In het duister van de oude mijn
Het öeheim van de vuurtoren
Australia's verre binnenlanden
verbergen grote rijkdommen
Schatten aan edelstenen
wachten op ontdekking
ISOLEMENT DOET AERONAUT
ALLE NORMBESEF VERLIEZEN
PANDA EN DE DIENOMAAT
Polle
Ons vervolgverhaal
DOOR ELIZABETH MORTON
Opaalwinning levert
reeds miljoenen op
/'"Hoe is het ontstaan?^
mm i
03
WOENSDAG 8 NOVEMBER 1961
VERTAALD UIT HET ENGELS
I 171
iéMïM -
iSaffieren
Kennis en geluk
Dit woord
AKKERMAALS
HOUT
BELANGWEKKEND EXPERIMENT
I
miiiiiiiiiiiiiiitiiiiiiiiiiiiji
Ze hebben me in een val gelokt,
E mompelde ze steeds maar weer, ter-
ij wijl ze zó hard in haar onderlip beet,
dat deze begon te bloeden. Haar tra-
E nen waren reeds opgedroogd.
Toen ze aan Peter dacht, kwam er
een beklemmende leegte in haar. Al
5 haar verbittering concentreerde zich
echter op zijn vader.
§jf Ik had moeten begrijpen, dat hij
een val voor mij had uitgezet, dacht
ze
Toen dwaalden haar gedachten af
naar Timothy Corrion. Hij was van
het begin af aan vóór het huwelijk
geweest, hij had het zelfs als 't ware
H geëntameerd. Zou hij soms ook in het
E complot zitten? vroeg ze zich af.
Tenslotte gingen haar gedachten
weer terug naar Peter, naar zijn ver-
E standige ogen en zijn warme glim-
lach. Het scheen haar onmogelijk, dat
hij haar met voorbedachten rade tot
E een huwelijk had overgehaald, dat te-
gen zijn zin was, maar waarmede hij
|j zijn vader een plezier zou kunnen
E doen.
E Tenzij hij zo weinig ruggegraat
heeft, dat hij alle wensen en verlan-
gens van zijn vader inwilligt, mom-
E pelde ze.
E Ondanks alles moest ze toen even
glimlachen. Sir Willans had tenslotte
de kous op z'n kop gekregen.
De motor van de wagen zoemde
E regelmatig, terwijl zij het gaspedaal
gedurig diep ingedrukt hield. Ze kon
nu weer helder nadenken en ze be-
E greep dan ook maar al te goed, dat
de achtervolging ongetwijfeld reeds
zou zijn ingezet. Het meest logische
E was, dat zij naar Truro zou rijden. Bij
E de eerste kruising sloeg zij dus rechts
af, in de richting van St. Austell.
Enkele uren lang reed zij verder in
S oostelijke richting. Het was al don-
E ker, toen zij de buitenwijken van Ply-
1 mouth bereikte. Jane zocht in de om-
geving van het station naar een ga-
E rage.
E Ik zou de wagen hier graag Wil
li len laten staan. Iemand anders komt
hem wel ophalen, zei ze tot de be-
E diende. Zoudt u soms zo vriende-
lijk willen zijn om een berichtje te
sturen naar Peter Willans, Morriloe
E Court, Port Marriott en hem medede-
len, dat de wagen hier staat?
Ze gaf de man een bankbiljet en
E greep het toiletkoffertje. Enkele ogen-
blikken later kocht ze een kaartje
H voor Londen.
E Pas toen ze alleen in een derde
E klasse compartiment zat en de trein
H het station had verlaten, kon ze haar
gedachten enigszins ordenen. Ze was
H verbitterd en liet haar tranen de vrije
E loop. Ze voelde zich eenzamer dan
E ze ooit gedaan had sedert haar aan-
komst in Engeland. Er scheen nie-
E mand te zijn, die ze kon vertrouwen.
E Corrion: hij had zo oprecht en eerlijk
geleken; Peter: ze huiverde als ze
aan hem dacht, alhoewel hij toch dui-
1 delijk genoeg had doen blijken, dat
hij echt verliefd op haar was. Alleen
John en Emily Pierce kon zij ver-
trouwen, maar zij waren niet in staat
om haar te helpen.
