In het duister van de oude mijn O m Het Ëeheim van de vuurtoren Voor deze tevreden mensen bleef de tijd stilstaan PUZZEL NUMMER 11 PANDA EN DE DIENOMAAT ^Hoe is het ontstaan?^ Polle DOOR ELIZABETH MORTON 11 Ons vervolgverhaal VERTAALD UIT HET ENGELS Dit woord MARIONET ZATERDAG 11 NOVEMBER 1961 VOOR JAN JANSEN en zijn zuster Jo uit Strijbeek, een Brabants dorpje aan de Belgische grens, is de tijd blijven stil staan. Boer Jansen heeft in de 62 jaar die zijn leven lang is, nooit iets veranderd aan de kleine erfstede waarin hij is ge boren. Hij leeft er nog precies zoals zijn vader, zijn grootvader en zijn overgroot vader het deden. De haastige spoed van onze eeuw is totaal aan hem voorbij gegaan en uitvindingen van onze tijd zijn in zijn boerderijtje niet te. vinden. L <5 ic^paaocttL Buitenlanders wensen schonere koeien en draaiorgels 18. „Als bet ooit nodig is, kan ik als scheepsbouwer best de kost verdienen, Polle", zegt Pingo. „Ik vind, dat we een pracht begin gemaakt hebben en denk je nu eens in, hoe fijn het zal zijn, de hele boot te water te latenl" „Kalm nemen, omkeren!' maar aan Peilt', zegt. Pingo, „we moeten dit nu eerst op onze rug Laat maar los Peilt', zegt Polle, „we moeten de hele zaak eerst V lUiiiimiiiiiiiiiiiHiiiiniii! T'- <<>- v - 19) Er lag een spoortjf van hoop en verwachting in zijn laatste woorden. Nee, ik wil hem nu echt niet zien, mijnheer Corrion. Ik hoef trou- E wens niet meer terug te komen. Een van de meisjes hier heeft me aange- boden om bij haar in te trekken. Ze E woont op een paar kamers en heeft E nog een bed over. Zou het te veel zijn, als ik u vroeg mijn kleren naar de E zaak te laten brengen, zodat ik ze E vanavond mee kan nemen? De bontjas E en het toiletkoffertje heb ik niet no- 5 dig. Zoudt u die soms aan Peter terug E willen geven. U moet hem vertellen, E dat ik hem niet meer wil zien! Maar dat zijn toch cadeau's, Ja- E ne!, protesteerde Corrion. Doe hem nu niet nog meer pijn door die din- E gen terug te geven, s Jane capituleerde ten dele. E Die jas wil ik in ieder geval niet E hebben, zei ze obstinaat. Maar als u denkt, dat 't Peter pijn zou doen, geeft u dat koffertje maar niet terug. E Maar in dit weer heb je die jas E toch nodig. Jane!, zei Corrion. Nee, die jas heb ik heus niet no- dig',, hield ze vol. Ik koop hier op E de zaak wel een goedkope jas met het E geld, dat ik bij me heb. Maar ik moet nu echt weer gaan werken. Nog wel bedankt, mijnheer Corrion,, voor alles E wat u voor me heeft gedaan. Ik zal E 't nooit vergeten. Maar nu is 't tot E ziens, mijnheer Corrion. E Ben je er nog steeds heel zeker van, dat je Peter niet wilt zien, Jane?, E vroeg hij. E Hij deed geen moeite zijn stem neu- traal te laten klinken. Er lag een hoopvolle klank in. =E je hoeft maar één woord te zeg- E gen, en ik roep hem aan de telefoon. E Nee, ik wil hem echt niet meer zien! Ze legde de haak op het toe- Ei stel. E Toen ze op haar afdeling terug- kwam was Alan Swann in druk ge- sprek met Mary Abbott gewikkeld, i Hij draaide zich echter ijlings om, toen hij Jane's stappen achter zich hoorde en liep toen statig weg, zon- E der haar gelegenheid te geven ook E maar iets te zeggen. Mary bloosde weer, maar haar ogen glansden. Hij is erg aardig en attent voor E me, zei Mary. Ik mag hem wel. Ja, hij lijkt mer nogal vriende- E lijk, gaf Jane toe. E De rest van de middag gebruikte Jane om