan kwali- van zijn tijdgenoten terwijl hij ook aan- Middeleeuwen i^arhii i JÜ?nf i1..!^."if? d®®bJad',^n,iet.,mi,nd®r n®L
ui nc reProdukt^es van het boek met stijgende Middeleeuwen, waarbij hij beoogt de in- dan 6 leerboeken! Ongelofelijk is de taai- E>e hernia en alle daarmee samenhan-
ziin grote voorgangers in het bestuderen goede zin van Brueghel's naar ri'e' natuur bewondering en men bedenkt hoe deze te- vJ°ed van wijsgerige, theologische, reli- heid van zo'n dubieuze waarneming en bij- gunde ziektebeelden krijgen een uitvoeri-
S voorgangers in net oestuoeren goeae zin van rsruegnei s naar de natuur keningen nu reeds v{er eeuwen hebben ge_ gieuze en algemeen cultuurhistorische stro- na verpletterend de argeloosheid waar- §e bespreking. Bij de behandeling van de
trotseerd. Men bedenkt ook hoe zeer de niingen zo duidelijk mogelijk naar voren mee het in diverse psychologische hand- klachten wijst de schrijver op het gevaar
wereld rondom het midden van de zestien- doen komen. boeken is opgenomen. De schrijver besluit van de praktijken der zogenaamde giro-
de eeuw er voor de kunstenaar waarschijn- met de verzuchting dat die wolvenpleeg- praktikers, ook wel ostheopaten genaamd,
ningen van Brueghel verklaard. Muenz (Brueghel zelf schreef: „nart leven")! W - winder verward, en vol dreiging kinderen, die niet bestaan, dringend moe- D" zijn manipulators aan de wervelko-
heeft uitgezien dan die van het midden der „GEOLOGIE VOOR IEDEREEN" door ten worden uitgevonden! Vooroordelen ove lom die vaak menen dat allerlei andere
twintigste eeuw voor degene, die thans zijn prof. dr. K. von Bülow, Prisma, 2 dln. nationaliteit, landsaard en ras zijn de ern- klachten door deze manipulaties óók ge-
waarvan het auteurschap weinig twijfel schouwer voorbijtrekt Brueghel beschouw- en op zich laat inwerken. En men Prof Von Bülow schreef een complete stige vormen die ook door de schrijver nezen zullen. De auteur laat zien wanneer
schijnt te laten. Het aantal is niet groot, de die tekeningen als studies ovor zijn ^jgt diepe eerbied voor dit genie dat ze- Handleiding voor de amateur-geoloog. Hij met zeer uitgebreid en toch steeds licht- men van hen wel of met resultaat kan
zelfs niet voor een betrekkelijk zo kort schilderijen en voor de grotere composi- Zi nl onberoerd ma"r wel doelbewust doet geen populaire concessies maar eist voetig gehouden documentatie worden be- verwachten Een belangrijk deel van het
schildersleven als dat van Brueehel die 41 ties welke hii tekende om ze te laten na gang ging, zijn medemensen een spie- grote ernst. Meteen begint hij het mstru- streden. boek wordt gevormd door goede raad
was toen hij stierf Carel van Mander graveren Volgens Muenz ziin ze ontstAi Bel voorhield van hun ondeugden en deug- mentarium en de kaarttechniek te bespre- Een voortreffelijk werk, dat ook als ont- over onze mg- Houdingsfouten bij.kleu-
h£tïta rijnSildSbSck de verkla- fn ^perTote van ongLee? li jaar X dön' n°den kleine jegens, këh. - spanningslectuur gelezen kan worden! g» jonge volwassenen zijn vaak tij-
ring voor gegeven: Brueghel zelf heeft eerrte, een pentekening van ^rfe boeren- bn- ah mi i* ^mR9 de juiste werkhoogie van aanrecht, stok
teen hij zijn dood voelde naderen, het schets^vaneenhoed, da- plank en werktafels in het algemeen. De
ficeren. Muenz brengt terecht hulde aan dacht besteedt aan de populariteit in de
zijn grote voorgangers in het bestuderen goede zin van Brueghel's naar de natuur
van Brueghel's tekeningen: aan Hulin de getekende landschappen, die reeds spoe-
Loo en Bastelaer en aan Karl Tolnay. dig in verscheidene series werden gegra-
Laatstgenoemde heeft in de tweede edi- veerd door Hieronymus Cock. Daarna be-
tie van zijn catalogus ongeveer 125 teke- handelt hij de studies „naer het leven",
f: „nart leven")
komt er tot 156; na zijn dood zijn er nog waarin een onafzienbare stoet van Brue
eens acht aan de meester toegeschreven, ghel's nederige tijdgenoten aan de be-
WENEN.