Toen haar tranen opgedroogd wa
ll ren, begon ze over meer materiële
zaken na te denken. Ze moest een
baantje zien te vinden. In Londen zou
dat wellicht niet al te moeilijk zijn.
Ze deed haar tasje open en telde haar
geld. Slechts iets meer dan twintig
S pond. Het was niet veel, maar ze zou
er zich vermoedelijk wel mee kun-
nen redden totdat zij iets gevonden
Had.
De cadans van de wielen maakte
haar slaperig en ze sloot de ogen. Ze
had hoofdpijn gekregen en ze voelde
zich geestelijk uitgeput. De slaap Wil
li de echter niet komen. Steeds maar
J weer moest ze aan die afschuwelijke
1 scène in de studeerkamer van Mor-
E riloe Court denken. Ze trachtte zich-
zelf in te prenten, dat het haar eigen
fout was geweest dat ze met Peter
getrouwd was, dat ze in de val was
i gelopen. Ze had geweten, dat ze niet
i echt van hem hield en ze had moeten
weigeren met hem te trouwen. Maar
E diep in haar zei een stem, dat ze van
het begin af van hem gehouden had
en dat haar droefheid veroorzaakt
werd door de wetenschap, dat zij
hem nu verloren had.
Gerammel aan de deur naar de
corridor deed haar de ogen openen.
Ze schoot overeind, toen ze Timothy
Corrion naast zich zag staan. Hij
1 glimlachte terwijl hij de deur weer
dicht schoof en tegenover haer ging
zitten.
Ik heb dus goed gegokt, zei hij.
Peter is naar Truro gegaan, maar
mij leek Plymouth beter. Ik dacht
wel, dat je daar heen zou gaan om
ons op een dwaalspoor te brengen. 5
Het heeft geen zin om me te vra-
gen terug te gaan, zei Jane. E
Hij maakte een afwerend gebaar 5
alsof hij wilde zeggen dat hij hele-
maal de bedoeling niet had om haar
daartoe over te halen.
Ik heb er ^een notie van, waar-
om je op zo'n vreemde manier bent e
weggelopen, zei hij, maar dat
gaat mij eigenlijk ook niets aan, hoe- E
wel ik moet zeggen, dat 't me spijt.
Ik wil je graag helpen, wat je ook
van plan mag zijn. E
Ik heb geen hulp nodig.
Ja, dat heb je wel, Jane. Wat E
denk je te doen als je in Londen
bent? Heb je al plannen gemaakt?
Heb je er al enige notie van, waar je E
vanavond heen moet gaan? E
Ik zal wel een baantje vinden.
Dat zal gelukkig niet al te moei- e
lijk zijn. Probeer 't eens bij een win- E
kei. Glenns is waarschijnlijk 't beste. E
Als je het prettig vindt wil ik wel 1=
een goed woordje voor je doen. De
directeur ken ik toevallig vrij goed. E
Jane keek hem enigszins argwa- e
nend aan en zei niets. Hij begon e
enigszins zenuwachtig te lachen. e
Je vertrouwt me nog niet, hè? E
Nu, dat vind ik dan jammer, Jane.
Maar als dat komt door de moeilijk- e
heden, die je met Peter hebt gekre- E
gen, moet je van mij aannemen dat E
ik er geen flauw vermoeden van heb e
waarover 't gaat. Ik ben er echter E
zeker van, dat alles op een misvat- E
ting berust. Ik ken Peter en ik weet, E
hoe eerlijk hij is. Over zijn vader e
durf ik niet hetzelfde te zeggen. e
Peter wordt onder de duim ge- E
houden door zijn vader. E
Dat weet ik zo net nog niet, E
maar je zou wel eens gelijk kunnen E
hebben. Ik vind het echter momen- j|
teel belangrijker om jou ervan te e
overtuigen, dat je van mij niets te e
vrezen hebt. Luister nu eens goed, E
Jane. Ik ben jarenlang een vriend E
van je grootvader geweest. Hij ver-
trouwde mij en ik heb hem nooit in s
de steek gelaten. Als je mij nu maar g
zou willen vertrouwen zou je zien,
dat ik ook tegenover jou even loyaal e
ben. E
Zijn woorden klonken zo oprecht, E
dat Jarte haar aarzeling voelde ver- |j
minderen. Er ging iets smekends van, e
de kleine, kale man uit. Hij leek op e
een kleine jongen, die om begrip E
smeekte. Ze begon dan ook te lachen. |j
Ik heb u al eerder vertrouwd,
zei ze. E
Ik heb je nog nooit in de steek E
gelaten, zei hij ernstig. Eerlijk. Ja-
ne, ik heb er nog steeds niet de flauw-r e
ste notie van, waarom je bent wegge- |j
lopen. Maar als je me 't niet wilt e
vertellen, zal ik me daar bij neerleg- E
gen.
