222 - Rijnland. Landbouw. DE LANDBOUW in YLAANDEREN. daan met maar stil te huis te blijven en op mijne zaken te passen. Denken anderen er ook zoo over, dan ware het het beste daarmede maar spoedig eens eene proef te nemen en dit op de cerstvolgende vergadering voor te stellen. Voor de zomervergaderingen is het zeker wenschelijk om andere werkzaamhedeu te bedenkenmaar daar- voor zal ook wel raad zijn te verschafFen. Een ploegwedstrijd hebben wij al gehad en welligt heeft het denkbeeld van den heer Koekelis veel goeds, om er gcregeld jaarlijks een te houden. Beproeving van nieuwe werktuigen, zoo als voor twee jaren die van gierkarren zijn ook nog niet uitgeput. En is er niets bepaalds te doen zou dan misschien eene gezamentlijke wandeling en het bezoek van een paar boerderijen in de nabijheidwelligt niet de beste tijdbesteding wezen en aanleiding tot menige nuttige opmerking of bespreking geven. Maar ook ieder in het bijzonder kan veel tot het aangename der ver- gaderingen bijdragenindien hij er zich toelegt om gelijk reeds meer dan eens geschiedde, wat mede te brengendat de algemeene aandacht waard isals kleine nieuwe werktuigen, bijzonder mooije produk- ten enz. Laten we ons in een woord alien beijveren om te maken dat de vormelijke werkzaamheden zoo spoedig mogelijk afgedaan wordenopdat er wat tijd overblijve, om werkelijk nuttig en aangenaam zamen te zijn. Het leden-aantal dezer afdeeling is reeds zeer belangrijk en kan nog aanzienlijk toenemcnzoodat bet bestuur reeds over eene vrij goede kas te dis- poneren heeft, en dus als er eens het een of ander dat tot algemeen nut strekt, wordt voorgestelddat wat geld moet kosten zal ook dit wel zonder be- zwaar kunnen geschieden. Zaturdag, 29 December, zal eene vereenigde ver gadering van Bijnland worden gehouden ter behan- •deling van 1°. voorstel tot het doen van af- en overschrijving; 2°. voorstel omtrent het bepalen der plaatsen voor het ter visie leggen van stukken bestemd 3°. voorstel omtrent de bijwerking van het oude archief 4°. voorstel omtrent de garing 5°. eene ontwerp-verordening op het cnderhoud van de Gouvve-kade. "Wij hebben ons tot nu toe hoogst zelden een kijkje in het buitenland veroorloofd, en dat voornamelijk daaromwijl wij vreesden in het groote gebrek der landbouw-schrijvers van vroegeren tijd te vervallen om altijd op den landbouw in Engelandin Duitschland, in Frankrijk en waar niet al te wijzen alsof men daar alleen wist wat of eigenlijk goed landbouwen was en de landbouwers in Nederland nog bijna alles te leeren hadden. De oorzaak hiervan wasdat onze eigen landbouw zeer weinig bekend was in andere landen in Duitschland vooral, werd veel meer over landbouw geschrevenen als het zoo in boeken staat schijnt dat alles veel mooijer en is het ook veel gemakke- lijker om het na te vertellendan wanneer men die zaken op het land zelf moet gaan onderzoeken en genoodzaakt is om de boeren de kunst af te leeren. Het is dan ook niet te verwonderen dat de boeren als zij eens lazen in die boeken, waar men bun zeide dat de ware wijsheid te vinden wasen daar als iets zeer nieuws vonden aangeprezenwat zij reeds van oudsher gedaan haddenspoedig genoeg hadden van die boeken-geleerdheid en er niet meer van verlangden te weten. In den lateren tijd is daarin veel verandering gekomende schrijvers over land bouw hebben meer degelijke kennis verkregen en als zij eens wat uit den vreemde mededeelenweten zij het graan van het kaf af te scheidenen vele land bouwers vooral zijdie eens wat verder gingen tlan de plek waar zij geboren werdenzijn thans overtuigddat hoe goed men zijn handwerk ook verslaat, er nog altijd wat te leeren valt, en dat hij, wien de gelegenheid tot reizen ontbreekt, ook uit een goed boek dikwijls veel nut kan trekken. Maar wil men met de kennisin andere landen verkregen, zijn voordeel doen, dan behoort men vooraf ook wel te weten of grondklimaat en de andere omsfandigheden niet te veel van onzen toesfand afwijken en of hetgeen daar geschiedt ook hier de- zelfde uitkomsten zou geven. Het meeste valt er daarom ook te leeren uit eene naauwkeurige en juis- te besehrijving van den landbouw in de eene of andere streekniet zoo als die bij een enkel land- bouwliefhebber plaats heeft, gelijk het zoo dikwerf geschiedde bij al die vroegere verhalen over den En- gelschen landbouwmaar zooals ieder boer het daar gevvoou is te doen. Want wat men somwijlen met den onjuisten naam van sleurgang bestempelt is