(Van onze correspondent)
Het is moeilijk te achterhalen waarom de regering
grootste deel van die tekeningen, waarin teert hij 1553. De laatste, de bekende teke
hij critiek op het staatsbestel en op de uit- ning „de schilder en de kenner", veron-
wassen van het godsdienstig bestel had ge- derstelt hij uit 1565 of zelfs nog later te
leverd, verscheurd om zijn vrouw mogelij- zijn.
ke onaangenaamheden te besparen.
ZE VORMEN BEGIN en einde van een
HET GETEKENDE OEUVRE wordt ook optocht van boeren en boerinnen, bede
door Muenz in drie groepen verdeeld: een iaars> kreupelen, burgers, krijgsknechten,
vijftigtal landschappen, zevenenzeventig vissers, marktkooplui, twee Hongaren
studies „naer het leven" en achtentwintig zeifs> 0ude besjes, pelgrims, schaapher-
tekeningen als voorbeelden voor te maken ders, paardenhandelaars en rabbijnen,
en ook gemaakte gravures. Van deze laat- van zitters en wandelaars, kijkers en sla-
ste is dan, nog betrekkelijk kort geleden, pers, eters en praters. Ook 'dieren heeft
in januari 1959, op een veiling bij Sotheby Brueghel getekend; hoe nauwkeurig hij ze
te Londen een prachtig exemplaar te voor- observeerde kan men zien achter op een in 'Boedapest er"eigenlijk" toe Ts"gekomen om in Wenen een
schijn gekomen: De Laster van Apelles tekening in het prentenkabinet van het tentoonstelling van Hongaarse kunst uit de 19de en 20ste eeuw
verworven door het Brits Museum Uitge- Rijksmuseum; vlug achter elkaar heeft te organiseren. De geschiedenis van de Oostenrijks-Hongaarse
breid is Muenz tekst over Brueghel als hij daar verschillende standen van een monarchie is vol van politieke spanningen en tegenstellingen,
tekenaar niet maar hijis helder en boeien hert geschetst. die tot vervreemding en tenslotte tot een volslagen breuk
en hij geeft in beperkt bestek een vrijwe hebben geleid, maar op geestelijk en vooral op artistiek terrein
compleet beeld van het oeuvre, dat - DE DERDE GROEP tekeningen, welke uepen de belangen parallel en waren de betrekkingen tussen de
waarschijnlijk begint met twee land- Muenz heeft gecatalogiseerd, wordt ge- kunstenaars zeer hartelijk. Het is niet uitgesloten dat het huidige
schappen uit 1552, vermoedelijk in Italië vormd door de grote composities, bestemd Hongarije ook nu weer via de kunst een zekere toenadering
getekend, en dat eindigt met „De Imkers om te worden gegraveerd en tenslotte zoekt met een westers land. De tentoonstelling in het Weense
uit omstreeks 1568, de laatste grote teke- zijn er dan nog de landschappen, van wel- „Künstlerhaus" is in ieder geval een kostbare documentatie,
ning, bestemd als voorbeeld voor een ko- ke de toeschrijving wordt betwijfeld en ko- waarbij men bovendien met een zekere bewondering en gerust-
stelling constateert dat dit stuk Hongaarse kunstgeschiedenis
zonder de gangbare politieke slagzinnen hier in het westen
wordt geïntroduceerd. Er is in de catalogus geen sprake van
het „socialistische realisme" noch van klassenstrijd en ook in
de keuze van de thema's heeft men zich blijkbaar meer door
artistieke en minder door politieke overwegingen laten leiden.