Ik ben weggegaan, omdat ik toe- e
vallig Sir William iets tegen Peter e
hoorde zeggen.
Hij zuchtte. e
Ik vermoedde al, dat Sir William e
er iets mee te maken zou hebben. e
Hij. hij feliciteerde Peter om- E
dat die er in geslaagd was mij over
te halen om met me te trouwen. Hij e
zei dat hij zijn plannen nu kon uit- E
voeren.
Haar ogen vulden zich wederom met s
tranen. E
Thimothy Corrion begon nerveus te E
kuchen.
Nu moet je niet gaan huilen, Ja- E
ne, zei hij nogal onhandig. Hij ging E
naast haar zitten en haalde een keurig
opgevouwen zakdoek uit het borstzak- e
je van zijn colbertjasje te voorschijn E
en duwde hem in Jane's handen. Hij
keek toe, terwijl ze haar tranen droog-
de. E
Heb je soms ook gehoord, wat E
Peter antwoordde?, vroeg hij nadat E
hij weer tegenover haar was gaan zit-
ten.
Ik heb daar niet op gewacht. Ik E
had al genoeg gehoord.
Daar ben ik nog niet zo zeker 5
van, maar ach het heeft geen zin om e
daar over te piekeren. Het is ver- E
schrikkelijk jammer, dat 't zo is afge- E
lopen, maar 't belangrijkste is nu on-
derdak voor jou in Londen te vinden, e
totdat je weer naar Marriott wilt te- E
rugkeren.
(Wordt vervolgd)
ÏÏlllllllllllllllllllllinilllllllHllllinillllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllilllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllliil
84-85. De jongens keken met grote ogen
naar wat daar gebeurde bij het huisje
van meneer Blok.
„Allemensen.zie je dat? zei Dolf ver
ontwaardigd. Die boeven hebben wapens!
„En ze nemen meneer Blok gevangen!
zei Ben. Wat zou dat toch allemaal te be
tekenen hebben?
Vreemd was het zeker. Nadat de vuur
torenwachter vastgepakt was, kwamen er
nog enkele mannen uit zijn huis. Ook die
moesten hun handen in de hoogte steken
en werden buiten bij elkaar gedreven.
„Ik begrijp er niks van! zei Dolf. Wat
willen ze toch van meneer Blok? En wie
zijn die anderen, die bij hem waren?
Ze keken tussen de helmplantjes door,
maar zorgden wel, dat men hen niet kon
zien. En zo zagen ze, hoe meneer Blok
en de anderen door de vreemde mannen,
onder aanvoering van Baardmans, weg
gebracht warden.
(Bijzondere medewerking)
HET HUIDIGE AUSTRALISCHE landschap is, geologisch gezien, heel oud.
Het is namelijk in de loop van vele honderdduizenden jaren slechts weinig ver
anderd. Hevige vulkanische „gebergtevormende" krachten, die elders het ge
zicht der aarde ingrijpend wijzigden, kwamen in Australië niet of nauwelijks
in actie.
De oeroude gesteenteformaties in de Australische binnenlanden bevatten vele
soorten edelstenen en halfedelstenen. Sommige hebben reeds hun weg gevonden
naar de juweliersbedrijven buiten Australië. Wat de geologen verbaast, is, dat
er tot dusverre maar zo betrekkelijk weinige gevonden zijn. Zeker, „prospectors"
hebben in diverse delen des lands opalen, diamanten, saffieren, smaragden, aga
ten, jaspissen, amethijsten, topazen, robijnen, turkooizen en berillen aangetroffen,
maar afgezien van opalen betrof het meestal zeer kleine vondsten.
