Deze begraafplaats werd ontworpen door Louis Paul Zocher, de zoon van
Jan David Zocher jr.136. Olga Emma Alexandra Eleonora von Gotsch kwam
op 10 januari 1924 in Den Haag te overlijden.137 Zij werd evenals haar
man op de begraafplaats de Biezen bijgezet.138 Zo kwamen deze
eigenaars van Spaarnberg te rusten op een plek die werd ontworpen door
de zoon van de architect die het huis en de omliggende tuinen van
Spaarnberg had ontworpen. ... Ajb. 28 De achterzijde van villa 'Spaamheuvel'. Op de voorgrond de vijveraanleg naar hel ontwerp van Jan David Zocher jr.
Haarlemmerhout
in 1788 en later gedeeltelijk behouden door J.D. Zocher Jr. in
1837) en Jan David Zocher Sr. (bijv. de buitenplaats Cromvliet
te Rijswijk in 17906").
... Ten oosten van de Wüstelaan bij het herenhuis
Spaarnberg zijn lanen geschetst, die aangelegd zijn naar
het ontwerp van vooral Zocher Jr. en L. J. Springer70.
Het ontwerp van Springer moet echter gezien worden als een
aanpassing op de bestaande toestand, waarbij de Zocher-
structuren zoveel mogelijk intact werden gelaten.
De afdelingstuinen van het krankzinnigengesticht Meerenherg
Het krankzinnigengesticht werd naar het ontwerp van archi
tect J.D. Zocher gebouwd en kwam in 1848 gereed. In het
voorjaar van 1849 werden naar het ontwerp en onder leiding van
Zocher de afdelingstuinen aangelegd. ... Behoud van deze tuinen als
één geheel is van groot belang, zowel als ontwerp van J.D. Zocher
en als onderdeel van de psychiatrische opzet. Het hoofdgebouw
vormt met de afdelingstuinen een niet te scheiden eenheid.
In het gedeelte van het landgoed dat nog in het bezit is van de Witte
Paters bevindt zich een vijver waarvan de ontwerper en het jaar van
aanleg niet bekend zijn. Het is te hopen, dat het ontwerp van Jan
David Zocher jr. in de toekomst zoveel mogelijk weer wordt hersteld en
de gemeente Velsen goede zorg zal dragen voor het herstel en het
onderhoud van het park. ... Hopelijk kan tot in
lengte van jaren op het landgoed en in de directe omgeving gewandeld
worden in een landschapspark ontworpen door één van de grootste
Nederlandse tuinarchitecten van de 19e eeuw: Jan David Zocher jr.
Een jaar later laat hij op zijn terrein door de beroemde ar
chitect Jan David Zocher jr. een zomerhuis bouwen naar
Zwitsers model, het ons welbekende chalet. Overigens
woont Adriaan in de winter niet op Spaarnberg maar in
een riant optrekje aan de Keizersgracht in Amsterdam.
... Zoals we inmiddels van hem kunnen verwachten doet
hij dat wederom op grondige wijze. Hij huurt opnieuw
de beroemde Jan David Zocher jr. in, naast bouwmeester
ook landschapsarchitect.
Zij werden aangelegd ten zuiden, oosten en noorden van
het herenhuis en kwamen tot stand door het vergraven van de vaart naar
de Delft rond de hertenkamp, deels langs en op het bezit van
J.P.A. van Wickevoort Crommelin. Bij het gehele ontwerp werkte Zocher
jr. zowel in dienst van Van der Hoop als Wickevoort Crommelin. In 1839
liet Wickevoort Crommelin, naar ontwerp van Zocher jr.de Zwitserse
woning bouwen op één van de voormalige droogbergen van de blekerij
... In 1846 namen de werkzaamheden van Jan David Zocher jr. een einde.
In 1843 en 1844 laat Adriaan de gehele westkant van de
hofstede (o.a. het huidige Burg. Rijkenspark) door Zocher
jr. omtoveren tot landschapstuin. Daar past het chalet
natuurlijk uitstekend in. Jan David Zocher jr. benut op een
uitnemende manier de oude dalen en droogbergen en
laat ze op natuurlijke wijze opgaan in zijn tuinontwerp.