dikwijls, wij zeggen niet altijd, het resultant van de wijsheid en landbouwervaring van vele elkander opvolgende geslachten. Al die eigenaardige kennis omtrent het op elkander volgen der verschillende gewassende wijze van bewerking van den grond voor ieder gewas de juiste zaaitijd en zoo veel meer is een erfgoed gewordendat de zoon van den vader overneemt; maar er is heel wat geest van opmerking en veel schranderheid noodig geweest om die kennisdie thans zoo eenvoudig en natuurlijk schijnt, bijeen te brengen. Hij die niet bij den landbouw is groot gebragt en dezen eerst later tot in de kleine bijzonder- heden leert kennenzoo als die in de best bebouwde streken van ons land gedreven wordt, staat dikwerf versteld over al hetgeen de ervaring van vele eeuwen op die wijze aan landbouwers geleerd heeftdie nim- mer eenige kennis van natuurkunde hadden en die nu ook nog zelden de redenen kunnen aangeven waarom zij zoo en niet anders handelen. Doch reeds eene te lange inleiding voor ons onder- werp. Wij troffen namelijk in een Fransch tijdschrift eene zeer belangrijke besehrijving van den landbouw in Vlaanderen aan en wilden daaruit het een en ander mededeelen. Vlaanderen is juist bekend als het land waar de landbouw het best wordt uitgeoefend en waar men van zuiveren zandgrondop welken niets groeit door mest en arbeid even hooge opbrengsten als van onzen besten kleigrond heeft verkregen. Nergens, ook in ons land niet, is de landbouw zoo volmaakt of er valt van de nijvere Vlamingers nog wat te leeren. Men verwachte echter niet, dat wij hier in een paar korte stukjes die wijze van landbouwen volledig zullen schetsen; genoeg zij het, zoo daardoor bij rnenig landbouwer den lust wordt opgewekt om er wat meer van te weten. Het beste isdat hij er zelf heen gaat, en nu men er, als men maar eens in den Hollandschen spoorwagen zit, in een dag zijn kan, is dat bezwaar zoo groot niet en van het Vlaamsch zal hij genoeg verstaan om het noodige te weten te komen. Wil men er meer over lezen dan kunnen wij het werkje van Bergs ma, over den Vlaamschen landbouw, aanbevelen. In het Duitsch is er nog een uitnemend vverk over geschreven door von Schwerz, doch dat is ongelukkig nog niet in het Hollandsch vertaald hoewel het daartoe uitnemend geschikt is; ja, misschien is er geen werk over land bouw, dat door ieder eenvoudig landbouwer met zoo veel nut en genoegen zou gelezen worden. Doch nu ook ter zake. Ylaanderen scheidt zich in twee gedeelten die zeer van elkander verschillen. Langs de noord-westelijke zeekust vindt men rijke, uit zee aangeslibde grondendie in polders verdeeld zijn. Zoovvel de grond als de wijze van landbouwen heeft zeer veel overeenkomst met die van Zeeland wij wenschten daarom bij voorkeur wat over de an dere streek mede te deelendie meer binnenwaarts gelegen is. Hier vindt men slechts zuiveren zand- D grond slechts hier en daar wat verbeterd door eene geringe vermenging met kleidikwerf ook bijna ge- heel onvruchtbaar gemaakt door ijzerverzuurseldat in den ondergrond tot harde oerbanken zamenpakt. Als men de rijke oogsten en den krachtigen planten- groei van deze oorden aanschouwtkan men zich naauwelijks voorstcllen dat hier vroeger slechts eene dorre onafzienbare heidevlakte te vinden was. Doch waar men diepe slooten graaft, ziet men spoedig hoe de grond oorspronkelijk was. Indien die grond niet diep wordt omgezetwil zelfs de denneboom er slecht groeijen. Terzijde van bouwland dat 1500 het bunder waard is vindt men dan ook nog dik werf heidegrond, die voor f 200 te koop is; een bewijs dat de waarde van den grond bijna geheel door ijver en arbeid gevormd is. Juist in deze door de natuur zoo weinig begunstigde streek vindt men den Ylaamschen landbouw in al zijne eigenaardigheid. Hij kenmerkt zich voornamelijk door de rijke ver- scheidenheid van gewassen die men hier verbouwt door het zoo dikwerf teelen van twee gewassen in edn jaar; door het buitengewoon zwaar en veelvul- dig mesten en door de geringe grootte der boerderijen. Zonder ze nog alien te noemenkan men onder de gewassen die hier geteeld worden tellen, als han- delsgevvassenkoolzaad, huttentut, papaver, hop, vlashennipcichorijmeekrapals voedinggewas- sen voor den mensch tarwe, rogge, garst, boek- weit, snijboonen, aardappelen; als voedinggewassen voor het veede roode klaver, de inkarnaatklaver, paarden- en duivenboonenwikken, haver, erwten kool, mangelwortelskoewortels, enz. De rijke verscheidenheid