Grote delen van Australië werden echter tot nu toe slechts oppervlakkig of
zelfs helemaal niet onderzocht op het voorkomen van kostbare stenen. Er moeten
dan ook aldus het oordeel van deskundigen nog grote hoeveelheden edel
stenen en halfedelstenen liggen te wachten op hun fortuinlijke ontdekkers!
WAT OPAAL betreft is Australië reeds
de grootste wereldproducent. Deze bij
zonder fraaie edelstenen zijn de laatste
jaren weer zeer sterk in trek gekomen. In
1960 bereikte de vraag naar Australische
opalen een hoogtepunt. In de periode
januariseptember van dat jaar beliep
de waarde van de opaaluitvoer zes mil
joen gulden. Japan nam daarvan het groot
ste deel 62 percent af. De tweede en
derde plaats kregen de Duitse Bondsrepu
bliek en de Verenigde Staten, terwijl In-
dia's aankopen van Australische opalen
zich eveneens in stijgende lijn bewegen.
Buiten Australië vindt men tegenwoordig
alleen opalen in Hongarije (melkachtig van
kleur), in Mexico (,,vuur"-opalen) en in
de Verenigde Staten (Colorado en Arizona).
In Australië komen zij hoofdzakelijk voor
in het „dorre hart" Zuid-Wales en Zuid-
Australië. Eens golfde boven die opaal
akkers een ondiepe binnenzee. Thans zijn
die streken dor en droog.
Australië's beroemdste edelsteen is de
zwarte opaal. In 1903 werd hij bij toeval
voor het eerst gevonden bij Lightning
Deze jonge Australische, Sylvia Whin-
cup, geeft juweliers colleges over edel
stenen. Hier hanteert zij een enorm
stuk kristaaltopaas, gedolven in
Nieuw-Zuid-W ales en thans eigen
dom van het National Museum
in Melbourne.
to'77 ■>-,
Het dorre zandgebied bij Lightning
Ridge, vindplaats van vele dezer kost
bare zwarte opalen.
lijk bijna uitgeput. Tegenwoordig zijn de
meeste opalen afkomstig van de vind
plaatsen Coober Pedy en Andamooka in
Zuid-Australië. Ook daar vindt men soms
een zwarte opaal en voorts bijzonder
grote „gewone" opalen. Een reuzenvondst
'was, een in ,1946 tef Andamooka gevonden
steen, die (geslepen) 203 karaat woog. De
gestegen vi?aag vah buitenlandse kopers
heeft de opaalwinning nieuw leven inge
blazen en tal van prospectors doen be
sluiten om hun geluk te proberen op de
bekende vindplaatsen en om nieuwe
„akkers" te ontdekken.
Een collectie Australische saffieren,
welker kleuren varieren van blauw en
goudgeel tot geelgroen, van de velden
in Queensland en noordelijk Nieuw
Zuid-Wales. Zij wegen van een half
karaat tot 14'/1 karaat.
Ridge in het westen van Nieuw-Zuid-
Wales. Het werd in korte tijd een der meest
begeerde stenen. De „opaaljagers" vonden
bij Lightning Ridge naast veel kleingoed,
ook enkele grote zwarte opalen. De drie
vermaardste exemplaren zijn „Licht der
Wereld", „Koningin Alexandra" en „Trots
van Australië". Zij bevinden zich thans
in particulier bezit buiten Australië. Jam
mer genoeg zijn Lightning Ridge en een
paar andere opaal-akkers thans vermoede-
NA DE OPAAL is, economisch gezien,
de saffier de belangrijkste Australische
edelsteen. Saffieren vindt men thans voor
namelijk in Anakie in de staat Queens
land. Zij zijn blauw of goudkleurig. De
beroemdste Australische saffier is de
„Zwarte Ster van Queensland", een don
kerblauwe steen van 1156 karaat, die door
experts geschat wordt op circa 800.000.
Wie zo'n steen vindt, heeft waarlijk geen
reden tot klagen! De fluweelblauwe saf
fier komt het meest voor in Australië. Zij
is vooral in trek voor verlovingsringen.