... Adriaan van der Hoop heeft in samenwerking met Jan
David Zocher jr. een fraai landschapspark met herenhuis
verwezenlijkt, waar we heden ten dage nog van kunnen
genieten.
Hierdoor is bijvoorbeeld het herstel van enkele lanen
volgens het ontwerp van Zocher Jr. niet aan de orde gekomen. De
licht gekromde beukenlaan door Bosbeek kan aangemerkt worden
als een treffend voorbeeld van een laan volgens Zocher. ... Jan Pieter liet naar het ontwerp van architect Jan David Zocher
Jr. op Wildhoef wijzigingen in de tuinaanleg aanbrengen en een
koetshuis bouwen B.
Jan David Zocher jr. was een nazaat van de bekende tuinarchitect Johan
Georg Michael die onder andere de tuin van de hofstede Beeckestijn
ontwierp. ... AJb. 16 De ontwerp tekening van Jan David Zocher geprojecteerd (door Jan Morren) op de kaart van F.J. Nautz uit 1818
1832.
Ook tegenover de woning Boschbeek is een vijver met een
dicht begroeid eilandje te bewonderen (typisch Zocher-
stijl). Aan de rand van de vijver bij het chalet zijn de
rhododendrons een typisch onderdeel van de 19-de eeuwse
landschapstijl. ... In het aan
sluitende terrein van de Witte Paters is nog een
gedeeltelijke structuur te herkennen in een rijtje van
paardenkastanje- en vleugelnotenbomen (allemaal over
gebleven uit de aanleg van Zocher Jr).
In 1839 vond een
zeer grote ingreep plaats toen, naar het ontwerp van Jan David Zocher
jr., een nieuw herenhuis werd gebouwd tegen de genoemde oranjerie, die
door Adriaan het 'Conservatoire' genoemd werd. De eerste steen werd
gelegd op 3 mei 1839. ... Op de afbeelding van het herenhuis is links de oranjerie afgebeeld.89
Ook de ontwerptekening van Jan David Zocher wordt in plattegrond deze
oranjerie op deze plaats aangegeven, evenals op de kaart van 'Haarlems
Schone Omstreken' van J.F. Nautz uit 1836.
Hij is ook de stichter van boerderij Zorgvrij in Spaarnwoude. Het omringende gebied is
aangelegd naar een ontwerp van J.D. Zocher Jr. met nog een waterpartij met een zogenaamd eilandje van Zocher, zicht
baar vanaf de Wüstelaan. Een dergelijke aanleg is kenmerkend voor deze beroemde landschapsarchitect.
Nautz de oranjerie heeft aangegeven op zijn kaart
kan voortkomen uit het feit dat Jan David Zocher en J.F. Nautz buren
van elkaar waren: ze woonden naast elkaar net even buiten de
Kennemerpoort van Haarlem.91
... Mogelijk heeft J.F. Nautz gehandeld naar informatie van Jan David
Zocher op basis van het ontwerp dat deels niet doorging. Op tekeningen
van het herenhuis, weergevend de bestaande situatie uit 1937, 1946, en
1950, blijkt dat de oranjerie in het midden van het herenhuis lag.92
In de plantenkassen liet Van der Hoop een door tijdgenoten geroemd
centraal verwarmingssysteem aanbrengen.
Al wandelend door zo'n tuin werd de wandelaarstersteeds weer
getroffen door nieuwe doorzichten in de tuin.96
In 1843 en 1844 liet Van der Hoop aan de gehele westkant van
Spaarnberg, naar het ontwerp van Jan David Zocher jr., een dergelijke
landschapstuin aangeleggen waarbij van de oude beekdalen gebruik werd
gemaakt om de landschapsvijvers aan te leggen.97 Het betrof hier:
... AJb. 17 De ontwerptekening van Jan David Zocher van een deel van de tuin. Geprojecteerd (door Jan Morrenop de kaart van
F.J. Nautz uit 1818-1832.