de prijzen uit haar hoofd te E leren. Dat viel haar* niet moeilijk na 1 haar in Philadelphia opgedane erva- S ringen. E Om zes uur, toen de zaak sloot, toon- E de Mary zich enthousiast. S Je bent een geweldige hulp, Ja- ne, en je zult heel wat commissie in de wacht slepen! Ga maar meteen E je koffer halen. We gaan regelrecht naar m'n kamers, zodat je kunt zien of het je daar bevalt. Het is niet veel E waard. Als het je tegenvalt, kun -je dat gerust zeggen. Als ik 't me kon veroorloven, had ik wel wat beters ge- nomen. Toen Jane de kamers zag, was ze e verrukt. E Je hebt kennèlijk nooit m Phila- delphia op huurkamers gewoond! Ik vind 't hier echt gezellig! Als je er E niets op tegen hebt, kom ik dolgraag. E Ik zou je niet gevraagd hebben, als ik er niets voor had gevoeld, ant- E woordde Mary. Je kunt je kleren in de kast ophangen en de onderste la van het kastje gebruiken. Die is E leeg Ik heb nog nooit genoeg kleren i gehad om alles vol te krijgen. Ik ga E me nu even verkleden. Daarna gaan H we eten. Schikt je dat? De slaapkamer was hoog en ruim. Er stonden twee bedden, een ruime I kleerkast, een ladenkastje en een ge- makkelijke rieten stoel. Het raam gaf 1 uitzicht op een kleine tuin. die aan i de achterzijde werd afgesloten door I een blinde muur van een oud huis. De woonkamer was even groot als de slaapkamer. Het geïmproviseerde keukentje was achter een gordijn ver- borgen. Er stond een gastoestel, een E kastje en er was een gootsteen. In E de woonkamer stonden twee grote fauteuils een bank, een boekenkast. een tafeltje en een radio. De haard E was groot. De schoorsteenmantel was E van wit marmer. E En? Wat zeg je er van?, vroeg Mary toen ze uit de slaapkamer kwam. Ze liep in haar ondergoed en E droogde haar gezicht af. We moeten ons aan de wastafel in de slaapkamer wassen. Eens per week mogen we de badkamer gebrui ken. Bevalt 't je hier? Jane haalde eens diep adem. 't Is hier geweldig, Mary! HOOFDSTUKVII Jane werkte al drie weken bij Glenns, toen op zekere dag Alan Swan bi.i hun op de afdeling kwam om met Mary Abbott een praatje te maken. Iets bijzonders was dat niet, want hij kwam dat iedere dag doen, maar dit keer riep Mary Jane er bij. Zou je vanavond mee in de stad willen gaan eten, Jane?, vroeg ze. Alan, ze bloosde, heeft me geïnvi teerd. Hij neemt nog een vriend mee, als je er iets voor voelt om mee te gaan. Jane aarzelde even. Ze had zich tot nu toe gelukkig gevoeid op Mary's ka mers, maar ze had wel de uitgange tjes gemist, waar ze in Philadelphia vroeger zo van genoten had. Het da gelijkse routinewerk bij Glenns,, de bustocht naar huis, het klaarmaken van het eten, het was langzamerhand bijna een soort sleur geworden. De zondagen waren zelfs geen onderbre king van de routine. Ze gingen dan naar het park of Hampstead Heath. l'k zou 't erg gezellig vinden, ant woordde ze. Gezellig! zei Alan Swann. Ik kom jullie om half acht halen Mary. Is dat goed? We zullen klaar zijn, Alan. Toen hij vertrokken was, lachte Ma ry een beetje nerveus. .'t Is voor 't eerst, Jane, dat Alan mij gevraagd heeft om uit te gaan. Ik ben blij voor je, dat hij ten slotte genoeg moed verzameld heeft, 't Is nogal duidelijk, dat hij verliefd op je is. Mary begon opnieuw te blozen. Hijhij is pas een paar we ken geleden begonnen met z'n dage lijkse praatjes. Daarvoor is hij altijd strikt zakelijk geweest, te zakelijk