van al die gewassen geeft aan het landschap iets zeer levendigs in elk jaargetijde. Als men langs de wegendie gewoonlijk met Ka- nadasche populieren beplant zijngaat, is het als of men een tuin doorwandelt, waar in perken bloemen van de meest verscheiden kleuren bloeijen. In het vroege voorjaar wisselt de helder roode kleur van de inkarnaatklaver met het goudgeel van het koolzaad afdaarna opent zich de zacht blaauw gekleurde vlas- bloem, waarop weder het rijke sneeuwwit der boekweit- velden volgt, de rijke kelken der violette papaver en de donker groene bladeren van den tabak, wier levendige kleur en krachtige groei aan de keerkringen denken doet. Van een dorpstoren gezien gelijkt het geheele landschap een groot smirnaasch tapijt met de leven- digste en rijkste kleuren geverwd. Als een vlaamsch landbouwer, die aan zijn altijd groene velden gewoon isin streken komt waar bijna uitsluitend graan ver- bouwd wordt en men na den oogst niets meer dan uitgestrekte kale stoppelvelden ontwaartgelooft hij in een wildernis verplaatst te zijn, en hij weet niet, dat het juist de schraalheid en ondankbaarheid van zijnen grond isdie hem er toe bragt om zooveel verschillende gewassen te teelen. Zonder de hooge geldelijke opbrengst van zijne verschillende handels- gewassen zou hij toch niet in staat zijndie groote massaas mest die hij jaarlijks aankoopt te betalen noch om zulk een aanzienlijken pachtprijs voor zijn grond te geven. In dezen ligten grond geeft de tarwe, hoe zwaar ook gemest, geen buitengewone opbrengst, een roggegewas kan nimmer zoo heel veel opbrengen het is dus voornamelijk het vlas of het koolzaad de tpbak of de cichorijdie hem het geld voor zijne pacht moeten opleveren. Het verbouwen van handelsgewassen vereischt veel handarbeid, en dit is het juist dat aan het landschap zulk een levendig aanzien geeft, ten gevolge der talrijke bevolking die daarvoor noodig is en daardoor ook onderhouden wordt. Het is alsof men zich in de moestuinen rondom de steden bevindt; nooit ziet men de velden verlaten nimmer wordt de grond in rust gelaten. In ieder jaargetijde ziet men de landbouwers bezig met ploegeumet spitten met behakken met aanaardenmet schrepelen met wie- denmet het opbrengen van mest of met het oogsten van al die talrijke gewassen, waaraan zooveel zorg en moeite besteed werd. "Welk een versehil met den landbouwzoo als men die b. v. in de omstreken van Eome vindtwaar rijke grond, een zacht klimaat en de warme zuider- zon juist zulk een rijkdom zouden kunnen scheppen. Daarrondom die groote wereldstadligt eene groo te uitgestrekte vlakte, waar men noch dorp, noch bijna eenige menschelijke woning ontwaart. Als de zaaitijd der tarwe daar iskomen de landbouwers voor korten tijd zich er vestigentenvijl zij onder den blooten hemel of in ruw opgeslagen hutten ver- nacliten de grond wordt met een werktuig, dat veel van een kromgebogen stuk liout heeft, door ossen getrokkenomgekrabdhet zaad er in geworpen en weldra is de streek weder even woest en verlaten; slechts als de oogsttijd daar is, keert die bevolking voor korten tijd terugom het graan te maaijen en mede te voeren. Wel zeide Montesqieu reeds te regtdat de landen niet worden bebouwd naarmate van de vruchtbaarheid van den grondmaar in ver- houding tot de vrijheiddie de burgers genieten. Wenden wij daarom ook weder liever het oog naar de nijvere en vrije Ylamingers. Het is te begrijpen dat zulk eene intensieve kultuur op eenen zoo ondank- baren grond ook het veelvuldig gebruik van allerlei meststoffen vordert. Dat is dan ook wel het voornaam- stewaardoor hunne wijze van landbouwen zich zoo gunstig van alle anderen onderscheidt. Ook in vele streken van Nederland heerscht eene bijna even zorgvuldige kultuur, wordt bijna evenveel zorg en handenarbeid aan de gewassen besteedmaar veelal vergeet men te veel het zware mesten, dat juist al die andere kosten veel loonender zou maken. On der de meststoffen die men in Vlaanderen gebruikt, blijft de gewone stalmest toch den hoofdrang beklee- den en men weet hier meer mest te maken dan er- gens elders. Het aantal vee is zelfs grooter dan in Engeland. De mest wordt met veel meer zorg verzameld en bewaard daar paarden en rundvee bijna uitsluitend op stal gevoederd worden en men niets daarvan verloren laat gaan. Zelfs de gier wordt zorgvuldig in gemetselde steenen putten opgevangen.

Krantenviewer Noord-Hollands Archief

Weekblad van Haarlemmermeer | 1860 | | pagina 2