Op het voor
malige grondgebied van Bloemendaalsbegin heeft L.P. Zocher de
oorspronkelijke duinrel een meer natuurlijke glooiende vorm gege
ven, waarbij een deel tot vijver vergraven is. Deze vijver maakte
deel uit van het wandelpark en later van het aldaar gelegen herten
kamp (1926-1979).
... In de landgoederenperiode bestond de erfindeling rond de tuin
manswoning of koetshuis onder andere uit een bleekveldje. De
huidige waterpomp - ontworpen door J.D. Zocher - is vermoedelijk
De wegen en wandelpaden ontworpen en aangelegd door L.P.
Zocher. Vanaf de opening van het nieuwe gesticht Meeren
berg II in 1888 werd gelijk begonnen met de aanleg van het
wandelpark op het terrein van de voormalige hofstede Bloemen
daalsbegin. Onder leiding van L.P. Zocher en zijn compagnon J.J.
Kerbert werd het park ter grootte van acht hectare tussen 1888 en
1893 in de Engelse landschapsstijl aangelegd.
Wel ken ik de namen van grote tuinarchitecten hier
uit onze omgeving als Leonard Springer, Jan David Zocher
jr. en diens zoon Louis Paul Zocher. Bij toeval stuitte ik op
de naam Gerard Bleeker, tuinarchitect in Santpoort. Voor
sommigen misschien bekend, voor mij niet.
Het chalet is ontworpen door de landschapsarchitect Jan David Zocher jr. (1791-1870). De
Zochers waren nazaten van de bekende tuinarchitect Johan Georg Michael, die o.a. de tuinen
van Beeckestijn ontwierp. ... Al in 1818 had de Amsterdamse bankier Adriaan van der Hoop de grond van de vroegere linnen-
blekerij Spaar en Berg aan de overzijde van de "Straatweg naar Bloemendaal" aangekocht om er
een buitenplaats te stichten. Jan David Zocher jr. kreeg de opdracht voor het ontwerp, dat in 1839
grotendeels was uitgevoerd.
In de percelen 120, 122, 123, 124 en 513 zijn weliswaar
wijzigingen aangebracht naar het ontwerp van Jan David
Zocher, maar deze hebben geen gevolgen gehad voor de
kadastrale verdeling. Rond 1850 wordt Bosbeek omschreven
als een buitenplaats63.
... Afb.14 Het huis Boschbeek gebouwd
in 1837-1838 naar het ontwerp van
J.D. Zocher Jr.
de overplaats, moest plaats maken voor een Zwitsers
chalet, ontworpen door J. D. Zocher jr.
... Om een eind te maken aan de
langdurige twist in de Amsterdamse raad over de op
volger van de beurs van Hendrik de Keyser liet hij Zocher
op zijn kosten een model maken voor een nieuwe beurs
waarmee hij de raad plat kreeg. Het open gebouw, in
Anglo-Griekse stijl zoals zijn tegenstanders spotten, bleek
een winderig tochtgat dat al na een paar jaar moest
worden aangepast om de beursmannen enig comfort te
bieden.23
Spaarnberg, aangelegd door landschapsarchitect Jan Da
vid Zocher jr. in de Engelse landschapsstijl. Hij benutte op
een uitnemende manier de oude dalen en droogbergen
en liet ze op natuurlijke wijze opgaan in zijn tuinontwerp
met kronkelende paden, waterlopen en verrassende
doorkijkjes, die een romantische stemming moesten op
roepen.
0 Aanleg naar het ontwerp van J. D. Zocher Jr.
... Gebouwd naar het ontwerp van J.D. Zocher Jr.
der Hoop, laat in 1839 de landschapsarchitect J.D. Zocher
jr. een huis en park ontwerpen. Het wordt een neoclas
sicistisch gebouw met een zuilengalerij en een park in de
z.g. Engelse landschapsstijl. ... Wel is men blij met het plan om het openbare
park zoveel mogelijk in de stijl van de bekende land
schapsarchitect J.D. Zocher, die ook het park van Elswout
Het huis met zijn gepleisterde gevels onder een rieten
zadeldak zou gemaakt kunnen zijn naar een ontwerp van
J.D. Zocher.