De meeste goudkleurige saffieren worden
uitgevoerd, hoofdzakelijk naar de Ver
enigde Staten, maar ook naar Ceylon. Dit
is merkwaardig, want Ceylon is de groot
ste saffierproducent ter wereld!
Diamant komt in veel delen van Austra
lië voor, doch in de regel in kleine hoe
veelheden van niet al te beste kwaliteit.
Voor sierstenen zijn de Australische dia
manten slechts zelden geschikt, als in
dustriediamant zijn zij echter zeer bruik
baar. Tot 1958 was de diamantwinning
eop ^neyenbedrijf van de goudwinning
langs de Macquarie-rivier in Nieuw-Zuid-
Wales. In 1958 zette men daar de goud-
Winning stop, waardoor ook de produktie
van diamant aanmerkelijk terugliep. De
experts zijn van oordeel, dat Australië
rijk is aan nog niet ontdekte! dia
manten, voor industriële doeleinden. Het
land moet echter thans nog veel diamant
invoeren.
Zirkonen (vaak geelrood of donkerrood
van kleur) worden de laatste jaren in
Oost-Australië gevonden. Zij kunnen ook
als sierstenen dienst doen, al zijn zij min
der hard dan diamant. Het is aan de vak
kennis van Europese edelsteenslijpers te
danken, die zich na de oorlog in Australië
metterwoon vestigden, dat de „inheemse"
edelstenen en halfedelstenen economisch
nut gingen opleveren. Tegenwoordig kan
men in de etalage van elke Australische
juwelier prachtige juwelen bewonderen
met robijnen, saffieren, agaten, jaspissen,
opalen en smaragden „van eigen bodem".
a
Drie oorzaken zijn er voor het feit dat
Australië nog niet voldoende heeft kun
nen kapitaliseren op deze sluimerende
bodenschatten:
1. De meeste prospectors beschikken niet
over voldoende kennis van edelstenen
en halfedelstenen om ze te kunnen her
kennen in hun natuurlijke „ruwe" staat.
2. De opsporing is totnogtoe niet voldoen-
doende systematisch ter hand genomen.
3. Het spreekwoordelijk „geluk", dat iede
re zoeker naar bodemschatten nodig
heeft, is tot nu toe slechts aan weinig
propectors ten deel gevallen.
Maar de tijd is niet ver meer dat hier
in verandering ten goede zal komen,
daarvoor zal de staat wel zorgdragen. Er
zijn reeds diverse geologen aangetrokken
om een grootscheepse exploratie van
nieuwe wingebieden, ver in de afgele
gen binnenlanden, voor te bereiden.
Het is wel duidelijk dat deze samen
stelling uit drie delen bestaat: akker,
maal en hout. Het eerste en het
derde deel leveren geen moeilijkheden
op: een akker is een stuk bouwland en
hout betekent hier struikgewas. Het
woord maal is bekend uit andere
samenstellingen als etmaal, maal
tijd en allemaal. De grondbeteke
nis van dit woord maal is: tijd, tijd
stip (teken dat de tijd aanduidt) en
/andaar: teken, vlek. Het Engelse mole
betekent moedervlek. In het algemeen
wordt maal dus gebruikt voor merk
teken en meer in het bijzonder bezigt
nen het voor: grens teken. In de Sak
sische delen van ons land gaf laag
kreupelhout de grens aan tussen de ak
kers der dorpsbewoners. Dit was dus
„akker-grensteken-hout" of akker
maalshout.
-
Op een in te Utrecht gehouden studie
congres over lucht- en ruimtevaart heeft
prof. dr. P. M. van Wulfften Palthe, oud
directeur van het Nationaal Luchtvaartge
neeskundig Centrum te Soesterberg, enke
le resultaten bekend gemaakt van een on
derzoek dat is ingesteld naar het zoge
naamde „isolatie-fenomeen". Wat gebeurt
er als een mens een uur wordt opgeslo
ten in een afgesloten, donkere ruimte, lig
gend op een zachte ondergrond, en niet m
staat, zich te bewegen? Hoe gedraagt het
menselijk lichaam zich als van buitenaf
geen licht- en geluidprikkels doordringen?
