NIEUWE No. 518. Donderdag 15 September 1881. 6e Jaargang. 't Wordt lichter. 1.— 30 Cents. HSCHE ABOILNEMENTSPB IJS Per 3 maanden voor Haarlem Buiten Haarlem franco per post. Afzonderlijke Nummers 0,85 0,06 Dit blad verschijnt Eiken WOENSDAG en ZATERDAG. BUREAU: St. Jansstraat Haarlem. PRIJS DER ADVERTENTIÈN Van 1- -6 regels gppsptj AGITE MA NO'N AGITATE. Elke regel meer5 Groote letters worden berekend naar plaatsruimte. Dienstaanbiedingen 25 Cents per advertentie a Contant. Advertentiën worden uiterlijk Dinsdag- en Vrijdag avond voor 6 uur ingewacht. Uitgevers K P P E R S LAUREY. De vorige week was merkwaardig en beteekeuisvol niet alleen voor de ontwik keling van kerkelijk-politieke toestanden in het bisdom Trier, doch, naar het zich laat aanzien, voor gansch Pruisen. Nochtans zal het voor de Katholieken in het land der Bildung und Intelligenz geraden zijn bij al het vrede-gelui niet in slaap te dom melen, ofschoon we erkennen moeten dat de toestand op kerkelijk gebied in dat land iets beter wordt. De sombere wolken van den cultuurstrijd worden helder, een vrien delijk zonnestraaltje der hope breekt door 't donkere firmament, dat sinds tien jaren onheilspellend over de Katholieke Kerk in jDuitschland heeft gehangen en, om met iMgr. Mermillod te spreken, Pruisens Ka tholieken kunnen den nieuwen Bisschop Tan Trier, Dr. Felix Korum, begroeten als »de duif die den olijftak brengt.Ook li berale bladen beweren dat er in de laatste dagen besluiten van groote beteekenis in den kerkelijk-politieken strijd genomen ziju. Mgr. Korum vertoefde bijna twee dagen bij den Rijkskanselier te Varzin, dien hij >zeer voldaan* moet hebben verlaten. Wat de j?isschop met v. Bismarck heeft verhan deld is natuurlijk nog niet geheel en al bekend, doch 'le verhandelingen moeten tot een gunstig resultant geleid hebbenboven dien speelde de Rijks>nseher den vrien" delijken gastheer. Toen bega/ z^|1 de nieuwe Bisschop naar Berlijn, waar hij" herhaalde malen confereerde met den Ministcr va" Eeredienst, v. Gossler, en den Minister vd1'11 Binnenlandsche Zaken, v. Puttkamer, en ten slotte audiëutie verkreeg bij den Keizer. Reeds het feit alleen dat de Keizer, de Kanselier en de Ministers wederom per soonlijk met een Pruisisch R. K. Bisschop onderhandelen, is verblijdend en beteeke uisvol. Op den 30sten Aug. publiceerde de Staatsanzeiger, zonder te gewagen van den eed waarvan men den Bisschop had vrij gesteld, de erkennings-oorkonde, een bewijs dus dat de erkenning reeds voor de reis naar Varzin en Berlijn een volslagen feit was. Nog meer: de Nordd. Allg. Ztg. be richtte den eersten Sept. dat de Duitsche gezant in Washington, von Schlözer, in Rome met den H. Stoel in onderhandeling FEUILLETON. HET PUNT VAN EER. (Verhaal van een EDgelschinan.) (Vervolg). Den volgenden morgen waren wij allen op den bepaalden tijd aan boord. Kapitein Starkey Ontving ons met beleefde onverschilligheid, en tk bemerkte dat de opzettelijke minachting, welke Dupont en de luitenant op hunne gezichten ten toon spreidden, hem volstrekt niet aandeed. Toen echter Dona Antonia hem met een afgekeerd hoofd voorbijtrad, om met hare moeder naar de kajuit te gaar., en daarbij hare mantille vaster dichttrok, als wilde zij (zoo verklaarde ik ten minste, misschien ten onrechte, hare beweging) hare kleeding niet door het aanraken van een lafaard besmetten, steeg hem het bloed in het gezicht en zag ik hem beven. Deze uitdrukking van smart was echter zeer vluchtig, en na ver loop van eenige minuten waren zijn trekken weder zoo ernstig en koud als te voren. Het bleek echter spoedig, dat hij voor de minachtiug, die 'hij wilde dulden, zekere grenzen had getrokken. Dupont trad namelijk op hem toe, en gaf zijn vwrevel lucht, door, luid genoeg om van eenige '.matrozen