eigenlijk. Maar ik weet toevallig, dat hij hier op proef is. De oude Glenn wilde hem wel een kans geven toen hij uit de Air Force kwam, maar hij moest zich helemaal zelf inwerken. Ik zou 't ellendig vinden, als zijn praat jes met mij hem kwaad zouden doen. Maar dat kan toch niet? Glenn is een vreemde man. Je weet nooit wat hij van plan is. Hij zou best wel eens kunnen denken dat Alan zijn werk verwaarloost omdat* hij - aan. een van de verkoopsters aan dacht schenkt. Het zou wel erg zijn, als hij zich zo iets zou verbeelden. Irt Amerika is het doodgewoon, dat de baas notitie neemt van een aardig meisie in de zaak. En je ziét er aardig uit, Mary! Hij zou wel gek zijn, om zich door zijn oom bang te laten maken! Ach, misschien heeft 't wel niets te betekenen, zei Mary, maar ze be gon weer te blozen. Haar ogen glans den echter opnieuw, zodat Jane heel goed begreep dat ze zich gelukkig voelde. Ze was kennelijk in de stem ming om dansend door de zaak te gaan. Ja. het zou voor die kleine Ma ry Abbot, dat Cockney-meisje, een groot geluk zijn als zij zou trouwen met de toekomstige eigenaar van de Glenns. Onwillekeurig moest ze aan haarzelf en aan Peter denken. Er kon maar een reden zijn, waarom Alan met Mary wilde trouwen: hij hield van haar! Nee, ze moest nu niet te hard van stapel lopen met haar ro mantische fantasieën. Alan Swann had haar alleen maar voor een etentje uitgenodigd en het zou nog wel een etentje met z'n vieren worden. Ze lieten geen tijd verloren gaan, toen de zaak sloot. IJlings gingen ze naar huis. Terwijl Mary zich in de badkamer opknapte, haalde Jane de avondjurk te voorschijn, die zij die el lendige middag op Marriott had inge pakt. Ze was van lichtblauw chiffon en erg eenvoudig van lijn. Een nauw sluitend lijfje met een wijde rok. Jan's gedachten gingen terug naar Marriott. Sedert haar vertrek had zij één kort briefje van John Pierce ge kregen. Peter Willans was naar huis teruggekeerd toen hij haar in Truro niet had kunnen vinden. Toen Pierce de brief schreef, was hij daar nog steeds. (Wordt vervolgd) ri||||lllllllllllll!llllllllllll!HHmillllll!llllll!l!!lllll!lllllllllllll!lllllllll!lllllinill"l"lllllllllimil!l"lllllllll"""l""l""""l""""l"l""l"llllllll SS8.9 In het wachtlokaal van het politie bureau werden ze opgevangen door een agent, die hen zag binnenrennen. „Hola, vriendjeswaar moet dat zo haastig naar toe? zei hij. „We we willen graag de inspecteur spreken, zei Dolf hijgend. Kr is iets ge beurd! „Zo! zei de agent. Nou, deze deur door. hier is de inspecteur. De politieman keek verwonderd op ach ter z'n schrijftafel, toen de jongens ge jaagd binnen kwamen. „Wel, jongelui, wat is er aan de hand? vroeg hij. Haastig, struikelend over hun woorden, vertelden ze het gebeurde. De inspecteur hoorde hen verbaasd aan. „Dat is een vreemd verhaal, zei hij. „Weet je zeker, dat dit gebeurd is? „Jazeker, meneer," hijgde Dolf. „We hebben alles met onze eigen ogen gezien." JO, ZIJN 61-jarige zuster, kookt voor hen beiden in een ketel, die boven het open haardvuur hangt. De vlammen lekken om hoog in de grote zwartgeblakerde schoor steen. In de schouw hangen zijen spek en stukken ham, zoals wij die alleen nog maar van horen zeggen kennen. Boer Jansen zit naast het vuur, zijn pet op. Dat hoofddeksel gaat alleen af als hij 's avonds door het nauwe deurtje in de bedstee kruipt. Op de vloer de rode keien, waarover zijn