Op Zorgvrij wordt in samenwerking met Adriaan van der
Hoop, eigenaar van de naastgelegen hofstede Spaarnberg, een
tuin aangelegd naar het ontwerp van Jan David Zocher in de
Een
bezoek kan gecombineerd worden met de naastgelegen
Algemene Begraafplaats Kleverlaan, park en vijvers eind
19e eeuw door Zocher aangelegd. Op een eiland de oude
Joodse begraafplaats.
(1 In 1874 is het kerkhof alsnog aangelegd: De Biezen, in
Santpoort-Noord, de oudste begraafplaats in de gemeente. Het park
is ontworpen door de bekende tuinarchitect L.P. Zocher, een van
de bekendste tuin- en landschapsarchitecten in ons land. Louis P.
Zocher was, samen met zijn vader Jan D. Zocher, gespecialiseerd
in de meer romantische Engelse landschapsstijl (Zie hierover ook
artikel 9 Een liefde in Kennemerland
... Zocher heeft veel bekende tuinen aangelegd, zoals het Vondelpark
de Keukenhof en de begraafplaats Westerveld in Driehuis.
De Biezen is een provinciaal monument.
In 1818 kocht de Amsterdamse bankier Adriaan van der
Hoop de gronden van de voormalige linnenblekerij Spaar
en Berg aan de huidige Wüstelaan. In 1839 liet hij naar
het ontwerp van J.D. Zocher Jr. een herenhuis bouwen in
neoclassicistische stijl.
... In die periode
werden de klassieke orden uit de klassieke oudheid in
gebouwen met gepleisterde of natuurstenen gebouwen
toegepast. Zocher ontwierp het park van Spaarnberg
in de romantische Engelse landschapsstijl, een groot
contrast dus. Wel stonden op Spaarnberg een aantal
klassieke beelden, die worden toegeschreven aan de
school van Quellinus (1609-1668), staan nu in het
Deze maakte vermoedelijk deel uit van een dam die een
verbinding vormde van de hofstede naar de weilanden tussen het huis en
de Delft. Tegen de aantasting van de vijver, ontworpen door Jan David
Zocher jr., kon niets worden begonnen, aangezien de vijver niet als
monument was aangemerkt
o Aanleg naar het ontwerp van J.D. Zocher Jr.
... A Mogelijk aangelegd naar het ontwerp J.D. Zocher Jr.
Het
stelsel van slootjes (met een eilandje) werd door tuinarchitect Zocher jr. opgenomen in een Engelse parkaanleg.21
Deze vinkenbaan
en de nabij gelegen harddraverijbaan waren ontworpen door J.D. Zocher in opdracht van Adriaan
van der Hoop, de stichter van de buitenplaats Spaarnberg.
Deze buitenplaats met overbos
is ontworpen door de bekende architect Jan David Zocher jr. Van
der Hoop is een groot liefhebber van paarden. In het overbos van
de buitenplaats wordt een harddraversbaan aangelegd voor wed
strijden.
Afb. 4 Het voormalige huis Spaarnberg, ontworpen in neoclassicistische stijl door de bekende landschapsarchitect J.D. Zocher Jr. in
opdracht van de Amsterdamse bankier Adriaan van der Hoop. Bron: Noord-Hollands Archief, Haarlem
Later werd Sillem mede-eige-
naar van de Van der Hoop Bank in Amsterdam en kocht
hij een buitenplaats vlakbij zijn collega-directeur Adri-
aan van der Hoop, die op de buitenplaats Spaarnberg in
Santpoort woonde. Beiden lieten rond 1830 hun tuinen
door Jan David Zocher vernieuwen naar de Engelse land
schapsstijl. Daarbij werden de oude hofsteden vervan
gen door een hoeve in de stijl van een Zwitsers chalet,
passend in de romantische stijl van hun parken.
Verder richtte Zocher de omgeving van het Zwitserse huis en
het landgoed zelf in tot een park in de Engelse landschaps
stijl met een omvangrijk bekenstelsel en veel waterpartijen.