gehoord te worden het woord lache viit te spreken, en den kapitein strak aan te zien. Daarmede wilde hij Starkey voorbij gaan, maar deze greep hem met zijn ijzeren vuist bij den arm, keerde hem naar zich om en zeide: Luis ter, mijnheer! Persoonlijk is het mij geheel on- is om eeu spoedig vergelijk tusscheu den Pruisischen Staat en de Kerk mogelijk te maken; uit dit officieus bericht blijkt het volgende: 1° de verzoenende gezindheid van den H. Stoel; 2° dat een Pruisisch diplo maat, de afgezant v. Schlözer, in dezen zomer naar Rome is gezouden om met de Kerkelijke Overheid aangaande eene over komst te beraadslagen; 3° dat men in Ber lijn van den H. Stoel geen afstand van beginselen vergt; 4° dat het Ministerie van Buitenlaudsche Zaken (v. Bismarck) de onderhandelingen vau v. Schlözer in Rome te baat nam om tot den H. Stoel te na deren 5° dat v. Schlözer met de opdracht naar Rome is teruggekeerd, een modus vivendi tot stand te brengen; 6° dat de res pectieve wetsontwerpen aan den Landdag, die in November vergadert, zullen worden ingediend. Deze ofïicieuse verklaringen be wijzen dat men er zich niet slechts toe zal beperken om alleen den vacanten Bissehop- pelijken zetel te Trier aan te vullen. Hier heeft de H. Stoel alsook de Koninklijke Pruisische Regeering door een feit den ernstigen wil kenbaar gemaakt, die het einde van den onzaligen cultuurstrijd mag doen verwachten 't Is de eerste maal in Prui sen, dat sinds het uitbreken van dezen onheilvollen twist een vacante Bisschoppe lijke zetel werd aangevuld, zonder dat de door Falk gestelde eed gevorderd werd. Voor de eerste maal sinds een reeks van jaren vol argwaan, twist en geweldenarij, zagen de Katholieken hoogst verblijd, niet de Regeering den gang naar Canossa doen hetgeen trouwens ook niet noodzakelijk was doch deze en het Opperhoofd der Ka tholieke Kerk hand aan hand gaan, om na een' waarin in Pruisen de Prinsen der Kerk /ot abdicatie werden gedwongen en naar het buitenland verdreven werden, een Bisschop we/er in hun midden ver schijnen. Voor de aanhangers van het sys teem der staats-almachu zal deze over eenkomst der hoogste KerkeiJihe en Staats machten een ergernis zijn; ons echter strekt ze tot vreugde. Zij geeft ons de zekerheid dat nu ook omtrent andere geschillen de zoo vuria verlangde vrede voor onze Duit- O o sche geloofsgenooten eenmaal volgen zal. Wij zijn van meening dat verdere stappen om tot dien lang verbeiden vrede te ge- verschillig wat gij van mij denkt en zegt, maar op dit schip ben ik kapitein en bevelhebber, en ik zal niemand veroorloven mij voor de man schap te honen en daardoor mijn gezag te ver zwakken. Verstout gij u nog eens om mij zoo te bejegenen dan laat ik u eenzaam opsluiten, of zelfs in de boeien zetten, tot wij op Jamaica aankomen. Daarmede schoof hij zijn onthut sten toehoorder van zich af en ging naar voren. De passagiers, zwarten zoowel als blanken, waren allen aan boord; het anker werd gelicht, en weldra stuwde een matige wind ons voort. Men kon geen twee uur aan boord van den Neptunus doorbrengen, zonder zich volkomen te overtuigen, dat de kapitein van dat schip, ai mocht het hem aan moed tot eer. tweegevecht ontbreken, een zeer ervaren en manhaftig zeeman was, en dat zijn volk, een dozijn der knapste kerels die ik ooit gezien heb, volkomen onder zijn gezag stond en streng in tucht werd gehou den. De dienst aan boord werd met zooveel stipt heid en zoo stil verricht als op een oorlogschip, en een gevoel van gerustheid, dat wij, bij een of ander ongeluk, den kapitein in zijn vak vol komen konden vertrouwen, werd weldra door alle aanwezigen openlijk of stilzwijgend aan den dag gelegd. Gelukkig was het weder zeer fraai, en de wind alleen flauw en veranderlijk, zoodat wij ver scheidene dagen lang