vader en zijn grootvader, hun vrouwen en hun kinderen ophun klom pen en klompjes schuifelden, zoals hij nu. Tussen het woonvertrek en de stal is een muur. Daarboven is het dak, waaronder mens en dier samen leven. De stal is een zogenaamde potstal. Van oktober tot april als de koeien binnen zijn, wordt daar de mest bewaard, 's Zomers dient die mest om de schrale zandgrond vruchtbaar te maken. Maar het ruikt niet onfris in de hoeve, want die is zo gebouwd dat de wind er steeds doorheen kan waaien. Zonder die openingen in de muren en het dak zou het er geen leven zijn. „Den heert" zou niet trekken„Koud"? vraagt Jan Jansen verbaasd. „Als je werkt heb je het niet koud" Zo was het leven op de Brabantse zand gronden vroeger. Als je niet werkte, lag je in bed. Zolang er daglicht was, moest er gewerkt worden om het hoofd boven wa ter te houden en om de monden van kin deren te vullen. IN EEN GAT in de muur tussen stal en woonvertrek staat de enige verlichting van de hoeve: een klein olielampje. „Ze zijn hier geweest van 't elektriek", vertelt Jansen trots, „maar ze konden de spijkers niet in de balken krijgen, zo hard is dat oude hout nog". En hij wijst op de balken: ruwe, ongeschaafde halve boom stammen, krom en knoestig, die het dak dragen. Sober was het leven op de Brabantse zandgronden, zoals het dan ook nu nog voor „de kinderen Jansen" is. Maar dom waren de mensen niet. Boer Jansen toont ons hoe zijn overgrootvader een methode uitvond om de opgestalde koeien 's avonds makkelijk van voer en water te voorzien. Buiten put hij een emmer water en giet die leeg in een holle boomstam die dwars door de muur de woonkamer inloopt. De goot eindigt precies bonven een ijzeren ke tel, met een doornsee van ongeveer een meter. Klaterend loopt het water in de zwarte pot. Deze ketel zit aan een grote draaibare arm vast, die om een ijzeren spil naar „den heert" zwenkt. Wanneer de ketel vol genoeg is, worden er meel en kleine aardappels in gedaan. Zestig ki lo weegt de pot met inhoud dan, maar de „kamerkraan" brengt hem zonder manke ren boven het haardvuur. Als de enorme maaltijd gaar is, wordt de kraan weer ge draaid. Dwars door de woonkamer zwaait de ketel langs de houten goot waar zoeven het water uit kwam, en zwaait dan pre cies door de deur naar de stal, waar hij juist voor de koeien terecht komt. De ijze ren pot wordt omgekeerd en het koeien- maal eindigt zijn tocht in de voederbak ken. DIE PRIMITIEVE hijskraan is de enige poging tot rationalisatie in het boerderijtje- En verdere technische verworvenheden zul len er wel nooit komen. Want waarom zal je iets veranderen, als je er geen behoefte aan hebt?, zeggen deze eenvoudige, tevre den mensen. Horizontaal: 1. hospita; 13. rivier in Siberië; 14. zangstuk; 15. groente; 16. uit roep van pijn; 17. spil; 18. bijwoord; 19. voorzetsel; 21. kleurstof; 23. verlangen; 25. lidwoord; 26. kleine opening; 28. goede naam; 30. stad in Duitsland; 32. plaats in de Betuwe; 33. Europeaan; 34. Indonesisch eiland; 35. motorraces; 36. onbelemmerd; 39. muziekstuk; 42. voorzetsel; 43. bolge was; 44. file; 45. inhoudsmaat; 47. reeks; 49. gewicht; 51. inhoudsmaat; 52. kring om de zon of de maan; 54. familielid; 56. open plek in een bos; 58. mohammedaanse titel; 59. getal; 60. rund (Ind.); 61. muzieknoot; 62. drank; 65. beleid; 68. afkorting op grammofoonplaten; 69. deel van de mast; 70. muzieknoot; 