Er is zoveel overeenkomst tussen de Oostenrijkse en de Hongaarse
en goedhartige typen optreden. Volgens tijd van het impressionisme is de overeen- frappant, alleen het landschap op de
de kritiek kunnen deze nozems, die in het komst in de licht- en kleurbehandeling achtergrond verschilt.
Russisch „stylagi" worden genoemd, on
gestraft het ene café na het andere be
zoeken, rock 'n roll dansen tot ze er bij
neervallen, enthousiast doen over ab
stracte kunst en een cynische houding
aannemen inzake de grootste nationale
taken en toch „goeie kerels" blijven.
HET COMMUNISTISCHE blad kan wel
iswaar niet ontkennen dat er ook in de
Sovjet-Unie zulke typen voorkomen die
Aksenow beschrijft, maar het laat er on
middellijk op volgen dat dit „een verrot
tingsverschijnsel is, waartegen men moet
optreden, ook met het wapen van een
Met het boekje „Hoe onderhoud ik mijn schrijver",
huis?" heeft het Bouwcentrum te Rotter- Dat ook de Sovjet-Unie reeds kennis
dam een goede slag geslagen. Het werd maakte met het nozemvraagstuk was be-
i ncnen^eSu i "aar aapleidmg van de in kend| ofschoon er toch wel een groot ver-
1960 in het Bouwcentrum te Rotterdam schil blijkt te bestaan tussen een wester
gehouden tentoonstelling „Huis aan Huis se en een Russische nozem. Het ver-'
en waar is gebleken dat er een grote be- verschijnsel heeft inmiddels reeds zulke
hoefte bestaat aan voorlichting over dit VOirrnen aangenimen. dat er zelfs een
onderwerp. Het boekje bevat vele prak- roman over kon worden geschreven. Er
tische raadgevingen en wenken, met name vait niet aan te twijfelen dat dit feno-
voor „doe-het-zelvers", die zich aan be- meen ook in de Sovjet-Unie in verband
hangen en verven willen bezondigen. Over staat met een zekere economische wei-
het ontstoppen van leidingen, het ophangen vaart, waarvan dan de nozems met of
van voorwerpen aan zachte muren en het zonder bijverdiensten danig profiteren,
onderhoud van huishoudelijke apparaten Opvallend is het feit, dat de critiek met
kan men in deze handige, goed ge- geen woord rept over de litteraire kwa-
ïllustreerde gids terecht. Het boekje is liteiten; maar vooral blijft het onbegrij-
verkrijgbaar voor 2,— bij het Bouw- pelijk dat zulk een roman ondanks alle
centrum, Afd. Uitgeverij, Weena 700, Post- voorafgaande censuur werd gedrukt en
bus 299, Rotterdam. kon worden uitgegeven. Karoly Ferenczy: Josef wordt door zijn broeders verkocht(1900).
juiste zithouding (bij chauffeurs) van gro
te betekenis en ook het juiste liggen wor
den besproken. Zoals bekend zijn kuilen
in het oude bed een doorn in het oog van
de rugreformator. We vinden een voor
stel tot gymnastiek onder werk dat lang
durig in dezelfde houding gedaan moet
worden. Een reeks oefeningen voor de
'rug wordt aangegeven. Een aardige rug
gespraak.
De arts J. M. R. A. Kijzer heeft een
bijzonder aardig boekje geschreven dat
onder de titel „WIJ WILLEN WETEN"
door de Nederlandse Vereniging voor
Sexuele Hervorming is uitgegeven. Het
boekje behandelt op rustige en sympa
thieke wijze een aantal problemen die
zich in vele huwelijken voordoen; daarbij
vermijdt dokter Kijzer uitweidingen over
de meer technische zijde van het ge
slachtsleven. Hij gaat vooral in op enkele
psychologische kwesties. De rol van de
sleur; de invloed van de techniek op de
moderne mens; de echtelijke afkeer; de
overgangsjaren en nog vele andere zaken
worden in dit werkje op heldere en eer
lijke wijze besproken. Daarbij worden ve
le suggesties gedaan voor een mogelijk
streven naar verbetering van de echtelij
ke verhouding zonder dat er wordt ge
schoolmeesterd of gedokterd.