de blauwe bergen van Ja maica voor ons zagen, zonder ze merkbaar te naderen. Eindelijk kregen wij een frisschen noord wester die aanhield, en nu voeren wij weldra kaap Morant om en de baai in, waar men de raken weldra volgen zullen en we achten den tijd niet verre dat ook de in het bui tenland verblijfhoudende Pruisische Bis schoppen, den bodem hunner cathedraleu op nieuw zullen betreden, 't Zal voor onze Duitsche geloofsgenooten moeilijk vallen de tallooze ongerechtigheden en daden van tirannie en ruw geweld der vergetelheid O O prijs te geven, maar zij zullen als ware Christenen, naar 't Goddeljjk gebod, die beleedigingen toch vergeven. Doch alvorens de Kerk in Pruisen vol komen in haar rechten is hersteld, zullen er nog heel wat moeilijkheden moeten over wonnen worden. Er zijn nog bergen van bezwaren die zich niet als een krijtstreep van 't bord laten vegen. Dat v. Bismarck, als hij den Kerkelijken vrede ernstig ver langt, ook de middelen en den weg zal vinden dezen vrede een wettigen grondslag te geven, zulks zal niemand betwijfelen, die den aard en de wijze heeft gadegesla gen, met welke de Rijkskanselier zijne plannen ten uitvoer brengt. Zoo men zegt, heeft de Koning van Saksen bij de onderhandelingen tusscheu Rome en Berlijn eene belangrijke bemid delaarsrol gespeeld; dat doet hem aanspraak maken op dankbaarheid, maar op de eerste plaats gelooven we, dat de weg tot den vrede gebaand is door de eminente vrede lievendheid en wijsheid van den H. Vader. Ook heeft de trouw eu sterkte van het Katholieke Duitsche volk, waarop de kracht van het Centrum gebaseerd is, niet het minst bijgedragen om de Regeering tot onder handelingen geneigd te maken. Wat de Curie heeft ingewilligd, in welk opzicht zij den Staat is tegemoet gekomen, dit alles is nog niet volkomen bekend, maai de Duitsche Katholieken kunnen hun hoofd gerust ter neder leggen, al wat de H. Stoel gedaan heeft, is welgedaan. De liberalen zien met leede oogen de gebeurtenissen der laatste dagen. Zij ge dragen zich alsof de cultuurstrijd al lang en broed ten einde was. Zoo weeklaagt o. a. de Vossische Zeitung in Berlijn: »Het artikel in de Norddeutsche Allg. Ztg. geeft het vooruitzicht dat spoedig alle vacante Bisschopszetels zullen bezet zijn en dat de Meiwetten zullen herzien worden. Wie dan na een tienjarigen strijd aan 't kortste eigenlijke zeereis bijna voor geëindigd kon ver klaren. Dit was voor de kajuit-passagiers een groote blijdschap, een veel grootere dan het voor landbewoners gewoonlijk is, als zij van het vervelende van het verblijf aan boord ontslagen zullen worden. Al de passagiers voelden zich namelijk aan een dwang onderworpen, die uiterst onaangenaam was. Aan tafel nam de kapitein met ijskoude beleefdheid de honneurs waar; het onderhoud, als men het karige gesprek zoo mocht noemen, beperkte zich meestal tot zeer korte vragen en antwoorden, en eindelijk waren wij allen zeer blijde als het diner was afgeloopen. Hot was twee uur in den nacht toen wij de kaap omliepen; al de passagiers waren in bed, en een kwartier uurs later ging ook kapitein Starkey naar beneden, en bleef, gelijk ik nader hand hoorde, in zijn kajuit met het gereedmaken van papieren bezig. Ik was te onrustig om te slapen en ging nog lang met Hawkins, den hoog bootsman, die de wacht had, het dek op en neer, terwijl ik naar de lichten langs de welbekende kust staarde, die ik een jaar geleden verlaten had, met zeer geringe hoop om haar ooit weder te zien. Terwijl ik zoo naar het land tuurde, schoot een schijnsel als van een rood opkomende maan over de donkere zee, en toen ik mij zeer snel omkeerde zag ik dat het de weerschijn eener hooge vlammenzuil was, welke uit het groote luik, dat twee matrozen om eene of andere reden geopend hadden, opschoot. In mijn nog zwakken toestand bedwelmde mij de schrik van dit ge- zi cht, want de gedachte aan de vaten kruit, die eind trekt, daaromtrent zal zeker wel nie mand in onzekerheid verkeeren.