71. landbouwwerktuig; 73 oorsprong; 75. hoornschoen; 77. vogelpro- dukt; 78. soort zeiljachten. Verticaal: 1. kunstenaar; 2. getijde; 3. aansporing; 4. land in Azië; 5. zijrivier van de Seine; 6. voorzetsel; 7. voorzetsel; 8. askruik; 9. wijsje; 10. muzieknoot; 11. en anderen (afk.); 12. inschrift in oudger maanse schrifttekens; 20. verharde huid; 21. Duitse vorstennaam; 22. zuiver; 23 plaats waar een schip gebouwd wordt; 24. één der Bovenwindse Eilanden; 25. deel van Sumatra; 27. verlaagde toon; 29. mu zieknoot; 31. vogel; 37. ondergevel; 38. vordering; 40. deel van Zwitserland; 41. biergist; 46. herkauwer; 47. lichaam zon der ledematen; 48. gezicht; 49. zijde; 50. plaats in Salland; 51. kledingstuk; 53. bergplaats; 55. persoonlijk voornw.; 5 water in Noord-Brabant; 63. plaats in Noord-Afrika; 64. zijrivier van de Donau 66. razernij; 67. kledingstuk; 72. persoon lijk voornw.; 73. persoonlijk voornw.; 74, muzieknoot; 75. gewicht; 76. muzieknoot; 77. loofboom. Inzenden voor donderdag a.s. uitsluitend per briefkaart. OPLOSSING PUZZEL No. 10 Horizontaal: 1. niemand; 7. vooraan; 13. reder; 14. aldus; 15. de; 17. ieme; 18. lies; 19. ho; 20. elf; 22. lev; 23. Ier; 2J, pod; 25? lias;' 27 negen; 29. veer; 30. Itaïa; 32. les; 33. Eelde; 34. gemaal; 36. striem; 37. relatie; 38. liefde; 42. kregel;';4'7. Indië; 48. keg; 50. stade; 51. geen; 52. renet; 54. slee; 55. gel; 56. bon; 57. hik; 59. als; 60. in; 61. hoen; 62. aard; 64. el; 65. moede; 66. kruid; 68. griffel; 69. talloos. Verticaal: 1. nadelig; 2. er; 3. mei; 4. adel; 5. nemen; 6. drevel; 7. valies; 8. oliën; 9. Oder; 10. Rus; 11. as; 12. nood rem; 16. elite; 19. hoede: 21. faam; 24. Deli; 26. sla; 28. gelaten; 29. ver; 31. aarde; 33. eters; 35. lee; 36. sik; 38. ligging; 39. ineen; 40. edel; 41. Fin; 43. ets; 44. gala; 45. edele; 46. leesles; 48. kennel; 49. ge hakt; 52. roede; 53. tiara: 56. boef; 58. krul; 61. hof; 63. dil; 65. mi; 67. do. Prijswinnaars puzzel no 10: 7,50: J. Schraal, Gasthuislaan 112, Haarlem; 5, F. Postma, Eemstraat 24, IJmuiden; 2,50: G. Knottenbelt, Zijlweg 175, Haarlem. COP. MA*TIN TOONO» 5. Omdat het vakantie was, wist Panda zijn sombere bui al spoedig weer te overwinnen; en toen er van beneden aangename etensgeuren begonnen op te stij gen liet hij zich dan ook vrolijk van de trapleuning glijden om zich snel tegoed te gaan doen. Uiteraard achtte de stipte bediende Jolliepop dit geen waardige wijze om af te dalen, en hij merkte dan ook eerbiedig op, dat het wellicht aanbeveling zou verdienen een elek trische lift te doen installeren, wanneer Panda de trap treden niet wenste te gebruiken. „Ach wat het gaat zo veel leuker!" riep Panda. „Geef me nu liever maar eens een smakelijke hap." Zijn stemming werd echter weer minder, toen Jolliepop hem in de correcte, maar eenzame eetkamer leidde en hem zijn plaats wees. „Wat een ongezellige boel!" klaagde Panda „Bah! Waarom kan ik niet gewoon in de keuken even een bordje eten?" „Misschien mag men zo vrij zijn ons er op te wijzen dat wij een dienstvertrek als de keuken nimmer be treden," antwoordde Jolliepop. „Men mag wellicht zelfs opmerken, dat bij voorbeeld Jonkheer Van Nehr tot Afgeblaesen niet eens van het bestaan van een keuken op de hoogte was. Wèl had deze de goede gewoonte, zich voor de maaltijd op passende wijze te kleden een gebruik dat wij vanaf heden ook zullen volgen." En zo