Hoe reageert de mens als hij stukken ge
fingeerde dialoog in een reeks klanken „die
p
Et
3. Hoewel Jolliepops ontvangst niet erg uitbundig was
geweest, vond Panda het toch wel heerlijk om weer
eens terug te zijn op Huize Hobbeldonk. Wat mooi,
groot en gemakkelijk en geriefelijk allemaal! En wat
een lekkere stoelen!
Zo zat hij innig vergenoegd om zich heen te kijken,
toen Jolliepop (na het vervullen van zijn droeve plicht
met de scooter) binnentrad, gewapend met een dien
blad, een fles en een glaasje. Panda keek er een beetje
wantrouwend naar. „Nee, Jolliepop", zei hij, „dat be
doel ik niet. Ik had toch om een kopje thee gevraagd?"
„Sta mij toe", sprak Jolliepop, „ons er opmerkzaam
op te maken dat theetijd reeds verstrekenis. Op dit
uur wordt geen thee meer gebruikt, als ik zo vrij mag
zijn het op te merken. Ik veroorloof mij, ons in herinne
ring te brengen dat Jonkheer van Nehr tot Afgeblaesen
om deze tijd zijn glaasje sherry placht te drinken, een
gewoonte die stellig goedkeuring verdient. Inmiddels
mag ik mij misschien verstouten, ons een meubelstukje
aan te reiken dat dient tot het doel waarvoor wij mo
menteel een tot armstoel bestemd stoeldeel aanwenden"
Aldus zacht en beleefd sprekend, wist Jolliepop snel en
bekwaam de gehele toestand volgens de regels der be
tamelijkheid in te richten.
de indruk van een vreemde taal maken",
in deze omstandigheden hoort?
Dit experimentele onderzoek waaraan
ook prof. Van Wulfften Palthe en zijn
echtgenote hebben deelgenomen, had in
de eerste plaats ten doel, iets meer te we
ten te komen over de toestand waarin een
straaljagervlieger zonder zicht op aarde
en op de horizon kan raken. Het is even
wel ook van nut voor de bemande ruimte-
vluchten.
Uit het onderzoek is onder andere geble
ken dat men het wel een poos zonder me
demensen kan stellen maar niet te lang.
„Gevoelens van onwezenlijkheid treden
op, men weet niet meer waar men is,
een half wakende half slapende mens
heeft geen notie meer van de tijdsduur en
maakt zich bij het horen van klanken die
een vreemde taal suggereren, voorstellin
gen die nergens op slaan. Men weet niet
meer hoe het eigen lichaam op de zachte
ondergrond ligt, of men de ogen open of
dicht heeft en sommige der proefpersonen
hadden het gevoel dat hun lichaamsde
len óf vervormd waren, of helemaal ont
braken".
Hoewel de proefpersonen bij het schat
ten van de duur van de proef onmiddel
lijk na afloop allen tot een tijdsduur van
twintig minuten kwamen (met uitzonde
ring van een die veertig minuten de juis
te duur noemde) sprak uit de spontaan ge
schreven verslagen van de indrukken een
gevoel van een eindeloos durende proef
neming.
Bij het vliegen heeft men, door het ont
breken van vergelijkingsobjecten, geen
indruk van de snelheid. Door de snelheid
van straaljagers is b.v. het oog van de
mens vaak niet meer in staat alle waar
nemingen te doen welke voor die snel
heid wenselijk zouden zijn. Zo acht prof.
Wulfften Palthe het helemaal niet onmo
gelijk dat de straaljagerbestuurder Zieg-
ler, die enige maanden geleden in het
Alpengebied tegen een kabel van een ka
belbaan vloog, dit obstakel in het ge
heel niet heeft kunnen zien, omdat zijn
ogen hem daartoe niet in staat stelden.
VOO O
^^CogyngM_P_Mj Bp, 6
16. „Je wordt hartelijk bedankt, Opa; als u nu naar huis gaat, wil je dan
Zeerob helpen bij het eten of niets doen?!" „Haa!, nog meer planken,
heerlijk hè Pingo?" „Hmm, ja, het is maar hoe je hel aanvoelt!" „Sjonge,
Petje Houtmans is aldoor zo haastig, we hebben hem nog niet eens kunnen
bedanken, dat mogen we wel niet vergeten, als hij
straks terugkomt!"
i