WESTFALEN, EEN KRENTENBROOD
door Willy H. Heitling, met 24 foto's van
L. W. Lensen (de Tijdstroom, Lochem).
Willy Heitling, wiens „De Achterhoek"
indertijd al onze grote sympathie opwek
te, heeft met deze weer even boeiend
en met fijn gevoel voor de anekdote ge
schreven verzameling reisopstellen zijn
naam als uitstekend verteller en beschrij
ver bevestigd. Een kostelijk boek dat veel
Terwijl de Oostenrijkers bij voorkeur eerlijke ronduit-vertelde informatie over
hun bergen idealiseren, dromen de Hon- Westfalen bevat. De titel verwijst naar de
garen meer van het laagland met brede opzet, die Heitling als volgt beschrijft:
plassen en een aanduiding op een rivier. »uit het reusachtige krentenbrood dat
Het grote doek van Ferenczy „Josef wordt Westfalen is heb ik zonder veel systeem
door zijn broers verkocht" (omstreeks 1900) wat stukjes sucade en wat krenten losge-
illustreert dit duidelijk. Het is dan ook niet Peuterd."
verwonderlijk dat Oostenrijkse en Hon
gaarse schilders iets later wederkerig lid
waren van de nieuwe Weense en Hongaar
se kunstrichting die „sezession" werd ge
noemd'.
Miklós Barabas: „Meisjesportret" (1845).
„OP M'N EREWOORD" van Babbis
Friis Baastad is ©en aardig jongens (en
DE MODERNE schilderkunst is op deze meisjes-) boek. Niet minder, maar beslist
tentoonstelling slechts zwak vertegenwoor- ook niet meer. Het gaat over Tott Bö een
digd, maar men verzekerde ons dat het schooljongen uit een klein Noors stadje,
huidige Hongarije een opvallend groot aan- die daar zoals jongens overal ter we-
tal jonge en begaafde schilders bezit, maar reld in boeken doen, de meest wonderlijke
dat deze kunstenaars „van nature" en op avonturen beleeft bij zijn pogingen om
f°nd vaf hun k?rakter een zekere afkeer aan geld voor een nieuwe fiets te komen,
hebben ten opzichte van het abstracte. Th. de Laat verzorgde de vertaling H H
Daarbij werd echter geen beroep gedaan Ley voor de lelijke omslag en Ulf Aas
°Pt soc e realisme. Integendeel: voor de zo mogelijk nog lelijker tekenin-
Sen' ^-erifpiieg^a, A^"
enkele doeken van Domanovsky, Bemath „GROENE ROOK", een draak bij een
en anderen nauwkeurig bekijkt, klopt deze Engels badplaatsje, is een schepping van
karakteristiek inderdaad. Men ziet welis- de Engelse schrijfster Rosemary Manning.
waar een groep mijnwerkers uitgebeeld, die deze draak een serie kostelijke ver
een oude man en vrouw vlak voor een halen laat vertellen aan zijn vriendinne-
voorbij rijdende lokomotief of een landelijk tje Suzan. Stuk voor stuk zijn de histories
echtpaar, maar deze mensen worden hier het lezen beslist waard, terwijl bovendien
met gebruikt om een loflied te zingen op Hanny Michaelis er voor gezorgd heeft
de sociale vooruitgang, op de arbeidsmo- dat ook in de vertaling de humor bewaard
raai of op het einde van de kapitalistische bleef. De lieve tekeningetjes zijn van Con-
onderdrukkmg; over hen allen ligt een stance Marshall. (C. P j van der Plet
zweem van poëzie. Amsterdam). van aer Biet,