sprekend bond hij Panda het stemmige zwarte dasje voor, dat op een deftig diner gedragen moet worden. „Doe uw koeien toch in bad voordat ze gemolken worden" zo verzoekt een Engel se typiste de Algemene Nederlandse Ver eniging voor Vreemdelingenverkeer. Zij is een der 2300 buitenlandse toeristen, die in de ANVV-bezoekers-enquête lê61 hun me ning over ons land gaven. De Britse jongedame bleek bijzonder ge schokt, dat Hollandse koeien, die „de hele dag in alle standen in de wei liggen", zon der een stevige wasbeurt gemolken wor den. „Badkamers voor zo'n twaalf miljoen koeien wordt een dure grap", verzuchten de VVV-bevorderaars. Zij hebben echter wel oren naar het verzoek van een Ame rikaanse predikant om alle windmolens te laten staan „al was het alleen maar voor de Amerikanen". En ook de smeekbede van een bezoeker uit Kaapstad om meer draaiorgels in de straten werd niet onwel willend in overweging genomen. Zeer vele dames spraken hun benauwe nis uit over het huns inziens aanzienlijke tekort aan openbare toiletgelegenheden in de grote steden, hetgeen zonder twijfel weer eens onder de aandacht der met sa nitaire voorzieningen belaste autoriteiten zal worden gebracht. Vlaamse klachten Een Amerikaans zakenman genoot bij zonder van „Panorama Mesdag en Madu- rodam in Rotterdam". Vergissen is men selijk. Een Londense toerist vergeleek de Amsterdamse cabarets met die van de Hamburgse Reeperbahn: „Er hangt daar een mysterieuze sfeer en men krijgt het idee in grote moeilijkheden te kunnen ra ken". Deze illusie wordt niet gedeeld door andere, gastronomisch, ingestelde lieden, die onze in het Frans gestelde restaurant menu's verfoeien en meer klare taal, bij voorbeeld Engels, wensen. Voorts vindt men het vreemd, dat in ons waterrijke land een glas water aan tafel slechts na veel bidden en smeken te krij gen is. Enkele Belgen klagen, dat Neder landers hun „Algemeen beschaafd Neder lands" niet begrijpen. Een Brusselse stu dent schrijft over ons land: „Zeer mooi, vooral voor jullie bloemen. Holland is een van de prachtigste steden, dat ik ooit be zoek hebt". Voorts schijnen wij ook paradijselijke te kortkomingen te hebben. Een Franse schei kundige meent, dat die staat bereikt zou zijn, indien hier een Middellandse Zee-kli maat heerste. Een Engelse letterzetter verklaart echter: „Indien het landschap even aantrekkelijk was als het karakter, de properheid en de vriendelijkheid van uw volk, dan zou Nederland een ware Hof van Eden zijn". Waaruit geconcludeerd moge worden, dat Nederland bepaaldelijk elck wat wils biedt, ook op het gebied van vreemde wensen en verlangens. Het aan het Frans ontleende mario net is een voorbeeld van een woord met een dubbele verkleiningsuitgang. Wij moeten uitgaan van de eigennaam Marie. De verkleiningsvorm daarvan is in het Frans Marion en de verkleining daarvan is, alweer in het Frans, mario nette. Een marionet is een pop waarvan de ledematen door draden worden be wogen. Men gebruikt het woord figuur lijk voor iemand die geen eigen wil heeft en slaafs de bevelen van anderen opvolgt. In Vlaanderen noemt men marionet ten wel poesjenellen, een aardig voorbeeld van volksetymologie: het Franse woord luidt polichinelle uit het Italiaanse pulcinella, een afleiding van pulcino: kuiken. Polichinelle werd tot poesjenel verbasterd.

Krantenviewer Noord-Hollands Archief

IJmuider Courant | 1961 | | pagina 11