De aanleg en inrichting van Duin en Kruidberg,
waaraan de namen van de landschapsarchitekten Zocher en
Springer verbonden zijn, moeten dan ook worden geplaatst
in het licht van een laat-19e-eeuwse visie.
Zijn vader
Martinus Willem (Tinus) Jonker was eerst in dienst bij
de kwekerij van Zocher jr. en later tuinman bij mevrouw
Wüste. Vervolgens kocht hij een stukje grond aan de
Bloemendaalsestraatweg en enige tijd later begon hij daar
een bloemenwinkel.
2 In Bosbeek zijn in de eerste helft van de twintigste eeuw
alle zeer kronkelige paden plus een drietal plantsoenachtige
vormen verwijderd (al deze structuren kunnen mogelijk
worden toegeschreven aan Zocher Jr), waardoor met name
het middengedeelte ten noorden van de Bosbeek een geheel
ander aanzien heeft gekregen.
Wij attendeerden op de dringende behoefte aan een betere bescherming van
het landgoed Spaarnberg, omdat de oorspronkelijke aanleg van 1839 door
J.P. Zocher, zover nog aanwezig, gevaar liep door het commercieel gerich
te beheer en door de splitsing van het landgoed bij de recente verkoop.
De parken zijn door de stichting met hulp van een deskun
dige van onder tot boven en van links naar rechts bekeken
aan de hand van de eerder in De Zandpoort gepubliceerde
historische onderzoeken naar de oorspronkelijke aanleg
van boompartijen, struiken, lanen- en padenstructuren
en waterpartijen door de landschapsarchitecten Zocher
Springer en Ritter, die hier ooit hebben gewerkt.
We missen met name een duidelijke aanpak om de nog
aanwezige cultuurhistorische structuren in deze ooit be
roemde prachtige parken zichtbaar te maken.
Algemene begraafplaats "De Biezen" is in 1874 aangelegd
naar ontwerp van L.P. Zocher, en ter vervangingvan de be
graafplaats bij de Engelmundus-kerk in het dorp Velsen.
De Engelse landschapsstijl is te herkennen aan de niveau
verschillen, de vijverpartijen en de afgevlakte taluds.
Ook mijn vader heeft hier nog gewerkt. Meer
voor de bomen, hij had een opleiding gevolgd bij
Zocher.
In 1835 heeft de belangrijke Nederlandse
landschapsarchitect).?. Zocher een ontwerp gemaakt
voor de aanleg van een park aan weerszijden van de
Wüstelaan in de Engelse landschapsstijl, met een
gevarieerd bosbestand en slingerende waterlopen.
De
database Tuin: historische en bestaande tuin-cn landschapsar
chitecten in Nederland van de Bibliotheek Wageningen UR,
geeft op Zocher jr 73 hits: http://library.wur.nl/tuin/
Meer speciaal is aan de tuin- en parkaanleg van
de landschapsarchitect J. P. Zocher aandacht besteed. Hij
is de ontwerper van vele buitenplaatsen, maar ook het
ontwerp van de begraafplaats De Biezen is van zijn hand.
Sillem liet in 1823 de tuin van Spaarn
hoven geheel in de Engelse landschapstijl inrichten naar
ontwerp van Jan David Zocher. Van het eindresultaat
kon hij niet lang genieten, want hij overleed in 1833.
Spaarnhoven en het huis aan de Jan Gijsenvaart bleven
in bezit van de familie Sillem tot 1859.
Wel is men blij met het plan om het openbare
park zoveel mogelijk in de stijl van de bekende land
schapsarchitect J.D. Zocher, die ook het park van
Elswout ontwierp, te handhaven.
Het chalet is er nog en er is nu een restaurant in gehuis
vest. De varenbeuk uit de tijd van Zocher die er naast
stond, werd in 1985 omgehakt, maar in de oude over
plaats, nu Burgemeester Rijkenspark, moeten nog treur
bomen staan, die herinneren aan de tijd van Van der
Hoop en zijn bijzondere planten.