« Een eigenaardige dreiging verkondigt de Elber- felder Zeitung. Zij zegt o. a.ten opzichte van den eed, waarvan men thans den nieuw benoemden B:sschop heeft vrijgesteld, ver haalt men in welingelichte kringen dat het eene voorloopige dispensatie is eu dat de eed stellig zal gevorderd worden, zoodra de Meiwetten zijn herzien. Overigens ziin wij in staat met zekerheid te kunnen be richten, dat als de nieuw benoemde Bis schop niet in alles getuigenis geeft van zijne vredelievendheid, men in Berlijn korte metten met hem maken zal.c Aan deze bedreiging behoeven de Duit sche Katholieken geen gewicht te hechten. Trouwens vrienden en vijanden van Mgr. Korum getuigen van hem dat hij vrede lievend bij uitnemendheid is. Volgens de aartsliberaie Kölnische Zeitung zal de nieuwe Bisschop van Trier niets anders kunnen doen dan de gemoederen van de geeste lijkheid en van het volk gerust stellen, immers de Meiwetten zullen hem binden.* Op deze bekentenis aan de Kölnische Zeitung ontglipt, maken we de aanmerking, dat jaren lang ieder Katholiek, die durfde be weren dat de Bisschoppen en de Geeste lijkheid door de Meiwetten in de uitoefe ning van hun heilig ambt verhinderd wer- den, juist door dat radicale orgaan en zijne geestverwanten als aanhitserswerden uitgeroepen, 't Is betreurenswaardig dat dagbladen, die gewoon zijn in alle zaken een hoogen toon aan te slaan, acht a tien jaren noodig hebben om tot zulke eene bekentenis te komen. Te oordeelen naar de taal der officieusen, schijnt de Pruisische Regeering te specu- leeren op een tweespalt van het Centrum, daar zij oeconomische en belastings-quaes- tiën in de kerkelijk-politieke wil inlas- schen. Edoch de Kerk kan eene vrije me dewerkster zijn in alle zaken die met den godsdienst samenhangen, maar zij zal nooit eene dienares van het een of ander systeem zijn en nimmer zal zij eene regeeringspartij worden. Voor oneenigheid in het Centrum bestaat geen gevaar, deze phalanx is te goed geconstitueerd om door kuiperijen of di plomatieke kunstgrepen te worden verdeeld, en het is juist zijne parlementaire macht wij aan boord hadden, kwam terstond bij mij op, zoodanig, dat ik zeker over boord zou ge vallen zijn, als ik mij niet aan een touw had vastgegrepen. Een woeste kreet: Brand, brand! de schrikkelijkste klank, die men op zee hooren kan, vermengde zich in mijn ooren met eeu verbijsterend suizen en bruisen en bedwelmde mij nog meer. Nauwelijks was ik nog in staat om onder het heen en weder loopen der matro zen de forsche gestalte des kapiteins op het dek te zien springen. Door den roeper gebood hij oogenblikkelijk stilte; daarop volgde het bevel om het luik te sluiten, opdat de vlam niet meer zou uitslaan. Dit geschiedde onverwijld met zijne persoonlijke medewerking en toen verdween hij in het vooronder. De twee of drie minuten die hij wegbleef, kwamen ons als een eeuwigheid voor, en het scheen zoo algemeen erkend te worden dat ons lot alleen van zijne beradenheid en tegenwoordigheid van geest afhing, dat er geen woord gesproken, geen hand uitgestoken werd, eer hij weder op het dek kwam, reeds geblakerd en gezengd door het vuur er. in zijne armen een voorwerp mede slepende, dat naar een lijk geleek. Hij wierp zijn last op het dek neer, kwam snel naar Hawkins en mij, en fluis terde mij zacht en haastig toe Ga naar beneden, Edward, en wek de passagiers, en gij, mijnheer Hawkins, haal mijn pistolen uit de commode in de kajuit. Maar snel. Leven en dood hangen van een minuut af. (Wordt vervolgd.)

Krantenviewer Noord-Hollands Archief

Nieuwe Haarlemsche Courant | 1881 | | pagina 1